Monetaryzm jako główny nurt w ekonomii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.01.2025 o 22:36

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 23.01.2025 o 21:51

Monetaryzm to jeden z najbardziej wpływowych nurtów w teorii ekonomicznej drugiej połowy XX wieku, który w sposób istotny wpłynął na kształtowanie polityki gospodarczej wielu krajów zachodnich. Korzenie tej koncepcji sięgają szczególnie lat 60. i 70. XX wieku, kiedy to świat zmagał się z licznymi problemami ekonomicznymi, próbując znaleźć skuteczne sposoby walki z inflacją, recesją i bezrobociem. Monetaryzm, na czele którego stanął amerykański ekonomista Milton Friedman, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 1976 roku, stał się sztandarem debaty o skuteczności różnych narzędzi polityki gospodarczej.

Podstawowe idee monetaryzmu zostały opracowane jako odpowiedź na dominujące wtedy poglądy keynesistowskie. Ekonomiści keynesowscy, bazując na teoriach Johna Maynarda Keynesa, kładli duży nacisk na interwencjonizm państwowy, szczególnie zaś na politykę fiskalną – wykorzystanie wydatków rządowych i podatków jako głównych instrumentów stabilizacji gospodarki. Fisherman i jego zwolennicy uznawali jednak, że zbytnia zależność od państwowych interwencji prowadzi do nieprzewidywalności i potencjalnie destabilizujących konsekwencji.

W przeciwieństwie do keynesizmu, monetaryzm skupia się na roli podaży pieniądza w gospodarce jako kluczowego czynnika wpływającego na poziom inflacji i ogólną stabilność gospodarczą. Friedman twierdził, że zmiany w ilości dostępnego pieniądza bezpośrednio oddziałują na poziom cen i produkcji. Wyniki różnych badań empirycznych w dużej mierze potwierdzały tę opinię, co umocniło pozycję monetaryzmu jako głównej alternatywy dla teorii keynesowskich.

Centralnym punktem monetarnych założeń jest hipoteza ilościowa pieniądza, której matematycznym wyrazem jest równanie Fishera, reprezentowane przez wzór MV = PQ. W tej formule M oznacza zasób pieniądza, V szybkość jego obiegu, P poziom cen, a Q to realna produkcja. Monetarzyści traktują tę zależność jako podstawowy model, demonstrujący, że przy założeniu względnie stałej szybkości obiegu pieniądza i stabilnej produkcji, zmiany w podaży pieniądza są głównym czynnikiem wpływającym na poziom cen w długim okresie. Widzieli oni w tym wzorze podstawowy mechanizm dla prowadzenia efektywnej polityki antyinflacyjnej.

Friedman, krytykując podejście keynesistowskie, przedstawiał kilka argumentów. Podkreślał, że polityki fiskalne często działają z opóźnieniem, co wynika z długotrwałego procesu identyfikacji problemów gospodarczych, ich analizy, implementacji działań oraz samego efektu interwencji. Ostrzegał również, że interwencjonizm państwowy mógłby zaszkodzić gospodarce poprzez generowanie niestabilności i niepewności. W świetle tych zastrzeżeń, monetaryści zalecali wprowadzenie stałych reguł dotyczących wzrostu podaży pieniądza, które byłyby przewidywalne i stabilne.

Monetaryzm szczególnie zyskał na popularności w latach 70. i 80. XX wieku, w czasach, gdy wiele zachodnich gospodarek zmagało się z problemami stagflacji – równocześnie wysokiego poziomu inflacji i bezrobocia. Kryzys ten podważył skuteczność tradycyjnego keynesowskiego modelu gospodarczego i otworzył furtkę dla polityk monetarnych, które zostały entuzjastycznie przyjęte przez liderów takich jak Ronald Reagan w Stanach Zjednoczonych oraz Margaret Thatcher w Wielkiej Brytanii. Ich działania skupiały się na ograniczaniu inflacji i wspieraniu stabilności gospodarki, co okazało się skuteczne dzięki integracji zasad monetaryzmu w systemy gospodarcze tych krajów.

Jednakże monetaryzm nie uniknął krytyki. Zarzuty dotyczyły przede wszystkim zbytniego uproszczenia rzeczywistych zależności ekonomicznych i pomijania wielu istotnych czynników, zarówno psychologicznych, jak i nierynkowych. Przeciwnicy monetaryzmu, w tym współcześni keynesiści, zwracają uwagę na fakt, że wskaźnik szybkości obiegu pieniądza nie jest stały, a więc nie może być używany jako jedyny wyznacznik efektywności polityki pieniężnej. Co więcej, w niektórych przypadkach, restrykcyjne polityki monetarne przyczyniały się do zwiększenia bezrobocia, co podważało postrzeganą przez niektórych jednoznacznie pozytywną skuteczność monetaryzmu.

Pomimo tych zastrzeżeń monetaryzm nie stracił całkowicie na znaczeniu. Nadal odgrywa ważną rolę w teorii ekonomicznej, wpływając na współczesne ramy polityki pieniężnej wielu krajów. Banki centralne na całym świecie, choć nie zawsze w pełni realizują monetarystyczne doktryny, pozostają świadome ich wartości w kontekście kreowania polityki pieniężnej. Zaobserwować można to w działaniach Europejskiego Banku Centralnego czy Rezerwy Federalnej, które przekładają zasady monetaryzmu na praktykę w odniesieniu do celów inflacyjnych i kontroli podaży pieniądza.

Podsumowując, monetaryzm przyczynił się do przemian w myśleniu o polityce pieniężnej, stawiając na roli podaży pieniądza jako kluczowym narzędziu w kontrolowaniu inflacji i stabilizacji gospodarki. Pomimo krytyki, której podlega, monetaryzm ma trwały i głęboki wkład w współczesną ekonomię, który znajduje odzwierciedlenie również w dzisiejszych wyzwaniach i decyzjach ekonomicznych.