Teoria osobowości według Skinnera z przypisami zgodnymi z APA

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: dzisiaj o 9:09

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: przedwczoraj o 7:39

Burrhus Frederic Skinner był jednym z najbardziej wpływowych psychologów XX wieku, znanym głównie z rozwoju teorii behawioryzmu. Jego teoria osobowości, oparta na fundamentalnych zasadach behawioryzmu, koncentruje się na wpływie środowiska na zachowanie jednostki. Skinner odrzucał tradycyjne pojęcia osobowości jako ukrytych struktur lub cech wewnętrznych, na rzecz podejścia empirycznego, bazującego na obserwowalnych zachowaniach.

Skinner twierdził, że zachowanie jest wynikiem procesu uczenia się na drodze warunkowania operacyjnego. Warunkowanie operacyjne to proces, w którym konsekwencje danego zachowania wpływają na jego przyszłą częstotliwość (Skinner, 1938). Kluczową rolę odgrywają tutaj wzmocnienia i kary - wzmocnienia zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia zachowania, natomiast kary je zmniejszają. Skinner wprowadził również pojęcie wzmocnień pozytywnych i negatywnych. Wzmocnienie pozytywne polega na dodaniu bodźca przyjemnego w odpowiedzi na pożądane zachowanie, natomiast wzmocnienie negatywne polega na usunięciu bodźca nieprzyjemnego.

Z perspektywy Skinnera, osobowość to nie jest nic innego jak zbiór wzorców zachowań, które jednostka nauczyła się w odpowiedzi na różnorakie bodźce środowiskowe. Osobowość nie jest zatem stała; jest elastyczna i zmienna, kształtowana przez oddziaływania otoczenia. W ten sposób, Skinner zanegował istnienie tradycyjnych konstruktów takich jak „ego” czy „superego”, uznawanych przez freudowską psychoanalizę.

Skinner położył również duży nacisk na środowiskowe określenie zachowania, twierdząc, że niemal każde zachowanie można zrozumieć i przewidzieć na podstawie znajomości historii wzmocnień. W tej koncepcji nie ma miejsca na wolną wolę ani świadomość jako główne determinanty działania; te idee były przez Skinnera postrzegane jako rezultaty naszych wcześniejszych doświadczeń środowiskowych. Jak ujął to w swojej książce „Beyond Freedom and Dignity” (1971), wolna wola i moralność to w rzeczywistości niepotrzebne fikcje, które przeszkadzają w naukowym badaniu ludzkiej psychiki.

Jednym z kluczowych eksperymentów, które ilustrują te koncepcje, jest użycie "Skrzynki Skinnera" - narzędzia badawczego do zbadania mechanizmów warunkowania operacyjnego. W tym eksperymencie, zwierzęta takie jak gołębie czy szczury były uczone przez wzmocnienia wykonywania określonych czynności, np. naciskania dźwigni w zamian za nagrodę w postaci jedzenia. Eksperymenty te doskonale obrazują sposób, w jaki jednostki mogą być kierowane i kontrolowane przez umiejętnie zastosowane wzmocnienia (Ferster & Skinner, 1957).

Początkowo, teorie Skinnera były krytykowane z wielu stron, szczególnie przez psychologów poznawczych, którzy argumentowali, że ignoruje on wewnętrzne procesy myślowe oraz emocje. Niemniej jednak osiągnięcia Skinnera w zakresie teorii uczenia się i podstaw behawioryzmu miały ogromny wpływ na różnorodne dziedziny, w tym psychologię edukacyjną, psychologię kliniczną oraz zarządzanie.

Warto również zwrócić uwagę na to, że teoria Skinnera miała także przeniesienie na praktyczne zastosowania - stąd pojęcie tzw. „ekonomii żetonowej”, stosowanej w instytucjach terapeutycznych i edukacyjnych, w których za pomocą tokenów (żetonów) nagradzane są pożądane zachowania, a następnie żetony można wymieniać na różnorodne nagrody. Jest to bezpośrednie zastosowanie zasady wzmocnień operacyjnych w środowisku społecznym i edukacyjnym (Kazdin & Bootzin, 1972).

Podsumowując, teoria osobowości Skinnera skłania do refleksji nad tym, w jakim stopniu nasze działania są wynikiem naukowych i przewidywalnych mechanizmów uczenia się. Jego badania dostarczyły psychologii wiele narzędzi do przewidywania i kierowania zachowaniami ludzkimi, jednocześnie wywołując dyskusję na temat miejsca świadomości i wolnej woli w naszym życiu.

Przypisy:

Kazdin, A. E., & Bootzin, R. R. (1972). The token economy: An evaluative review. *Journal of Applied Behavior Analysis*, 5(3), 343-372.

Skinner, B. F. (1938). *The Behavior of Organisms: An Experimental Analysis*. New York: Appleton-Century-Crofts.

Skinner, B. F. (1971). *Beyond Freedom and Dignity*. New York: Knopf.