Motyw władzy i portrety władców w literaturze: analiza na podstawie „Odprawy posłów greckich” oraz innego utworu literackiego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.01.2024 o 14:51

Rodzaj zadania: Analiza

Dodane: 11.01.2024 o 11:31

Motyw władzy i portrety władców stanowią jeden z najbardziej istotnych wątków literatury światowej. Panowanie, rządzenie oraz konsekwencje działań osób stojących na czele państwa czy społeczeństwa to motywy, które od wieków zajmują myśli pisarzy i filozofów. W polskim kontekście literackim „Odprawa posłów greckich” autorstwa Jana Kochanowskiego i „Król Edyp” Sofoklesa to utwory, które umożliwiają zbadanie różnorodności podejścia do kwestii władzy i osobowości władców.

„Odprawa posłów greckich” to dramat renesansowy, który przybiera postać antycznej tragedii, choć nie jest nią w pełnym tego słowa znaczeniu. W utworze tym możemy podziwiać postać Priama, króla Troi. Jest on przykładem monarchy, który swoje decyzje opiera głównie na emocjach i lojalności wobec rodziny, co wyraża się szczególnie w jego stosunku do porwania Heleny przez jego syna Parysa. Priam, chociaż zdaje sobie sprawę z problemów, które to wydarzenie może przynieść, staje po stronie syna, co dowodzi jego odwagi, ale też być może niezbyt pragmatycznego podejścia do sprawowania władzy. Jako władca konfrontuje się z naciskami posłów, jest jednak niewzruszony w swojej decyzji i gotów do obrony ojczyzny. Priam nie szuka konfliktu, ale też nie unika go, gdy chodzi o honor i dobro rodziny.

W kontrastowym podejściu przedstawiony jest Król Edyp w tragedii Sofoklesa. Edyp, chociaż również jest lojalny wobec swojego ludu i dba o dobro swojego państwa, to jednak w ostatecznym rozrachunku to on staje się władcą tragicznym, co jest efektem nie tyle jego decyzji co przeznaczenia i fatum. Jego dążenie do odkrycia prawdy o morderstwie poprzedniego króla i swojego pochodzenia prowadzi do odkrycia zbrodni i kazirodztwa oraz ostatecznie do jego ślepoty i wygnania. Władza w jego przypadku staje się narzędziem odkrycia prawdy o sobie samym – prawdy niszczącej i przynoszącej ruiny.

W obu dziełach władca stoi przed trudnymi wyborami, które mają ogromny wpływ na losy państwa i jego mieszkańców. Priam wydaje się być bardziej suwerennym w swoich decyzjach, kieruje się raczej uczuciami i wartościami niż pragmatyzmem. Z kolei w "Królu Edypie" Sofoklesa obserwujemy, jak władza, pozornie absolutna i często wykorzystywana do dobrych celów, w rezultacie okazuje się być katalizatorem nieszczęść.

Różne portrety władców, które pojawiają się w literaturze, odzwierciedlają skomplikowane aspekty ludzkiego życia i rządzenia. Władca – to nie tylko osoba podejmująca decyzje, to również człowiek, który musi mierzyć się z konsekwencjami swoich wyborów i które w dramatyczny sposób wpływają na jego życie i życie poddanych. Priam brnie w obronę swych przekonań i rodziny, potencjalnie prowadząc swoje miasto do upadku. Edyp, choć początkowo skuteczny i szanowany, w dążeniu do prawdy, staje się symbolem tragicznej pomyłki i ludzkiej pychy, prowadzącej do katastrofy osobistej i państwowej. W obu tych utworach władza ujawnia swoje dwie twarze: od niosącej dobro do prowadzącej do tragedii.

W kontekście historyczno-literackim, obie tragedie podkreślają wagę rozważnych decyzji, odpowiedzialności i konsekwencji, które wiążą się z trudem rządzenia i bezpośrednio łączą się z ideą władzy. Zarówno „Odprawa posłów greckich”, jak i „Król Edyp” oferują głęboki wgląd w to, jak trudne i nieprzewidywalne może być losy tego, kto staje się władcą.