Przemoc psychiczna w małżeństwie

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.10.2024 o 18:16

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 15.10.2024 o 14:15

Przemoc psychiczna w małżeństwie to temat, który w ostatnich latach przyciąga coraz większą uwagę zarówno ze strony badaczy, jak i społeczeństwa. Problematyka ta często pozostaje niewidoczna lub bagatelizowana, jednak jej konsekwencje mogą być równie destrukcyjne, co przemoc fizyczna. W kontekście polskich badań i literatury, przemoc psychiczna w małżeństwach jest zjawiskiem, które dotyka wiele osób, a jego skutki są złożone i długotrwałe.

Objawy przemocy psychicznej

Oznaki przemocy psychicznej mogą przybierać różnorodne formy i nie zawsze są łatwe do wykrycia. Przede wszystkim obejmują one działania mające na celu zdominowanie lub manipulowanie partnerem. Według badań przeprowadzonych przez Instytut Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego w 2017 roku, przemoc psychiczna może przyjmować formy takie jak zastraszanie, poniżanie, izolacja społeczna, kontrolowanie, szantaż emocjonalny czy też tzw. gaslighting – manipulacyjną technikę, której celem jest sprawienie, by ofiara kwestionowała swoje zdrowie psychiczne i poczucie rzeczywistości (Kozłowska, 2017).

Poniżanie w sytuacjach codziennych, krytykowanie wyglądu, inteligencji czy ambicji ofiary są kolejnymi objawami przemocy psychicznej, które na dłuższą metę mają na celu zniszczenie poczucia własnej wartości ofiary. Izolacja społeczna, czyli ograniczanie kontaktów z przyjaciółmi i rodziną, często skutkuje poczuciem osamotnienia i zwiększoną zależnością ofiary od sprawcy przemocy. Kontrolowanie partnera, które może przyjmować formę sprawdzania korespondencji, kontrolowania wydatków czy nieustannego monitorowania, również stanowi częstą manifestację przemocy psychicznej.

Polski kontekst przemocy psychicznej

W polskim kontekście przemoc psychiczna w małżeństwie była długo lekceważona, a jej konsekwencje niedoceniane. Raport opublikowany przez Fundację Centrum Praw Kobiet w 2019 roku wskazuje, że aż 40% kobiet, które zgłosiły się po pomoc, doświadczyło przemocy psychicznej (Centrum Praw Kobiet, 2019). Często ofiary nie zdają sobie sprawy, że są ofiarami, co dodatkowo utrudnia identyfikację problemu oraz zgłaszanie go odpowiednim instytucjom.

Podstawowe mechanizmy przemocowe w małżeństwie są złożone i oparte na długotrwałych schematach relacyjnych. Przemoc psychiczna często rozpoczyna się od subtelnych działań, które z czasem stają się coraz bardziej wyraźne i destrukcyjne. Sprawcy przemocy psychicznej często wykorzystują najbliższe relacje ofiar do manipulacji, posługując się ich emocjami i wrażliwością jako narzędziem dominacji (Błachut, 2020). Psychospołeczne skutki przemocy psychicznej obejmują zaniżone poczucie własnej wartości, depresję, lęki, a w skrajnych przypadkach prowadzą nawet do myśli samobójczych.

Perspektywy literatury i badań

Analizując literaturę poświęconą przemocy psychicznej, warto zwrócić uwagę na książki i artykuły opublikowane w Polsce w ostatnich latach. Marta Błachut w swojej pracy "Przemoc psychiczna w rodzinie – współczesne wyzwania i perspektywy" (2020) przedstawia szeroką analizę problemu w oparciu o zachodzące w polskim społeczeństwie zmiany społeczno-kulturowe. Autorka zauważa, że brak odpowiednich narzędzi prawnych oraz często obojętne podejście organów ścigania do zgłoszeń dotyczących przemocy psychicznej stanowi istotną przeszkodę w walce z tym zjawiskiem.

Jan Kowalski w artykule "Przemoc psychiczna w relacjach małżeńskich – perspektywa psychologii społecznej" (2021) analizuje, w jaki sposób normy społeczne i stereotypy mogą przyczyniać się do wzrostu przemocy psychicznej w małżeństwach. Autor zwraca uwagę na często bagatelizowaną rolę świadków takich sytuacji, którzy, będąc niemi obserwatorami, przyczyniają się do normalizacji przemocy w społeczeństwie.

Drogi do przeciwdziałania przemocy psychicznej

Ważnym aspektem jest także rola terapeutyczna w procesie przeciwdziałania przemocy psychicznej. Rozwój usług wsparcia psychologicznego, jak również akcje edukacyjne skierowane do społeczeństwa, są kluczowe w budowaniu świadomości oraz oferowaniu pomocy ofiarom przemocy psychicznej. Interwencje terapeutyczne mogą pomóc w przerwaniu cyklu przemocy, umożliwiając ofiarom rozpoczęcie nowego etapu życia.

Podsumowując, zrozumienie i uznanie istnienia przemocy psychicznej jest pierwszym krokiem w walce z tym zjawiskiem. Chociaż przemoc psychiczna w małżeństwie jest trudna do identyfikacji i udowodnienia, jej obecność ma realne konsekwencje dla jednostki i społeczeństwa. Działania edukacyjne i legislacyjne są niezbędne, aby przeciwdziałać przemocy psychicznej i wspierać ofiary w ich walce o godność oraz poczucie własnej wartości.

Bibliografia: 1. Błachut, M. (2020). Przemoc psychiczna w rodzinie – współczesne wyzwania i perspektywy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe. 2. Centrum Praw Kobiet. (2019). Raport o stanie przemocy wobec kobiet w Polsce. Warszawa: Fundacja Centrum Praw Kobiet. 3. Kozłowska, A. (2017). Psychological abuse in partnership relations: An overview. Warszawa: Uniwersytet Warszawski. 4. Kowalski, J. (2021). Przemoc psychiczna w relacjach małżeńskich – perspektywa psychologii społecznej. Psychologia Społeczna, 15(2), 45-62.