Własność prywatna według Hobbes'a

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.01.2025 o 2:48

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 25.01.2025 o 15:39

Thomas Hobbes, jeden z najważniejszych filozofów politycznych XVII wieku, w swoich rozważaniach nad naturą człowieka i społeczeństwa zaproponował szeroko omawiane koncepcje dotyczące stanu natury, kontraktu społecznego oraz roli państwa. W kontekście własności prywatnej jego myśli były równie rewolucyjne, choć mniej oczywiste w interpretacji.

Hobbes zaliczał się do filozofów, którzy wywarli duży wpływ na kształtowanie nowoczesnych teorii własności i władzy politycznej. W swojej najbardziej znanej pracy, "Lewiatanie" (1651), Hobbes zabiera nas w podróż do hipotetycznego stanu natury, gdzie nie ma żadnych zorganizowanych struktur społecznych ani praw. W tym pierwotnym stanie jedyną prawem jest prawo do przetrwania, a każdy człowiek jest skazany na życie w stanie wojny wszystkich przeciwko wszystkim ("bellum omnium contra omnes").

W takim świecie koncepcja własności prywatnej nie ma miejsca, ponieważ nie istnieje żadna władza ani regulacje, które mogłyby ją chronić. Własność może być utrzymana tylko przez siłę lub spryt, ale nigdy nie jest zagwarantowana jako prawo. Właśnie dlatego według Hobbesa, życie w stanie natury jest brutalne i pełne napięcia, co prowadzi ludzi do poszukiwania sposobów na zapewnienie sobie bezpieczeństwa i stabilności.

Rozwiązaniem tego problemu jest wprowadzenie kontraktu społecznego. Hobbes twierdzi, że naturalnym impulsem ludzi jest zawiązanie porozumienia, na mocy którego wszyscy rezygnują z części swojej naturalnej wolności na rzecz suwerena, czyli władzy centralnej, która gwarantuje pokój i ochronę. Suweren ma absolutną władzę, ale właśnie w państwie, gdzie obowiązuje prawo stanowione przez suwerena, może pojawić się pojęcie własności prywatnej. Według Hobbesa, własność jest możliwa tylko w ramach społeczeństwa obywatelskiego, nadzorowanego przez potężnego suwerena, który zabezpiecza przestrzeganie umów i ochronę osobistego majątku.

Hobbes nie przypisuje własności prywatnej statusu prawa naturalnego, jak to czynili niektórzy jego poprzednicy, tacy jak John Locke. Dla Hobbesa, własność jest raczej konstrukcją społeczną, której istnienie zależy od umowy zawartej w ramach państwa. Bez istnienia zorganizowanej władzy, która chroniłaby umowy i własność, społeczeństwo zostało by zredukowane do stanu natury, gdzie nie ma mowy o trwałej własności czy ochronie praw.

Jednym z ciekawych aspektów spojrzenia Hobbesa na własność prywatną jest jego stanowisko wobec nierówności majątkowej. Hobbes wydaje się akceptować, że nierówności są nieodłącznym elementem organizacji społecznej i w pewnym sensie ich występowanie może być korzystne dla utrzymania porządku i stabilności. Choć nie rozwija tego wątku szczegółowo, w "Lewiatanie" można dostrzec sugestie, że nierówności mogą służyć wzmocnieniu władzy suwerena, gdyż bogactwo klasy uprzywilejowanej staje się nie tylko celem ochrony, ale i filarem władzy suwerennej.

W kontekście historycznym, Hobbes pisał swoje prace w czasach wielkich wstrząsów politycznych — na tle wojny domowej w Anglii, co sprawia, że jego poglądy miały również rezonans praktyczny. Władza królewska była zagrożona, a koncepcje związane z własnością i prawem były przedmiotem intensywnych debat. Zajął się więc przede wszystkim kwestią utrzymania pokoju, stabilności politycznej i obrony przed anarchią.

Wnioskując z powyższego, Hobbes postrzegał własność prywatną jako istotny aspekt życia społecznego, który jednakże nie wynikał z żadnych praw przyrodzonych, ale raczej z funkcji umowy społecznej, której celem jest stworzenie warunków do współistnienia ludzi w sposób pokojowy i uporządkowany. Jego podejście pokazuje, że własność prywatna, choć podstawowa dla życia w społeczeństwie obywatelskim, jest przede wszystkim tworem instytucji państwowych, a nie niezmiennym prawem wynikającym z natury ludzkiej.

Ostatecznie, koncepcja własności u Hobbesa kładzie silny nacisk na konieczność posiadania strukturalnej i zgodnej z prawem ochrony, która byłaby niemożliwa w anarchicznym środowisku stanu natury. Zatem, dodaje on do naszych rozważań nad własnością istotną perspektywę: bezpieczeństwo i możliwość korzystania z własności to nie tyle kwestia indywidualnego prawa, co raczej zdolności państwa do ochrony swoich obywateli oraz ich dóbr.