Komendanci Główni Policji Państwowej w II RP z bibliografią

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.02.2026 o 10:08

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 31.01.2026 o 9:45

Komendanci Główni Policji Państwowej w II Rzeczypospolitej zajmowali kluczowe stanowiska w systemie bezpieczeństwa młodego państwa polskiego, które po latach zaborów musiało na nowo kształtować swoje struktury administracyjne i prawne. W okresie istnienia II RP, od 1919 do 1939 roku, stanowisko Komendanta Głównego Policji Państwowej piastowało kilka znaczących postaci, które poprzez swoje działania kształtowały politykę wewnętrzną kraju, wpływając na jego stabilność i porządek publiczny. W niniejszym referacie przedstawiono sylwetki osób pełniących tę funkcję, zwracając uwagę na ich wkład w rozwój tej najważniejszej instytucji porządku publicznego oraz na wyzwania, z którymi się mierzyli.

Pierwszym Komendantem Głównym Policji Państwowej był Władysław Hensel, powołany na to stanowisko w 1919 roku. Hensel, były oficer armii austro-węgierskiej, otrzymał zadanie stworzenia od podstaw ogólnopolskiej służby policyjnej. Jego głównym wyzwaniem była integracja funkcjonujących w różnych dzielnicach państwa, różnych tradycji policyjnych i systemów prawnych. Pod jego kierownictwem stworzono jednolite przepisy i struktury organizacyjne, kładąc podwaliny pod dalszy rozwój Policji Państwowej.

Po Henselu, we wrześniu 1921 roku, stanowisko Komendanta objął Marian Borzęcki. Jednym z jego największych dokonań było rozszerzenie kompetencji Policji Państwowej, która zaczęła pełnić także funkcje prewencyjne, a nie tylko reagować na przestępstwa już popełnione. Skoncentrowano się na budowie licznych posterunków oraz zwiększeniu liczby funkcjonariuszy, co miało na celu zapewnienie bezpieczeństwa na terenach wciąż dotkniętych skutkami I wojny światowej. Borzęcki kierował także reformą szkolnictwa policyjnego, co przyczyniło się do wzrostu profesjonalizmu funkcjonariuszy.

W latach 1922-1926 komendantem był Ludwik Świrski, który za czasów swojego urzędowania, zmagał się z problemami politycznymi, które przenikały do organów ścigania. Okres ten charakteryzował się znacznymi napięciami politycznymi, szczególnie na tle sporów między prawicą a lewicą i narodzinami licznych ugrupowań politycznych. Świrski musiał zmierzyć się również z problemem narastającego zagrożenia ze strony organizacji ekstremistycznych, zarówno lewicy, jak i prawicy, które destabilizowały sytuację w kraju. Jego zadaniem było zapewnienie neutralności Policji wobec bieżących wydarzeń politycznych.

Kolejnym kluczowym Komendantem był Zygmunt Wenda, który objął tę funkcję w 1926 roku. Podczas gdy Wenda prowadził Policję w latach tak zwanego "zamachu majowego", jego zadaniem była ochrona porządku publicznego w tym burzliwym okresie. Po przewrocie majowym Wenda skoncentrował się na odbudowie zaufania publicznego do Policji. Wzmocniono działania antykorupcyjne oraz podjęto szereg działań mających na celu unowocześnienie metod pracy operacyjnej, w tym ścisłą współpracę z innymi służbami porządku publicznego.

Kiedy w 1929 roku Komendantem został Józef Kordian Zamorski, jego głównym wyzwaniem była modernizacja Policji Państwowej. Podczas jego kadencji, rozbudowano struktury wywiadu i kontrwywiadu policyjnego, a także stworzono wyspecjalizowane jednostki do zwalczania przestępstw gospodarczych i politycznych, co było odpowiedzią na rosnące wyzwania ekonomiczne i polityczne lat 30. XX wieku. Nacisk osadzony był także na rozwój technologii wykorzystywanych w służbie, takich jak zastosowanie radiokomunikacji i motoryzacji, co znacząco podniosło efektywność operacyjną.

Każdy z wymienionych Komendantów Głównych Policji Państwowej miał istotny wpływ na kształtowanie Policji w II Rzeczypospolitej. Ich praca przyczyniła się do utrzymania porządku i zapewnienia obywatelom poczucia bezpieczeństwa w jednym z najtrudniejszych okresów w historii Polski. Dziś ich działania są analizowane jako przykłady poszukiwania balansu między efektywnością działania i ochroną praw obywatelskich w trudnych realiach geopolitycznych i wewnętrznych.

Bibliografia: 1. Kwiecień, R. (1998). "Historia Policji Państwowej 1919–1939". Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. 2. Zakrzewski, B. (2003). "Policja Państwowa w II RP: rozwój, struktura, działalność". Dom Wydawniczy Bellona. 3. Żywczyński, M. (1961). "Zwierzchnicy i podwładni II RP". Państwowy Instytut Wydawniczy. 4. Jach, L. (2007). "Policja Państwowa 1919-1939: organizacja i działania". Wydawnictwo Naukowe PWN. 5. Królikowski, L. (201). "Wigor bezpieczeństwa: historia i działalność Policji Państwowej 1919–1939". Wydawnictwo Naukowe UAM.