Toksyczna nekroliza naskórka – charakterystyka i objawy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.12.2025 o 15:38

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 15.12.2025 o 15:27

Toksyczna nekroliza naskórka (TEN), znana również jako zespół Lyella, stanowi rzadkie, ale wyjątkowo poważne schorzenie dermatologiczne, które wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Po raz pierwszy szczegółowo opisana przez A.M. Lyella w 1956 roku, nabrała dużego znaczenia we współczesnej dermatologii ze względu na swój dramatyczny przebieg i wysoki wskaźnik śmiertelności.

Histopatologiczne cechy TEN są kluczowe dla jej rozpoznania. Charakteryzuje się ona dysocjacją naskórka, dużymi obszarami jego martwicy oraz licznymi pęcherzami. W bardzo podobny sposób do oparzeń trzeciego stopnia, powyższe zmiany naskórka prowadzą do jego oderwania od głębiej położonych struktur. W rzeczywistości, wielu pacjentów z ciężką postacią TEN jest leczona na tych samych oddziałach co pacjenci poparzeni^1.

Toksyczna nekroliza naskórka jest często wywoływana przez reakcję immunologiczną na niektóre leki. Leki te obejmują sulfonamidy, antybiotyki beta-laktamowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSAID) i leki przeciwpadaczkowe, takie jak karbamazepina i lamotrygina^2. Warto zaznaczyć, że niekoniecznie każdy lek z wymienionych grup będzie wywoływał TEN, ale zidentyfikowano je jako te, które najczęściej są z nią powiązane.

Symptomy TEN zwykle rozpoczynają się około 1-3 tygodni po ekspozycji na czynnik wyzwalający. Objawy prodromalne często przypominają przeziębienie - z gorączką, bólem gardła, zmęczeniem i bólem mięśni. Następnie pojawiają się zmiany skórne typowe dla TEN - rumień, pęcherze oraz martwica naskórka. Zmiany te prowadzą do powstawania dużych, bolesnych erozji, które mogą pokrywać ponad 30% powierzchni ciała^3.

Diagnostyka TEN jest kompleksowa i obejmuje zarówno ocenę kliniczną, jak i badania laboratoryjne oraz histopatologiczne. Ocena kliniczna opiera się na charakterystyce zmian skórnych, klinicznych objawach ogólnych oraz historii pacjenta - zwłaszcza jeśli chodzi o stosowanie leków. Regularnie wykonywane są różnorodne badania laboratoryjne oceniające stan ogólny pacjenta - morfologia, ocena funkcji wątroby i nerek oraz testy na obecność infekcji. Konieczne jest również potwierdzenie rozpoznania za pomocą biopsji skórnej, która ukazuje charakterystyczne dla TEN zmiany^4.

Leczenie TEN wymaga podejścia wielodyscyplinarnego i dostosowanego do pacjenta. Pierwszym krokiem jest natychmiastowe zaprzestanie stosowania potencjalnie wywołującego schorzenie leku. Pacjenci z ciężkimi objawami są leczeni w oddziałach intensywnej terapii lub na oddziałach leczenia oparzeń, gdzie można zapewnić odpowiednią opiekę z powodu obszaru uszkodzonego naskórka. W leczeniu TEN stosuje się wiele metod i leków immunosupresyjnych, takich jak kortykosteroidy, immunoglobuliny dożylne (IVIG), cyklosporyna oraz różnorodne terapie wspomagające mające na celu stabilizację stanu ogólnego pacjenta^5.

Rokowanie pacjentów z TEN jest uzależnione od wielu czynników, w tym wieku pacjenta, ogólnego stanu zdrowia, a także rozległości zmian skórnych. Śmiertelność w przypadku TEN jest wysoka i wynosi od 20 do 50%. Wśród głównych powikłań związanych z TEN należy wymienić infekcje wtórne, sepsę, odwodnienie oraz uszkodzenia oczu i narządów wewnętrznych^6.

Zapobieganie TEN jest trudne z uwagi na nieprzewidywalność reakcji na leki. Kluczowe jest jednak stosowanie leków z rozsądną ostrożnością, zgodnie z najnowszymi wytycznymi dotyczących ich stosowania. Edukacja pacjentów i świadomość zagrożeń związanych z przyjmowaniem określonych leków również stanowią istotny aspekt profilaktyki.

Toksyczna nekroliza naskórka jest rzadkim, lecz ciężkim schorzeniem wymagającym natychmiastowej interwencji medycznej i wielodyscyplinarnego podejścia. Pomimo licznych postępów w medycynie, TEN pozostaje jednym z najpoważniejszych powikłań leków, podkreślając konieczność ciągłej edukacji i badań w celu zrozumienia oraz ograniczenia jego wpływu na pacjentów. Współpraca pomiędzy różnorodnymi specjalistami – dermatologami, lekarzami intensywnej terapii, farmakologami – jest kluczowym elementem skutecznego postępowania z pacjentami cierpiącymi na to schorzenie.

--- ^1^ Source: A.M. Lyell, "Toxic Epidermal Necrolysis (the Scalded Skin Syndrome): A Reappraisal," British Journal of Dermatology, 1956. ^2^ Source: Roujeau JC, Stern RS, "Severe adverse cutaneous reactions to drugs," New England Journal of Medicine, 1994. ^3^ Source: Bastuji-Garin S, et al., "Clinical classification of cases of toxic epidermal necrolysis, Steven-Johnson syndrome and erythema multiforme," Archives of Dermatology, 1993. ^4^ Source: Revuz J, "Toxic epidermal necrolysis," Orphanet Journal of Rare Diseases, 2006. ^5^ Source: Trent JT, Kirsner RS, "Treatment of toxic epidermal necrolysis," Clinics in Dermatology, 2005. ^6^ Source: Mockenhaupt M, "The history of toxic epidermal necrolysis (Lyell's syndrome)," Clinics in Dermatology, 2015.