Egoizm, a altruizm: Analiza postaw literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.04.2024 o 8:51

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.04.2024 o 16:57

Egoizm i altruizm to dwie przeciwstawne postawy moralne, które od wieków stanowią przedmiot zainteresowania filozofów, psychologów i pisarzy. To, jak różni bohaterowie literaccy wcielają te wartości w swoich życiach, rzadko kiedy pozostaje bez wpływu na losy opisywanych przez autorów społeczności lub poszczególnych jednostek. Przyjrzyjmy się, jak te dwie postawy przedstawione są za pomocą postaci Stanisława Wokulskiego z "Lalki" Bolesława Prusa, Konrada Wallenroda z poematu Adama Mickiewicza oraz postaci ze znanej przypowieści biblijnej o Miłosiernym Samarytaninie.

Stanisław Wokulski, główny bohater "Lalki" Bolesława Prusa, jest przykładem postaci, w której życiu altruizm odgrywa kluczową rolę. Wokulski, bogaty kupiec i samouk, który do swojego majątku doszedł ciężką pracą, wykazuje szereg cech uznawanych za altruistyczne. Jego nieodwzajemniona miłość do Izabeli Łęckiej oraz sposób, w jaki stara się pomóc osobom będącym w trudnej sytuacji życiowej, obrazuje postawę pełną empatii i gotowości do poświęceń. Wokulski, mimo wykorzystania przez innych, nie traci swoich ideałów, co skłania do refleksji nad wartością altruizmu nawet wobec obojętności czy wręcz wrogości ze strony społeczeństwa.

Innym interesującym przykładem jest Konrad Wallenrod - tytułowy bohater poematu Adama Mickiewicza. Konrad, choć na pierwszy rzut oka można by go uznać za egoistę, dążącego do osobistej zemsty na Krzyżakach, tak naprawdę przybiera postawę skrajnie altruistyczną w odniesieniu do swojego narodu. Jego decyzja o infiltracji Zakonu Krzyżackiego i staniu się jego wielkim mistrzem, by móc zniszczyć go od środka, jest aktem wysoce altruistycznym. Konrad poświęca swoje osobiste życie, szczęście, a nawet honor, by osiągnąć dobrą sprawę większej społeczności, jaką jest naród litewski. Ta postać literacka pokazuje, jak skomplikowane mogą być ludzkie motywacje i jak altruizm może przybierać formę, która na pierwszy rzut oka może być trudna do zrozumienia.

Najbardziej dosłownym wyrazem altruizmu w literaturze jest natomiast przypowieść o Miłosiernym Samarytaninie z Nowego Testamentu. Opowieść ta, przedstawiająca postawę człowieka, który bezinteresownie pomaga poszkodowanemu i opuszczonemu przez innych podróżnemu, stała się symbolem bezwarunkowej pomocy i empatii. Samarytanin, nie zważając na narodowość czy status społeczny rannego, okazuje mu miłosierdzie i nie spodziewa się za swoje działanie żadnej nagrody. Ta postać, choć może wydawać się idealizowana, przekonuje o uniwersalnej wartości altruizmu i ludzkiej solidarności, która przekracza podziały i prejudykaty.

Analizując te trzy przykłady, można zauważyć, że literatura w różnych epokach i kontekstach kulturowych ukazuje altruizm jako wartość nadrzędną. Postawy altruistyczne bohaterów, pomimo różnic w realizacji oraz skali, zawsze prowadzą do pozytywnych, choć czasem tragicznych w swej osobistej ofierze, rozstrzygnięć. Wydaje się, że przez przybliżenie losów Wokulskiego, Wallenroda czy Miłosiernego Samarytanina, autorzy pragną przekazać uniwersalną lekcję o znaczeniu pomocy innym i poświęcenia na rzecz wyższych ideałów, która pozostaje niezmiennie aktualna.