Barokowe założenia miast - wzorce i elementy charakterystyczne w Europie i Polsce

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 21.02.2024 o 16:34

Rodzaj zadania: Esej

Dodane: 21.02.2024 o 12:28

Barok, okres w sztuce europejskiej trwający od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku, był czasem głębokich przemian społecznych, gospodarczych, a także rewolucji w dziedzinie sztuki i architektury. Epoka baroku charakteryzowała się dynamiką, przepychem oraz dążeniem do wzbudzania emocji i zdumienia. W architekturze barokowej zaczęto kłaść nacisk na monumentalność, bogate zdobnictwo oraz efekty świetlne, które miały wzmacniać wrażenie przepychu i dynamizmu. W założeniach miast barokowych zauważyć można była dążenie do stworzenia przestrzeni, która nie tylko była funkcjonalna, ale także stanowiła dzieło sztuki.

W Polsce, podobnie jak w innych krajach Europy, barok odegrał istotną rolę w kształtowaniu przestrzeni miejskich. Przykładem barokowego założenia urbanistycznego jest Zamość. Miasto zostało zaprojektowane i zbudowane od podstaw w XVI wieku przez Jana Zamoyskiego na podstawie planu Bernardo Morando, włoskiego architekta, co odpowiada charakterowi epoki, skupiającemu się na jedności i harmonii. Zamość jest przykładem „idealnego miasta”, odzwierciedlającego renesansowe i barokowe idee urbanistyczne, z regularną siatką ulic i jednolitymi, bogato zdobionymi fasadami budynków. Centralnym punktem miasta jest rynek, z ratuszem pośrodku, co jest typową cechą barokowych założeń urbanistycznych. Otaczają go zbiory rezydencji i kamienic, które swoją dekoracją fasad i detalem architektonicznym nawiązują do bogatego dekoracyjno-symbolicznego języka baroku.

Wiążąc się z rozwiniętymi założeniami barokowymi, zasady kompozycyjne w architekturze miejskiej tego okresu kładły nacisk na osie widokowe, które organizowały przestrzeń i prowadziły wzrok obserwatora do najważniejszych punktów miasta, takich jak kościoły, pałace czy plac centralny. Ważnym elementem było także tworzenie perspektywicznych widoków oraz grę światła i cienia, co miało na celu podkreślenie dramatyzmu i przepychu.

Innym przykładem barokowego miasta w Polsce jest Kraków, gdzie wpływy baroku widać przede wszystkim w aranżacji wnętrz miejskich. Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego czy też kościół św. Piotra i Pawła to tylko niektóre z budowli, które zachwycają barokowym przepychem i dbałością o detal. Kompozycja urbanistyczna Krakowa, choć starsza, została w tym okresie wzbogacona o liczne barokowe kościoły i pałace, które dynamizują historyczny krajobraz miasta, wprowadzając do niego typową dla baroku grę światła, bogate zdobnictwo oraz dynamiczne linie.

Zarówno Zamość, jak i Kraków są świetnymi przykładami na to, jak w epoce baroku kształtowano przestrzeń miejską, stosując założenia i zasady kompozycyjne, które miały na celu nie tylko zapewnienie funkcjonalności przestrzeni, ale także stworzenie wizualnego spektaklu, mającego na celu wywołanie emocji i podziwu wśród obserwatorów. Elementy charakterystyczne dla baroku, takie jak bogate zdobnictwo, dynamiczne linie, zastosowanie kontrastów światła i cienia, jak również dążenie do stworzenia harmonijnej i zorganizowanej przestrzeni miejskiej, są dobrze widoczne w architekturze i urbanistyce tych miast, świadcząc o uniwersalności i trwałości wpływów barokowych w sztuce i architekturze. Dlatego barokowe założenia miast to doskonały przykład tego, jak epoka wpłynęła na przestrzeń miejską, zarówno w Polsce, jak i w całej Europie.