Wpływ społeczeństwa na świadomość i wybory życiowe jednostki na podstawie „Frankensteina” Mary Shelley

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: dzisiaj o 11:42

Mary Shelley, pisząc swoje arcydzieło "Frankenstein", stworzyła nie tylko jeden z fundamentalnych tekstów literatury grozy, lecz także głęboko filozoficzne studium nad społeczeństwem, jednostką i ich wzajemnymi wpływami. Powieść ta, będąca syntezą nurtu romantycznego i wczesnej literatury science fiction, pozwala nam przyjrzeć się skomplikowanym relacjom między świadomością jednostki a społeczeństwem, które ją otacza. W tej analizie szczególnie istotna jest postać potwora, który za pośrednictwem swojego tragicznego losu ukazuje destrukcyjny wpływ odrzucenia i braku akceptacji na świadomość i wybory życiowe jednostki.

Od chwili swojego „narodzenia”, potwór z "Frankensteina" jest napiętnowany przez społeczeństwo ze względu na swój przerażający wygląd. Twórca potwora, Victor Frankenstein, z początku entuzjastyczny, szybko staje się przerażony i brzydzi się swoim dziełem. „Był ciemny, zimowy wieczór, gdy zobaczyłem dzieło mojej pracy. Z lękiem, który graniczył z wrogością, odtworzyłem jej celską strukturę. Jego żółte oko otworzyło się...” (Shelley, 1818). Tym samym potwór zostaje porzucony przez jedyną osobę, która mogłaby go zaakceptować i nauczyć, jak żyć w społeczeństwie.

Jednym z najbardziej poruszających momentów w powieści jest zrozumienie przez potwora, że nigdy nie będzie zaakceptowany przez ludzi. Jest to fundamentalny moment, który kształtuje jego świadomość i wpłynie na jego przyszłe wybory życiowe. Potwór mówi: „Ale tam, w tej małej izdebce, nauczyłem się prawdziwego oblicza świata. Widziałem, jak ludzie się rozmawiają, śmieją się i dzielą radością. Wkrótce zdałem sobie sprawę, że nigdy nie będę częścią tego wszystkiego...” (Shelley, 1818). To odkrycie wprawia go w rozpacz i prowadzi do serii tragicznych wydarzeń wynikających z jego rosnącej frustracji i gniewu.

W miarę rozwoju fabuły, potwór staje się coraz bardziej świadomy swojej izolacji i niesprawiedliwości, jakiej doznaje. Jego próby nawiązania kontaktu z ludźmi kończą się zawsze odrzuceniem. Chociaż jest początkowo pełen dobrych intencji i pragnie miłości oraz akceptacji, to niezrozumienie i agresja, jakie napotyka, zmieniają go. W kluczowym fragmencie powieści, potwór relacjonuje spotkanie z chłopcem, czemu towarzyszą przemyślenia, które pokazują, jak silnie reaguje na odrzucenie: „Jeśli nie mogę inspirować miłości, wzbudzę strach!” (Shelley, 1818). Tę desperacką deklarację podjętą w akcie bezradności można postrzegać jako reakcję na brutalne odrzucenie przez społeczeństwo.

W ostatecznym akcie desperacji i zemsty potwór zabija najbliższych Victora Frankensteina. Jest to kulminacja jego zmagań z brakiem akceptacji i poczuciem totalnej izolacji. To właśnie społeczeństwo, które odrzuciło i prześladowało potwora, kształtuje jego decyzje i popycha go do działań, które sam uważa za jedyne możliwe wyjście. Friedrich Nietzsche napisał kiedyś: „Ten, kto walczy z potworami, winien uważać, by sam przy tym nie stał się potworem...” (Nietzsche, 1886). Potwór z "Frankensteina" jest tego żywym przykładem. Stał się w końcu dokładnie tym, czego świat się obawiał, ale nie przez swoje własne pierwotne działania, lecz przez reakcję na społeczne odrzucenie.

Wpływ społeczeństwa na świadomość i wybory życiowe jednostki w "Frankensteinie" Mary Shelley jest nie do przecenienia. Historia potwora jest przejmującym obrazem tego, jak społeczne odrzucenie i brak akceptacji mogą prowadzić do dehumanizacji jednostki. Potwór, stworzony bez wad moralnych i pełen ludzkich pragnień, staje się wrogim społeczeństwa nie przez swoje wrodzone cechy, ale przez sposób, w jaki jest traktowany przez ludzi. Można więc stwierdzić, że potwór nie był potworem z natury, lecz został nim uczyniony przez społeczeństwo.

"Frankenstein" to nie tylko powieść o moralnej odpowiedzialności twórcy za swoje dzieło, ale również o tym, jak społeczeństwo kształtuje tożsamość jednostki. Potwór, choć nie jest ludzką istotą w pełnym tego słowa znaczeniu, pokazuje, jak bardzo ludzkie są jego reakcje na odrzucenie i jak tragiczne mogą być konsekwencje społeczne izolacji i braku akceptacji. Powieść Shelley zatem każe nam zastanowić się nad naszymi własnymi uprzedzeniami i nad tym, jak nasza zbiorowa świadomość może wpływać na losy jednostek.