"Burza" - interpretacja

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.08.2024 o 12:59

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 16.08.2024 o 12:39

"Burza" - interpretacja

---

I. Wprowadzenie

"Burza" Adama Mickiewicza to jeden z sonetów zawartych w cyklu „Sonety krymskie”, które stanowią cenny skarb literatury romantycznej. Cykl ten inspirowany jest osobistymi przeżyciami poety podczas jego podróży na Krym. Adam Mickiewicz wykorzystuje w nim elementy pejzażu i zjawisk naturalnych, aby oddać uczucia i myśli bohatera romantycznego. Sonet "Burza", opowiadający o niepokojącej i dramatycznej sytuacji na morzu, prezentuje czytelnikowi jedno z najbardziej przerażających i zarazem fascynujących obliczy natury.

W literaturze romantycznej naturę często przedstawiano jako siłę tajemniczą, nieokiełznaną i groźną. Romantyzm, prąd literacki i artystyczny, który zdominował Europę w pierwszej połowie XIX wieku, traktuje przyrodę niemal jak żywy organizm, który współodczuwa z bohaterami i wpływa na ich losy. W "Burzy" natura nie tylko jest tłem dla wydarzeń, ale staje się pełnoprawnym bohaterem, którego obecność i działania determinują sytuację i kondycję ludzką.

Celem wypracowania jest analiza i interpretacja sonetu „Burza” w kontekście ukazania potęgi natury oraz samotności bohatera romantycznego. Spróbujemy przyjrzeć się, jak Mickiewicz tworzy atmosferę grozy, jakie środki artystyczne wykorzystuje, oraz jakie znaczenie mają refleksje samotnego wędrowca, które pojawiają się na końcu utworu.

II. Burza w Sonetach krymskich

„Burza” jest częścią znanego cyklu „Sonety krymskie”, które powstały jako rezultat podróży Adama Mickiewicza na Krym w 1825 roku. Mickiewicz, podróżując po obszarach, które były dla niego zupełnie nowe, znalazł w nich inspirację do stworzenia serii 18 sonetów. Poeta opisywał w nich doświadczenia i wrażenia z podróży, jednocześnie wnosił do literatury polskiej elementy orientalne, dotąd niespotykane. „Sonety krymskie” zostały opublikowane w 1826 roku.

„Burza” jest klasyfikowana jako sonet marynistyczny, obok takich utworów jak „Żegluga” i „Cisza morska”. Te trzy sonety łączą wspólne motywy morskie, jednak każdy z nich przedstawia inne oblicze morza: od spokojnej ciszy, przez harmonijną żeglugę, aż po niszczycielską potęgę burzy. Cykl „Sonety krymskie” nie tylko ukazuje różnorodność krajobrazów krymskich, ale także stanowi wyraz wewnętrznych przeżyć i refleksji poety, co czyni go jednym z najważniejszych dzieł w dorobku Mickiewicza.

III. Burza – analiza utworu

„Burza” składa się z czterech strof: dwóch pierwszych, liczących po cztery wersy każda, oraz dwóch ostatnich, składających się z trzech wersów. Taki układ jest charakterystyczny dla klasycznych sonetów, co podkreśla kunsztowność formy poetyckiej Mickiewicza. Struktura ta pozwala na przedstawienie burzy jako dynamicznej sekwencji zdarzeń, które naprzemiennie ukazują dramatyzm sytuacji na statku oraz refleksje samotnego wędrowca.

2. Środki wyrazu artystycznego

Mickiewicz wykorzystuje w „Burzy” rozmaite środki artystyczne, aby oddać grozę i potęgę żywiołu oraz wewnętrzne przeżycia bohatera. Wśród nich szczególnie wyróżniają się epitety, wyliczenia oraz porównania. Epitety podkreślające grozę i siłę burzy to między innymi "dziki wiatr", "straszna noc", "szalejące fale". Dzięki nim czytelnik może wyobrazić sobie potęgę natury, która w tej chwili zagraża życiu załogi statku.

Antropomorfizacja żywiołu jest kolejnym ważnym elementem. W "Burzy" przyroda jawi się niemal jako żywy byt, któremu przypisane są cechy ludzkie – groźne, nieprzewidywalne, agresywne. Sztorm atakuje jak oblężenie twierdzy, co nie tylko nadaje dramatyzmu, ale i uwypukla bezradność człowieka wobec potęgi natury.

Równoważniki zdań to środek stylistyczny, za pomocą którego Mickiewicz dynamizuje akcję. Krótkie, urywane frazy takie jak „wiatr dziki, fale szalejące” oddają gwałtowność i nieprzewidywalność burzy, sprawiając, że czytelnik czuje się, jakby był na miejscu wydarzeń.

Mickiewicz korzysta również z wyrazów dźwiękonaśladowczych, aby przybliżyć czytelnikowi dźwięki burzy. Dzięki nim obraz staje się bardziej plastyczny i realistyczny.

3. Podmiot liryczny

W "Burzy" podmiot liryczny nie ujawnia się bezpośrednio. Opis jest swego rodzaju obiektywną relacją, kliszą wydarzeń, która jednak w końcowej strofie zostaje wzbogacona o refleksje samotnego wędrowca. Wprowadzenie tej postaci pozwala na ukazanie kontrastu między napiętą sytuacją na statku a wewnętrzną izolacją i wyobcowaniem bohatera romantycznego.

IV. Burza – interpretacja wiersza

Pierwsza strofa sonetu skupia się na staraniach załogi, by przygotować statek na nadchodzącą burzę. Wprowadza nastrój grozy, ukazując zmagania ludzi z potęgą żywiołu. Słowa takie jak "dziki wiatr" i "straszna noc" dodają dramatyzmu i uczucia zagrożenia.

Druga strofa wykorzystuje metaforę szturmowania twierdzy, aby ukazać siłę burzy. Człowiek staje się bezradny wobec natury, która jest o wiele potężniejsza i nie da się jej kontrolować. Wyraźnie pokazuje to fraza „dzikiego wiatru siła atakuje jak huragan szturmujący mur”.

2. Trzecia strofa: Dramatyzm i bezradność załogi

Opis zachowań załogi w trzeciej strofie podkreśla dramatyzm sytuacji. Modlitwy, pożegnania, a nawet omdlenia świadczą o beznadziejności i bezradności ludzi wobec siły burzy. Mickiewicz wspomina również o połamanych kończynach, dodając do obrazu jeszcze więcej fizycznego cierpienia i bólu. Słowa „wyciągnięte ręce, płacz snujący modły” oddają jednoznacznie przerażenie i niemożność uniknięcia przeznaczenia.

3. Czwarta strofa: Refleksje samotnego wędrowca

W ostatniej strofie pojawia się samotny wędrowiec, który mimo dramatyzmu sytuacji jest pogrążony w myślach. Jego obojętność wobec burzy i skupienie się na własnych przeżyciach kontrastują z desperacją załogi. Samotnik zazdrości ludziom na statku ich wiary i obecności bliskich. Mickiewicz używa tutaj znamiennego cytatu: "I pomyślił: szczęśliwy, kto siły postrada, Albo modlić się umié, lub ma z kim się żegnać." Ten fragment oddaje głęboką izolację i wyobcowanie, które odczuwa bohater romantyczny.

Refleksje samotnika są echem tęsknoty Mickiewicza za krajem i krajobrazami młodości. Nostalgia i poczucie obcości, które odnajdujemy w zakończeniu sonetu, podkreślają melancholię i wewnętrzne zmagania poety.

V. Konkluzje

„Burza” Adama Mickiewicza to utwór, który w mistrzowski sposób łączy plastyczność opisu i dynamizm wydarzeń z głębokimi refleksjami na temat ludzkiej kondycji. W pierwszych trzech strofach Mickiewicz oddaje dramatyczność i nieuchronność burzy. Z kolei czwarta strofa wprowadza melancholijny nastrój poprzez przemyślenia samotnego wędrowca. Kontrast między dramatyzmem opisu a refleksją samotnika dodaje utworowi wielowymiarowości.

2. Znaczenie końcowej refleksji

Końcowa refleksja nadaje sonetowi nową perspektywę – wprowadza rozważania moralne i egzystencjalne, które pojawiają się dopiero w ostatniej strofie. Ta innowacyjność w układzie sonetu świadczy o kunszcie Mickiewicza jako poety, który potrafi łączyć różne elementy w harmonijną całość.

3. Ostateczny wniosek

Sonet „Burza” jest wyrazistym przykładem połączenia opisu potęgi natury z refleksjami na temat ludzkiego losu i samotności. Potęga natury, ukazana za pomocą różnorodnych środków stylistycznych, stoi w kontraście do intymnych przemyśleń bohatera romantycznego. Mickiewicz pokazuje, że choć natura może być nieokiełznana i groźna, to wewnętrzny dramat człowieka jest równie potężny i przejmujący. W ten sposób „Burza” staje się uniwersalnym komentarzem na temat ludzkiej egzystencji, współistnienia z naturą i poszukiwania sensu w niesprzyjających warunkach.