Przestępczość wobec osób z niepełnosprawnościami – niewidzialne ofiary systemu?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.04.2025 o 21:07

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 7.04.2025 o 8:59

Przestępczość wobec osób z niepełnosprawnościami stanowi istotny i często pomijany problem społeczny. Literatura naukowa oraz badania jednoznacznie wskazują, że osoby z niepełnosprawnościami są bardziej narażone na różnego rodzaju przestępstwa, zarówno fizyczne, psychiczne, jak i finansowe. Zrozumienie przyczyn tej zwiększonej podatności oraz identyfikacja barier w ochronie tych osób jest kluczowe dla stworzenia bardziej sprawiedliwego i wrażliwego na ich potrzeby systemu prawnego.

W pierwszej kolejności, warto zwrócić uwagę na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami są często postrzegane jako łatwe ofiary. Jak wskazuje raport Światowej Organizacji Zdrowia^1, bariery związane z komunikacją, ograniczone zdolności fizyczne, a także niejednokrotnie izolacja społeczna, czynią te osoby bardziej podatnymi na nadużycia ze strony sprawców. Badania przeprowadzone przez Brown i Turk^2 wykazały, że osoby z upośledzeniem rozwoju są od trzech do dziesięciu razy bardziej narażone na wykorzystanie seksualne niż osoby bez niepełnosprawności.

Kolejnym istotnym czynnikiem jest ogólna percepcja niepełnosprawności w społeczeństwie. Często jest ona postrzegana przez pryzmat stereotypów i uprzedzeń, co prowadzi do marginalizacji oraz dehumanizacji osób z niepełnosprawnościami. To z kolei wpływa na postawy społeczne, które mogą bagatelizować znaczenie przemocy wobec tych osób. Monografia autorstwa Sobsey i Calder^3 zwraca uwagę na fakt, że społeczeństwa, które silnie wierzą w mity dotyczące niepełnosprawności, częściej reagują z obojętnością na krzywdę tych osób, widząc ich jako mniej wiarygodnych świadków.

Jednym z głównych wyzwań w ochronie osób z niepełnosprawnościami jest brak specyficznych regulacji prawnych oraz niedostateczna implementacja istniejących przepisów. Brown i Craft^4 zauważają, że chociaż prawo międzynarodowe, w tym Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, zobowiązuje państwa do ochrony praw tych osób, to w praktyce implementacja tych regulacji często pozostawia wiele do życzenia. Przykładem mogą być trudności, z jakimi osoby z niepełnosprawnościami spotykają się w procesach sądowych, gdzie często nie mają zapewnionego dostępu do odpowiednich tłumaczy czy asystentów wspierających komunikację^5.

Z praktycznego punktu widzenia, istotnym problemem jest również brak odpowiedniego szkolenia wśród służb mundurowych oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę praw osób z niepełnosprawnościami. Pracownicy takich instytucji nierzadko nie posiadają dostatecznej wiedzy ani umiejętności, by skutecznie identyfikować przypadki przestępstw oraz odpowiednio wspierać ofiary^6. W swoi w pracy Sekaran i Bougie^7 sugerują, że regularne szkolenia oraz warsztaty z zakresu praw osób z niepełnosprawnościami mogłyby znacząco poprawić sytuację.

Równie istotną barierą jest często niewystarczające raportowanie przestępstw wobec osób z niepełnosprawnościami. Strach przed odwetem, brak wiary w skuteczność wymiaru sprawiedliwości oraz brak świadomości prawnej to tylko niektóre z powodów, dla których wiele takich przestępstw nigdy nie trafia do statystyk^8. Badania McCarthy^9 wskazują, że osoby z niepełnosprawnościami zdecydowanie rzadziej zgłaszają przestępstwa, gdyż obawiają się, że ich relacje zostaną zbagatelizowane.

Podsumowując, przestępczość wobec osób z niepełnosprawnościami to złożony problem wymagający wieloaspektowego podejścia. Konieczne jest nie tylko zwiększenie świadomości społecznej na temat tego zjawiska, ale również wdrożenie skuteczniejszych mechanizmów prawnych oraz praktycznych w celu ochrony najbardziej wrażliwych członków społeczeństwa. Tylko poprzez spójną politykę oraz zaangażowanie zarówno jednostek, jak i instytucji możemy zmniejszyć skalę tego problemu i zapewnić, że osoby z niepełnosprawnościami nie będą już "niewidzialnymi ofiarami" systemu.

Przypisy: 1. Światowa Organizacja Zdrowia, "Przemoc wobec osób z niepełnosprawnościami: analiza danych", 2011. 2. Brown, H. & Turk, V., "Vulnerability and Abuse: An Exploration of Views of Care Staff Working with People who have Learning Disabilities", Journal of Adult Protection, 1992. 3. Sobsey, D. & Calder, P., "The International Prevalence of the Abuse of Disabled People", Disability, Handicap & Society, 1992. 4. Brown, H. & Craft, A., "Personal Relationships and Adult Protection", Journal of Adult Protection, 1996. 5. Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, ONZ, 2006. 6. McCarthy, M., "Barriers to Recognising and Reporting Abuse", Nursing Standard, 1998. 7. Sekaran, U. & Bougie, R., "Research Methods for Business: A Skill Building Approach", 2016. 8. McCarthy, M., "Sexual Violence Against Adults with Learning Disabilities", Journal of Sexual Aggression, 1999. 9. McCarthy, M., "Reconceptualizing Disability and Abuse", Journal of Progressive Human Services, 2003.