"Bema pamięci żałobny rapsod" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 16:27

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 12.08.2024 o 15:38

#:

Cyprian Kamil Norwid to jeden z najważniejszych polskich poetów romantycznych, którego twórczość charakteryzuje się głęboką refleksją filozoficzną i historyczną. Jako twórca wielu wybitnych dzieł, Norwid pozostawił po sobie dorobek literacki, który do dziś jest przedmiotem badań i analiz literaturoznawczych. „Bema pamięci żałobny rapsod” jest jednym z jego najbardziej znanych utworów, w którym Norwid oddaje hołd Józefowi Bemowi – bohaterowi powstania listopadowego i Wiosny Ludów. Józef Bem to postać niezwykle ważna w polskiej historii - generał, który zapisał się w pamięci narodu zarówno jako odważny dowódca, jak i patriota. Wiersz powstał w 1851 roku, krótko po śmierci Bema, i odzwierciedla osobisty hołd Norwida dla wielkiego bohatera.

Bema pamięci żałobny rapsod – analiza utworu:

„Bema pamięci żałobny rapsod” to utwór mający formę rapsodu – rodzaju literackiego, który jest hołdem dla osoby zasłużonej. W literaturze rapsod często odwołuje się do bohaterów, przedstawiając ich w sposób podniosły i heroiczny. Jest to poezja funeralna, czyli poezja żałobna, co podkreśla smutek i żal po stracie niezwykłej postaci.

Budowa wiersza:

Wiersz napisany jest w heksametrze polskim piętnastozgłoskowym, co nawiązuje do metrum antycznego, dodając mu powagi i monumentalności. W dziele Norwida można dostrzec unikalną formę rymu okalającego, sąsiadującego i krzyżowego, co wzbogaca lekturę utworu o różnorodność dźwiękową i stylystyczną. Wiersz składa się z dwóch części: pierwszej, opisującej wydarzenia z perspektywy biernego podmiotu lirycznego, oraz drugiej, w której podmiot staje się aktywnym uczestnikiem akcji pogrzebowej. Ten podział wprowadza dynamikę i ukazuje różne emocje, jakie towarzyszą ceremonii pogrzebowej.

Liryka w utworze:

„Bema pamięci żałobny rapsod” wykorzystuje różnorodne formy liryczne, w tym lirykę inwokacyjną i narracyjną. Norwid używa inwersji, aby podkreślić podniosłość i uroczystość utworu. Tego rodzaju zabieg stylistyczny, polegający na zmianie kolejności wyrazów, zwiększa siłę przekazu i nadaje wierszowi charakter niecodzienny i bardziej wyrazisty.

Środki stylistyczne:

Jednym z głównych zabiegów stylistycznych zastosowanych przez Norwida jest dynamiczność wynikająca z nagromadzenia czasowników. W wierszu pojawiają się formy takie jak: „wchodzą”, „wychodzą”, „toną”, a także „zobaczym”, „zaprzem”, „powleczem”, co odbiorcę stawia w centrum pulsującego życia i wydarzeń. Równie ważne są epitety, które nadają obrazom wiersza plastyczność, np. „zielony miecz”, „namioty ruchome”, „snopy wonne”, „topory pobłękitniałe”. Norwid używa także wyrazów dźwiękonaśladowczych, takich jak „pękanie”, „tłuczenie”, „bicie”, które wprowadzają element muzyczny i sensualny. Metafory, np. „wchodzą w wąwóz i toną”, „smęcąc ujęte snem grody”, oraz uosobienia (np. „trąby we łkaniu”) podkreślają literacki kunszt oraz głębokie znaczenie treści.

Bema pamięci żałobny rapsod – interpretacja wiersza:

Wiersz Norwida można interpretować jako utwór odzwierciedlający wartości patriotyczne i niezłomność. Łacińska sentencja Hannibala: „Iusiurandum, patri datum, usque ad hanc diem ita servavi” (przysięga dana ojczyźnie, aż do tego dnia tak ją zachowałem) stanowi motyw przewodni wiersza, symbolizujący wierność zasadom do końca. Józef Bem ukazany jest jako symbol niezłomności i patriotyzmu.

Korowód pogrzebowy:

W wierszu Norwida korowód pogrzebowy przedstawiony jest najpierw z perspektywy biernego obserwatora, a następnie z perspektywy aktywnego uczestnika. Bem jest mitologizowany, ukazywany jako bohater o heroicznych cechach. Stylizacja na średniowieczne ceremonie nadaje utworowi wyjątkowy ton – połączenie dawności i ówczesności, co podkreśla nieprzemijalność wartości, które reprezentował Bem.

Ikony i archetypy:

Józef Bem to wziący wizjonerski obraz doskonałego wodza i patriota. Jego postać stanowi archetyp idealnego przywódcy, który prowadzi swój naród ku wolności. Rumak, będący symbolem ducha Bema, oznacza nadzieję i kontynuację dziedzictwa. Norwid wzbogaca utwór archetypami, które budzą wyobraźnię czytelnika i nadają wierszowi wymiar uniwersalny.

Przemiana tłumu:

W utworze Norwida tłum, lamentujący nad stratą bohatera, przechodzi transformację w walecznych wojowników. Jest to nawiązanie do sytuacji geopolitycznej ówczesnej Polski pod zaborami, gdzie naród, przygnębiony i rozbity, przeobraża się w siłę gotową do walki o niepodległość. Motyw biblijnego Jerycha, symbolizującego niewolę i walkę o wolność, dodaje utworowi głębi religijnej i moralnej.

Uniwersalny wymiar utworu:

„Bema pamięci żałobny rapsod” to nie tylko poemat o Józefie Bemie, ale także o wartościach takich jak wolność, honor i patriotyzm. Norwid poprzez swoje dzieło staje się głosem nawołującym do walki o niepodległość i przypomina o ideałach, które są ponadczasowe. Jego wiersz jest manifestem patriotycznym, który przenika przez wieki i nadal inspiruje kolejne pokolenia do walki o wolność.

Podsumowanie: