Melancholia – choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy w literaturze. W pracy odwołaj się do: wybranej lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz wybranych kontekstów.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 17.06.2024 o 11:47

Rodzaj zadania: Streszczenie

Dodane: 17.06.2024 o 11:36

Melancholia – choroba duszy, motywacja do działania? Różne oblicza nudy w literaturze.

Jednym z wyrazistych przykładów melancholii obecnych w literaturze jest postać Kordiana z dramatu Juliusza Słowackiego. Kordian, młody i wrażliwy bohater, jest dynamiczną postacią, której osobowość ewoluuje w miarę rozwoju akcji. Wydaje się, że jest typowym przedstawicielem epoki "burzy i naporu", gdzie młodzieńcza impulsywność i egzystencjalne rozmowy przeważają nad spokojem i równowagą.

Melancholia Kordiana objawia się jako "ból istnienia", w wyniku prądów myślowych typowych dla swojej epoki oraz nieszczęśliwej miłości do Laury. Przygnębienie Kordiana prowadzi go do rozważenia samobójstwa, a jego myśli krążą wokół analizy siebie samego oraz otaczającej go rzeczywistości. W dramatycznym monologu na Mont Blanc, Kordian rozważa sens swojego życia i trudności, z jakimi przyszło mu się zmierzyć. Jest to na tyle głęboka refleksja, że prowadzi go do przemyśleń dotyczących kondycji człowieka i zadań, jakie stawia przed sobą jednostka w obliczu historii i społeczeństwa.

Proces przemiany Kordiana zaczyna się od momentu, gdy słyszy opowieści o wojnach napoleońskich, które inspirują go do próby znalezienia "wielkiej idei". Zawód miłosny, który początkowo wpędza go w głęboką melancholię, szybko zostaje przezwyciężony przez dążenie do wielkiego celu, co nazwano winkelriedyzmem, czyli poświęceniem się za ojczyznę. W tym kontekście melancholia, choć jest początkowo niszcząca, staje się źródłem motywacji i działania. Z głębokiego bólu Kordiana wyłania się chęć do działania, co podkreśla dwuwymiarowość melancholii.

Wiersz "Spleen" Charlesa Baudelaire'a ukazuje inny aspekt melancholii, bardziej destrukcyjny i przygnębiający. W tym utworze melancholia objawia się jako rodzaj duchowej śmierci. Jest to stan pośredni między życiem a śmiercią, symboliczna niby-śmierć, która oddaje poczucie pustki i stagnacji. Baudelaire przedstawia obraz melancholii poprzez opisy cmentarzyska, co jest metaforą dla stagnacji i braku sensu. Wynika to z poczucia znudzenia ludzką dolą oraz otaczającą pruderią, gdzie autor oddaje stan umysłu ogarniętego melancholią.

"Spleen" ukazuje bardziej negatywne aspekty melancholii, jako czas, w którym zatraca się sens istnienia, a człowiek pogrąża się w "chorych" myślach. Stagnacja i zdawałoby się niekończące uczucie opuszczenia, prowadzi do upadku duchowego. W kontekście "Spleen", baudelairowska melancholia jest więzieniem duszy, które zamyka drogę do kreatywności czy działania.

Rycina "Melancholia" Albrechta Dürera daje nam kolejną perspektywę na temat melancholii. Przedstawia ona anioła pogrążonego w zadumie, otoczonego symbolami takimi jak cyrkiel, waga, klepsydra, koło narzędzia ciesielskie, magiczny kwadrat, bryła marmuru i młot. Każdy z tych elementów symbolizuje różne aspekty życia, czasu i twórczości. Wyraz twarzy anioła zdaje się być pełen melancholii, co ukazuje uczucia artysty i głęboką refleksję nad aktem tworzenia.

Interpretacja tego dzieła może prowadzić do wniosku, że melancholia jest nieodzowną częścią twórczości. Stanowi ona główny motor refleksji i głębszego zrozumienia siebie i świata. Choć melancholia może być przeszkodą, jest również źródłem natchnienia i twórczości, co podkreśla, że jest ona nieodzowną częścią artystycznego rozwoju. Melancholia, choć trudna i przygnębiająca, może prowadzić do stworzenia wyjątkowych dzieł sztuki, będących owocem głębokiej refleksji i introspekcji.

Melancholia jest również analizowana przez innych twórców literackich i myślicieli. W "Anhellego" Juliusza Słowackiego melanholię można podzielić na dwa rodzaje: "jedna jest z mocy, druga ze słabości". Pierwsza – "z mocy" – może być interpretowana jako źródło inspiracji i motywacji do działania, podobnie jak w przypadku Kordiana. Melancholia "ze słabości" jest natomiast niszcząca i prowadzi do destrukcji duchowej, podobnie jak w rytmach "Spleena" Baudelaire'a.

Ksiądz Józef Tischner twierdzi, że melancholia może być "niedojrzałą rozpaczą lub niespełnioną radością". Zależy to od osobistego podejścia i traktowania tego stanu. Melancholia może być konstruktywna, jeśli potrafimy ją odpowiednio zrozumieć i wykorzystać, ale może też być niszcząca, jeśli wydamy się na pastwę przygnębienia i niechęci do życia. Tischner swoimi rozważaniami podkreśla, że indywidualne podejście do melancholii jest kluczowe dla jej efektywnego przekształcenia w coś pozytywnego.

Różne oblicza melancholii, które pojawiają się w literaturze, ukazują jej wielowymiarowość. Melancholia może być motywacją do działania, jak w przypadku "Kordiana" Juliusza Słowackiego, gdzie bóle istnienia prowadzą do ostatecznego poświęcenia i działania na rzecz wyższych idei. Z drugiej strony, wiersz "Spleen" Charlesa Baudelaire'a obrazuje melancholię jako więzienie ducha, które prowadzi do stagnacji i upadku duchowego. Z kolei rycina "Melancholia" Albrechta Dürera ukazuje ją jako element twórczy, będący zarazem przeszkodą, ale też źródłem inspiracji.

Podsumowując, melancholia jest stanem, który może mieć różne oblicza – zależnie od sposobu jej przeżywania i wykorzystania, może być zarówno destrukcyjna, jak i konstruktywna. Zrozumienie tej dwoistości, jak i refleksja nad nią, może prowadzić do głębszego zrozumienia siebie i świata, jak również stanowić źródło twórczej inspiracji. Melancholia, choć trudna do znoszenia, może ostatecznie przynieść dobro i prowadzić do działania, jeśli tylko potrafimy odpowiednio ją zrozumieć i przekształcić.