"Do własnego wiersza" - interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 10:35

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 30.06.2024 o 10:14

„Do własnego wiersza” to jeden z utworów zawartych w tomiku Wisławy Szymborskiej pt. „Wystarczy”. Ten zbiór wierszy, który ukazał się pośmiertnie w 2012 roku, zawiera ostatnie twórcze przemyślenia i refleksje poetki. Szymborska była najbardziej znaną współczesną polską poetką - laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1996 roku, a także wybitną eseistką, krytyczką oraz tłumaczką. Jej twórczość charakteryzuje się niezwykłą precyzją językową, nietuzinkowym podejściem do codziennych zjawisk i głębokim humanizmem.

Analiza formalna utworu

Rytm wiersza jest nieregularny, brak tu wyraźnych wzorców rytmicznych, co może odzwierciedlać zmienną naturę myśli i emocji towarzyszących procesowi twórczemu. Niemniej jednak harmonia rymów pasywnych (np. czytany, komentowany) w pewien sposób scala cały utwór, nadając mu wewnętrzną spójność. Intonacja wiersza jest spokojna, stonowana, brak w niej wyraźnych akcentów emocjonalnych.

Wiersz jest bogaty w środki stylistyczne, mimo że Szymborska stosuje je z niezwykłą oszczędnością. Anafora, polegająca na powtarzaniu przysłówka „w” na początku niektórych wersów, nadaje utworowi rytmiczność i porządkuje myśli poetki. Jest to również swoiste podkreślenie, że różne losy, które spotkać mogą wiersz, mogą się wydarzyć w różnym czasie i miejscu. Apostrofy natomiast – bezpośredni zwrot do tytułowego wiersza – nadają utworowi intymność i osobisty charakter, jakby autorka rozmawiała z własnym dziełem. Minimalizm stylistyczny (nastój ograniczony w środkach wyrazu artystycznego) sprawia, że każdy użyty środek stylistyczny jest jeszcze bardziej wyrazisty. Przykładowo epitetów używa się bardzo oszczędnie (np. „najgorszy raz”, „najlepszy raz”), co potęguje ich znaczenie. Wyliczenia potencjalnych losów wiersza (czytany, komentowany, zapamiętany) wywołują u czytelnika refleksję nad kapryśnością literackiej sławy i trwania.

Jednym z głównych zabiegów stylistycznych w utworze jest ożywienie. Wiersz jest przedstawiony jako istota żywa, która może przeżyć różne losy, co nadaje mu niemalże egzystencjalny wymiar. Przykładem jest tu fraza „znikniesz nienapisany”, która sugeruje, że wiersz ma swoje własne życie i może się materializować lub pozostawać w niebycie. Brak dynamiczności emocjonalnej w utworze – stonowany, statyczny nastrój, bez wykrzyknień i refleksyjnych pytań – sprawia, że utwór jest bardziej refleksyjny i medytacyjny, co jest zgodne z typowym stylem Szymborskiej.

Interpretacja utworu

Podmiot liryczny w „Do własnego wiersza” to najprawdopodobniej sama Wisława Szymborska. Ta identyfikacja podmiotu lirycznego z autorką jest charakterystyczna dla jej twórczości, w której często bezpośrednio zwraca się do czytelnika lub swoich myśli, co stwarza wrażenie osobistej rozmowy. W tym utworze zwraca się do swojego wiersza, analizując różne potencjalne losy, które mogą go spotkać.

Szymborska przewiduje kilka możliwych scenariuszy dla swojego wiersza. Pierwsza to optymistyczna wizja, w której wiersz jest doceniony, szeroko komentowany i na trwałe zapisuje się w historii literatury. Jest to typowy los, o którym marzy każdy twórca – aby jego dzieło było uznane i zapamiętane przez przyszłe pokolenia. Kolejną wizją jest mniej beztroska, ale wciąż pozytywna perspektywa – wiersz powstaje i jest wydany, jednakże szybko popada w zapomnienie. Jest to bardziej realistyczne podejście do twórczości, które uwzględnia, że nie każde dzieło zostanie docenione na dłużej.

Następnie autorka przedstawia pesymistyczne wizje – wiersz zostaje napisany, ale ostatecznie trafia do kosza bez odbioru publicznego. Jest to sytuacja, z którą wielu twórców z pewnością się utożsamia – pisanie dla samego siebie, bez oczekiwania na publiczne uznanie. Najbardziej negatywny scenariusz, jaki rozważa Szymborska, to wiersz nigdy nie powstaje ze względu na brak wiary poety we własną twórczość. Tego rodzaju zwątpienie jest częstą przeszkodą w procesie twórczym, która może uniemożliwić powstanie wielu wartościowych dzieł.

Wisława Szymborska, realistka w swoim podejściu do twórczości, zdaje sobie sprawę, że nie każda jej praca zapisze się na kartach historii. Jest to świadomość, która towarzyszy wielu artystom – balansowanie między nadzieją na sukces a strachem przed odrzuceniem. Poetka ukazuje, że artysta zmaga się z chwilami zwątpienia, brakiem weny i nieudanych projektów.

Podsumowanie

Zwątpienie jest naturalnym elementem procesu twórczego. Szymborska pokazuje, że każdy artysta musi zaakceptować ryzyko związane z twórczością. Optymistyczne i pesymistyczne wizje dotyczące losów dzieła są organiczną częścią życia artystycznego, w którym równocześnie istnieje możliwość wielkiego sukcesu i całkowitego zapomnienia. „Do własnego wiersza” jest wierszem, który skłania do refleksji zarówno nad własną twórczością, jak i nad uniwersalną naturą literackiego rzemiosła.