Wpływ filozofii na postawy bohaterów literackich - analiza na podstawie ,,Zbrodni i kary''

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.12.2023 o 15:54

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 10.12.2023 o 14:57

Filozofia, jako dziedzina nauki, od wieków wpływa na postawy życiowe ludzi, a także na sposób, w jaki postrzegają świat i podejmują decyzje. W literaturze często możemy zaobserwować, jak filozoficzne idee są wprowadzane do życia bohaterów, co kształtuje ich charaktery i wpływa na rozwój fabuły. Zadaniem tego eseju jest omówienie wpływu filozofii na postawy życiowe bohaterów literackich na podstawie powieści "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, uwzględniając dwa wybrane konteksty.

"Zbrodnia i kara" to jedno z najważniejszych dzieł literatury rosyjskiej, które ukazuje historię Rodiona Raskolnikowa, studenta, który zamordował starego lichwiarza. Warto zauważyć, że główny bohater jest zafascynowany ideami filozoficznymi, które wpływają na jego postawy życiowe i kształtują decyzje podejmowane w powieści.

Jednym z kontekstów, który warto uwzględnić, jest filozofia egzystencjalna. Raskolnikow, pod wpływem takich myślicieli jak Friedrich Nietzsche czy Jean-Paul Sartre, zaczyna nurtować się pytaniem o sens życia oraz o istnienie jednostki w społeczeństwie. Ta filozofia podpowiada mu, że jednostka "nadczłowieka" ma prawo i obowiązek naruszać tradycyjne normy moralne dla dobra społeczeństwa. Inspirując się tym, Raskolnikow dopuszcza myśl o popełnieniu zbrodni, przekonując siebie, że będzie to pożyteczne dla innych.

Kolejnym kontekstem, który warto uwzględnić, jest filozofia kantowska. Immanuel Kant głosił ideę, że moralność polega na podporządkowaniu się imperatywowi kategorycznemu, czyli zasadzie moralnej, która powinna obowiązywać wszystkich ludzi niezależnie od sytuacji. W przypadku "Zbrodni i kary", Raskolnikow staje w obliczu moralnego dylematu, gdy zastanawia się, czy jego czyn jest zgodny z tą zasadą. Jest to dla niego trudne, ponieważ wie, że narusza ona normy społeczne, jednak utrzymuje, że takie działanie było konieczne i słuszne.

Wpływ filozofii na postawy życiowe bohaterów literackich, takich jak Raskolnikow, jest niezwykle istotny. Filozoficzne idee dają im pewien "system wartości", który kształtuje ich decyzje oraz wpływa na to, w jaki sposób postrzegają i interpretują swoje czyny. W przypadku Raskolnikowa, filozoficzne koncepcje egzystencjalne i moralne prowadzą go do podjęcia niekonwencjonalnej decyzji i zaakceptowania jej konsekwencji.

Wnioskując, filozofia odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu postaw życiowych bohaterów literackich. Na podstawie powieści "Zbrodnia i kara" można zauważyć, jak wpływają one na decyzje głównego bohatera i jak silnie są związane z rozwinięciem fabuły. Filozofia egzystencjalna i kantowska, w tym kontekście, wyznaczają drogę, jaką podejmuje Raskolnikow, doprowadzając go do momentu, w którym musi zmierzyć się z konsekwencjami swoich postaw.

W przypadku analizy "Zbrodni i kary", omawianie jedynie dwóch kontekstów filozoficznych byłoby zbyt ograniczone. Przyjrzyjmy się zatem innym podejściom, które również wpływają na postawy życiowe bohaterów literackich.

Kolejnym ważnym kontekstem, który można zauważyć w powieści, jest filozofia moralności aksamitnej. Raskolnikow, podobnie jak wielu bohaterów literackich, boryka się z dylematem moralnym, jeśli chodzi o czynienie dobra i złego. Choć Nietzsche i inni myśliciele egzystencjalni mogą zachęcać go do naruszania norm społecznych, moralność aksamitna podkreśla, że ​​człowiek powinien dążyć do dobra dla samego dobra, a nie dla korzyści społecznych. Ta filozofia uświadamia Raskolnikowowi, że podjęcie zbrodni nie jest słuszne, nawet jeśli to rzekomo przyniesie dobro społeczeństwu.

Ważnym elementem wpływającym na postawy życiowe bohaterów literackich jest także filozofia humanistyczna. Humanizm zakłada szacunek wobec innych ludzi i dążenie do dobra wspólnego. W przypadku Raskolnikowa, wpływ humanizmu można zauważyć, gdy po popełnieniu zbrodni zaczyna doświadczać wyrzutów sumienia i próbuje naprawić swoje czyny. To jasno pokazuje, że humanistyczne wartości są obecne w jego postawie życiowej, choć może to być trudne do zaakceptowania dla niego samego.

Innym kontekstem, który owocuje w rozwoju postaci i postawach życiowych bohaterów literackich, jest filozofia nihilistyczna. W "Zbrodni i karze" również widzimy pewne znaczenie dla tego kontekstu. Nihilizm propaguje brak celu czy sensu życia, co często prowadzi do beznadziejności i desperacji. Raskolnikow, podobnie jak wiele postaci literackich, doświadcza nihilistycznego rozczarowania, co dodatkowo wzmacnia jego wewnętrzny konflikt moralny i trudności w podejmowaniu decyzji.

Podsumowując, wpływ filozofii na postawy życiowe bohaterów literackich jest niezaprzeczalny. Przykładem takiego wpływu jest powieść "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego, gdzie filozoficzne koncepcje egzystencjalne, moralne, aksamitne, humanistyczne oraz nihilistyczne wywierają silny wpływ na postać Raskolnikowa i prowadzą go do podjęcia nietypowej i kontrowersyjnej decyzji. Te różne konteksty filozoficzne dają bohaterom pewien system wartości, który kształtuje ich postawy i decyzje oraz wpływa na dalszy rozwój fabuły.