Świat widziany okiem cynika- fabularna funkcja postaci doktora Szumana w „Lalce” B. Prusa.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2024 o 9:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Bolesław Prus w swojej powieści "Lalka" przedstawił wielowymiarowy obraz społeczeństwa warszawskiego drugiej połowy XIX wieku, wykorzystując do tego bogatą galerię postaci, wśród której znalazł się doktor Szuman. Sformułowana przez autora postać wybitnego etnografa, staje się jednym z kluczowych elementów narracji, ujawniających zarówno cechy społeczeństwa, jak i głębokie, indywidualne tragedie poprzez cyniczne spostrzeżenia doktora. Analiza roli, jaką w kontekście fabularnym i ideowym "Lalki" pełni Szuman, pozwoli dokładniej zrozumieć przesłanie oraz wartości zawarte w powieści.

Doktor Szuman, przedstawiony jako człowiek o bogatej przeszłości i dramatycznych doświadczeniach miłosnych, skutecznie zamienił swoje osobiste cierpienia w pasję naukową, czyniąc z etnografii swoiste schronienie przed życiowym złem. Jego biografia ujawnia, iż tragedia miłosna jakiej doświadczył, miała znaczący wpływ na ukształtowanie jego światopoglądu, w którym miłość określana jest jako prosty instynkt utrwalenia gatunku.

Szuman, jako postać cyniczna, ale obdarzona głęboką wiedzą i doświadczeniem życiowym, ostrzega Wokulskiego przed daremną miłością do Izabeli, starając się przybliżyć mu naukowe podejście do uczuć, oparte na "higienie uczuć". Jego krytyczny pogląd na miłość, widoczny jest głównie w postrzeganiu małżeństwa jako "obrzydliwego handlu", co stanowi zdecydowaną krytykę instytucji małżeństwa oraz idei romantycznej miłości. Taka perspektywa sprawia, że Szuman jawi się jako głos opozycji wobec utrwalonych norm społecznych i romantycznych wyobrażeń.

Społeczna funkcja krytyki doktora Szumana uwidacznia się także w jego podejściu do społeczeństwa warszawskiego, które postrzega jako zdemoralizowane i zdegenerowane. Kobieta widziana oczami Szumana stanowi odzwierciedlenie jego sceptycyzmu wobec idei romantycznej miłości oraz społecznej roli kobiet, równając je z postawami materialistycznymi.

Doktor Szuman, jako postać w "Lalce" reprezentuje również pewien cywilizacyjny pesymizm, w którym cywilizacja staje się głównym źródłem cierpienia człowieka. Dystansowanie się od ówczesnych idei oraz wiara tylko w rozsądek, połączona z krytyką współczesności za handel, interesy i demoralizację, rzuca światło na Szumana jako na bystrego obserwatora degradacji ludzkich wartości.

W kontraście do idealistycznych postaci jak Wokulski czy Rzecki, Szuman prezentuje realistyczne a nawet cyniczne podejście do życia, co czyni go niezwykle ważną figurom w przesłaniu "Lalki". Jego postawa, choć z pozoru może wydawać się zimna i odbiegająca od głównego nurtu pozytywistycznego, pełni funkcję głosu trzeźwego rozsądku oraz narzędzia krytyki społecznej.

Podsumowując, rola doktora Szumana w "Lalce" Bolesława Prusa jest wieloraka. Przez swoje cyniczne ujęcie rzeczywistości, stanowi ważki element konstrukcji narracyjnej dzieła, umożliwiający głębsze zrozumienie zarówno postaci, jak i epoki pozytywizmu. Jego postać i przedstawione przez niego wartości stanowią istotny punkt odniesienia w kontekście analizy społeczeństwa oraz ogólnej krytyki kulturowej. Refleksja nad aktualnością spostrzeżeń Szumana, nawet w kontekście współczesnego społeczeństwa, ukazuje uniwersalność przesłania "Lalki", a także znaczenie postaci doktora jako ważnego elementu umożliwiającego głębsze zrozumienie dzieła i wpływającego na jego odbiór.