Utylitaryzm i pragmatyzm jako ulubione filozofie Amerykanów i ich konsekwencje.

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 29.10.2023 o 11:14

Utylitaryzm i pragmatyzm jako filozoficzne prądy myślowe odegrały kluczową rolę w kształtowaniu amerykańskiej kultury, polityki i literatury. Obie te filozofie mają na celu maksymalizację korzyści społecznych i indywidualnych, co znajduje swoje odbicie w literaturze i historiografii Stanów Zjednoczonych.

Utylitaryzm, zapoczątkowany przez Jeremy'ego Benthama i rozwinięty przez Johna Stuarta Milla, opiera się na zasadzie "największego szczęścia dla największej liczby" i promuje działania przynoszące maksymalne korzyści większości społeczeństwa. Pragmatyzm z kolei, związany z takimi myślicielami jak Charles Sanders Peirce, William James oraz John Dewey, kładzie nacisk na praktyczność i skuteczność działań, utożsamiając prawdę z tym, co działa w rzeczywistości.

W literaturze amerykańskiej obie te filozofie znalazły swoje odzwierciedlenie w twórczości pisarzy, którzy podejmowali tematy związane z kondycją społeczną, rozwojem technologicznym i dynamicznie zmieniającymi się wartościami. Znane dzieło Thomasa Hardy'ego, "Tess of the d'Urbervilles", mimo że brytyjskie, podejmuje temat utylitaryzmu w kontekście jednostki wobec społeczeństwa. Natomiast w literaturze amerykańskiej podobną analizę możemy dostrzec w książkach takich jak "The Grapes of Wrath" Johna Steinbecka, w których pragmatyzm codzienności i utylitarna potrzeba przetrwania dominują nad indywidualnymi pragnieniami bohaterów.

W kontekście historii Stanów Zjednoczonych utylitaryzm i pragmatyzm przyczyniły się do rozwoju społeczeństwa opartego na innowacjach i praktycznych rozwiązaniach problemów. Henry Ford, z jego klasycznym modelem "Ford T", zrewolucjonizował przemysł motoryzacyjny, wprowadzając taśmową produkcję. Dzięki temu samochody stały się bardziej dostępne, co z kolei wpłynęło na mobilność społeczeństwa i rozwój suburbi. Ford w swojej działalności kierował się zasadą, że produkcja powinna służyć jak największej liczbie osób, co można uznać za praktyczne zastosowanie zasady utylitaryzmu w gospodarce.

Równocześnie pragmatyczna filozofia znana z esejów i wykładów Williama Jamesa zachęcała do podejmowania działań na rzecz zbiorowego dobra w oparciu o sprawdzone metody działania. Przykładem tego może być rozwój systemu edukacji publicznej w USA, gdzie celem było praktyczne kształcenie obywateli zdolnych do adaptacji w zmieniających się warunkach gospodarczych i technologicznych.

Niemniej, stosowanie utylitaryzmu i pragmatyzmu przyniosło również wyzwania i kontrowersje. Dążenie do maksymalnego zysku dla społeczeństwa często odbywało się kosztem jednostki. Przykładem tego jest historia indiańskich plemion, gdzie praktyka wypierania ludności tubylczej z ich ziemi była usprawiedliwiana potrzebą rozwoju ekonomicznego i ekspansji. Podobnie podejście do przyrody, widoczne w intensywnej eksploatacji zasobów naturalnych, bazowało na pragmatycznym podejściu do postępu, ale często prowadziło do degradacji środowiska naturalnego.

W literaturze XX wieku, takich jak twórczość F. Scotta Fitzgeralda w "Wielkim Gatsbym", pokazane są konsekwencje pragmatycznego dążenia do amerykańskiego snu, które często wiązały się z moralną korupcją i utratą osobistej tożsamości bohaterów. Pisarze tacy jak Theodore Dreiser i Sinclair Lewis w swoich powieściach niejednokrotnie krytykowali bezwzględny pragmatyzm i utylitaryzm jako motory napędowe bezosobowej machiny społecznej czy kapitalistycznej.

Podsumowując, utylitaryzm i pragmatyzm jako ulubione filozofie Amerykanów miały ogromny wpływ na rozwój społeczny, gospodarczy i kulturowy kraju. Choć przyczyniły się do osiągnięcia imponujących postępów technologicznych i społecznych, ich konsekwecje były złożone i nierzadko kontrowersyjne, odzwierciedlając trudności w pogodzeniu interesu ogółu z prawami jednostki. Literatura amerykańska, będąca zwierciadłem duchowych dążeń i obaw społeczeństwa, nieustannie bada te filozoficzne wyzwania, poszerzając nasze zrozumienie amerykańskiej tożsamości.