"Z lat dziecięcych" - interpretacja

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 27.07.2024 o 13:24

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 25.07.2024 o 8:20

„Z lat dziecięcych” Bolesława Leśmiana to utwór pochodzący ze zbioru poezji „Napój cienisty”, wydanego w 1936 roku. Jest to dzieło wyróżniające się w dorobku poety należącego do okresu dwudziestolecia międzywojennego. Poezja Leśmiana była głęboko zakorzeniona w estetyce modernizmu, charakteryzowała się wyrafinowanym językiem, bogactwem metafor oraz niezwykłą wyobraźnią. W twórczości tej odnajdujemy zarówno fascynację przyrodą, jak i głęboką refleksję nad ludzkim istnieniem. „Z lat dziecięcych” stanowi niejako syntezę tych motywów, ukazując dzieciństwo jako czas pełen magii i nieograniczonej wyobraźni, wspominany z perspektywy dorosłego człowieka.

---

Analiza techniczna wiersza

Wiersz „Z lat dziecięcych” składa się z trzech zwrotek, z których każda posiada zróżnicowaną ilość wersów – odpowiednio cztery, sześć i osiem. Taka nieregularność budowy podkreśla subiektywność wspomnień, które mogą być uporządkowane, ale zarazem chaotyczne, tak jak dziecięca pamięć. Leśmian zastosował tutaj trzynastozgłoskowiec z wyraźną średniówką po siódmej sylabie, co nadaje wierszowi rytmiczności i uwydatnia jego muzyczność. Dzięki temu wiersz zyskuje na dynamice, przypominając melodię, która może oddziaływać na emocje czytelnika.

Rymy w tym wierszu są parzyste (aa, bb), co również wpisuje się w harmonię i porządek charakterystyczny dla dzieciństwa przedstawionego jako czas spokoju i sielanki. Regularność rymów tworzy równocześnie efekt wyśpiewania, jak gdyby wiersz miał być częścią większej, nostalgicznej pieśni o utraconych latach młodości.

Podmiot liryczny

Wiersz jest napisany w pierwszej osobie, co sugeruje, że podmiotem lirycznym jest dorosły, dojrzały mężczyzna wspominający swoje dzieciństwo. Liryka bezpośrednia jest tutaj uwypuklona poprzez użycie czasowników w pierwszej osobie liczby pojedynczej, takich jak „przypominam”, „zdołam” czy „wołam”, co nadaje narracji osobisty, intymny charakter. Zanurzenie się w przeszłości staje się więc nie tylko retrospekcją, ale także próbą zrozumienia i zinterpretowania przez dorosłego siebie dawnych przeżyć i odczuć.

Za pomocą zaimków osobowych („kroki moje, śmiech mój”), autor wzmacnia poczucie indywidualności i własności wspomnień, podkreślając, że przedstawiane obrazy należą wyłącznie do podmiotu lirycznego. Jest to jego prywatny świat dziecięcych lat, unikalny i niepowtarzalny.

Środki stylistyczne

Leśmian w swoim wierszu posługuje się charakterystycznymi dla siebie leśmianizmami, czyli neologizmami, które tworzy, aby w pełniejszy sposób oddać złożoność ludzkich doświadczeń i stanów. Przykładami takich słów są „podobłocza” oraz „liściasto”, które wzbogacają język poezji, nadając mu nową, niecodzienną formę. Te leśmianizmy wprowadzają także elementy fantastyczne i charakterystyczną dla autora baśniowość.

Bogactwo epitetów (np. „bezbrzeżne istnienie”, „dawne lata”) służy stworzeniu plastycznych obrazów literackich, które silnie oddziałują na wyobraźnię czytelnika. Metafory (np. „pokój przepełniony wiosną”, „biegnę, głowę gmatwając w szumach”) również pełnią istotną rolę, nadając tekstowi głęboki, niemal mistyczny charakter, budując atmosferę wypełnioną marzeniami i tęsknotą za minionym czasem.

Leśmian stosuje także wykrzyknienia i pytania retoryczne, co wprowadza do wiersza emocjonalny ton. Daje to wrażenie, jakby podmiot liryczny na nowo przeżywał swoje dzieje, intensywnie reagując na wspomnienia i związane z nimi uczucia.

Personifikacje, takie jak „oddech nieba mam” czy „słońce śpi w sianie”, służą ożywieniu natury i wprowadzeniu stylu witalizmu, w którym przyroda jest postrzegana jako pełna życia, dynamizmu i energii. Wyraźne powtórzenia i anafory, np. „trawa — za trawą”, czy użycie spójnika „i” na początku wersów wzmacniają rytmiczność i muzyczność tekstu, podkreślając jego narracyjny charakter.

---

Interpretacja wiersza

„Z lat dziecięcych” ukazuje dzieciństwo jako czas idealny, arkadyjski, przypomina idylliczną krainę pełną słońca, spokoju i harmonii. Podmiot liryczny wspomina ten okres jako końcowy etap życia, który jest wypełniony beztroską i nieograniczoną wyobraźnią. Szczególnie ważnym aspektem jest tu swoboda od wszelkich trosk czy konfliktów, co wprowadza obraz idylliczny, niemal utopijny.

Dziecięca percepcja pozwala na rejestrację świata wszystkimi zmysłami. Podmiot liryczny zauważa detale, które umykają dorosłym, takie jak woń trawy, szum liści, ciepło słonecznych promieni. Te szczegóły tworzą swoisty mikrokosmos, w którym każde, nawet najmniejsze doświadczenie jest intensywne i pełne znaczenia. Dzieciństwo staje się przez to okresem magicznym, w którym prozaiczne elementy rzeczywistości nabierają baśniowego charakteru.

Natura i witalizm

W wierszu Leśmiana przyroda odgrywa kluczową rolę, stanowi niemal integralny element dzieciństwa. Podmiot liryczny zdaje się być zafascynowany budzącą się do życia przyrodą, każdy jej aspekt jest dla niego źródłem radości i inspiracji. Przyroda jest żywa, dynamiczna i pełna nieskończonych możliwości.

Koncepcja witalizmu, zgodnie z którą natura jest przeniknięta nieokreśloną energią życiową, jest tu bardzo wyraźna. Leśmian kreuje obraz świata, w którym człowiek i natura są ze sobą zespoleni, przenikają się nawzajem i tworzą jednolitą całość. Dzieciństwo symbolizuje tu etap, w którym jesteśmy najbliżej natury, najbardziej z nią zżyci i potrafimy odczuwać jej piękno i pełnię.

Zawodna pamięć i oniryczny charakter wspomnień

Wraz z upływem lat, pamięć o dzieciństwie zaczyna się zacierać, szczegóły przeszłych zdarzeń stają się mniej wyraźne. Leśmian podkreśla ten aspekt poprzez oniryczny charakter wspomnień. Obrazy, które pojawiają się w jego wierszu, są niczym senne wizje, pełne metafor i nie do końca uchwytne.

Wspomnienia stają się metafizyczne, nadające się do interpretacji bardziej jako symbole, niż rzeczywiste zdarzenia. Ta ulotność i nieokreśloność sprawiają, że dzieje się bardziej romantyczne i idealistyczne, bardziej nastawione na odczucia i emocje niż na fakty historyczne.

Rozczarowanie dorosłością

Wiersz skrywa także między wersami refleksję nad dorosłością, która przynosi liczne problemy i troski, a także pewien rodzaj rozczarowania. Dorosłość jawi się tutaj jako czas, który pozbawia nas niewinności i prostoty dziecięcych lat. Wspomnienia stają się ucieczką od codziennych kłopotów, swego rodzaju azylem, do którego można się schronić przed problemami teraźniejszości.

Podmiot liryczny zdaje się być artystą – osobą z bogatą wyobraźnią i wyjątkową wrażliwością na piękno. To właśnie ci ludzie najbardziej tęsknią za dzieciństwem, gdyż w ich duszach pozostaje niegasnąca iskra dziecka. Twórczość poetycka, inspirowana powrotami do krainy szczęśliwości, staje się sposobem na zachowanie tej niewinności i czystości duszy.

---

Podsumowanie

Leśmian w swoim wierszu podkreśla, jak ważne jest zachowanie wspomnień z dzieciństwa. Stanowią one nie tylko źródło radości i inspiracji, ale także pozwalają na chwilę oderwać się od codziennych trudności. Dzieciństwo, jako czas pełen niewinności i szczęścia, jest skarbem, który warto pielęgnować i do którego warto wracać myślami.

Wiersz ten nie tylko przypomina o urokach przeszłości, ale także skłania do refleksji nad własnym życiem, nad tym, co straciliśmy dorastając, i nad tym, jak ważne jest, aby czasem pozwolić sobie na chwilę nostalgii i powrotu do najlepszych chwil naszego życia.