Rywalizacja Stanów zjednoczonych i ZSRR

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.09.2024 o 18:25

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 28.09.2024 o 23:10

Rywalizacja między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, znana powszechnie jako zimna wojna, była jednym z najważniejszych konfliktów geopolitycznych XX wieku. Rozpoczęła się pod koniec drugiej wojny światowej i trwała do rozpadu ZSRR w 1991 roku, wpływając na życie milionów ludzi na całym świecie oraz kształtując współczesny układ sił międzynarodowych.

Po zakończeniu drugiej wojny światowej w 1945 roku, świat szybko przeszedł od konfrontacji z faszyzmem do nowego podziału między dwiema supermocarstwami: Stanami Zjednoczonymi (USA) i ZSRR. Zarówno USA, jak i ZSRR, miały kluczowe znaczenie w pokonaniu hitlerowskich Niemiec, lecz ich sojusz był jedynie tymczasowy i oparty na wspólnym wrogu. Różnice ideologiczne, gospodarcze i polityczne między nimi były zbyt głębokie, by mogły na dłuższą metę współpracować.

Dominującą cechą rywalizacji była ideologia: USA reprezentowały kapitalizm i demokrację, podczas gdy ZSRR opierał się na komunizmie. Ten rozdźwięk ideologiczny miał swoje korzenie w rewolucji październikowej z 1917 roku, która przekształciła carską Rosję w pierwsze państwo komunistyczne pod wodzą Włodzimierza Lenina. Jego następcy, w tym Józef Stalin, kontynuowali politykę rozszerzania wpływów komunizmu na inne kraje.

Jednym z kluczowych wydarzeń zimnej wojny była konferencja w Jałcie w lutym 1945 roku, podczas której liderzy aliantów - Franklin D. Roosevelt, Winston Churchill i Józef Stalin - omawiali podział powojennego świata. Ustalono strefy wpływów w Europie, co jednak szybko doprowadziło do napięć i rywalizacji. W 1947 roku prezydent USA Harry Truman ogłosił tzw. Doktrynę Trumana, która obiecywała pomoc krajom zagrożonym przez komunizm. Był to odpowiedź na wydarzenia w Grecji i Turcji, gdzie komuniści starali się przejąć władzę.

Również w 1947 roku Stany Zjednoczone wprowadziły Plan Marshalla, który polegał na udzieleniu pomocy finansowej zniszczonym przez wojnę krajom Europy Zachodniej. Plan ten miał na celu odbudowę gospodarki i zapobieganie rozprzestrzenianiu się komunizmu na kontynencie. W odpowiedzi ZSRR zainicjował Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) dla krajów bloku wschodniego.

Cechą charakterystyczną zimnej wojny było zastraszanie i brak bezpośredniej konfrontacji militarnej między USA a ZSRR. Niemniej jednak, oba kraje angażowały się w wojny zastępcze i wspierały różne strony konfliktów na całym świecie. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest wojna w Korei (195-1953), gdzie północ wspierana była przez ZSRR i Chiny, a południe przez USA i ONZ. Wojna ta zakończyła się rozejmem, a Korea pozostała podzielona wzdłuż 38. równoleżnika.

Warto również wspomnieć o kryzysie kubańskim w 1962 roku, który był jednym z najgroźniejszych momentów zimnej wojny. Po tym, jak ZSRR rozmiescił rakiety nuklearne na Kubie, Stany Zjednoczone, pod przewodnictwem prezydenta Johna F. Kennedy'ego, ogłosiły blokadę morską wyspy i groziły akcją militarną. Po kilkunastu dniach napiętych negocjacji, obie strony osiągnęły porozumienie: ZSRR wycofały rakiety z Kuby w zamian za to, że USA zobowiązały się nie inwazować wyspy oraz zdemontować swoje rakiety w Turcji.

W ramach rywalizacji technologicznej i kosmicznej, USA i ZSRR inwestowały ogromne środki w rozwój nauki i technologii. W 1957 roku ZSRR jako pierwsze wysłało w kosmos satelitę – Sputnik 1, co zapoczątkowało „wyścig kosmiczny”. USA odpowiedziały założeniem NASA, a w 1969 roku Apollo 11 z Neilem Armstrongiem na pokładzie wylądował na Księżycu, co uznano za ogromny triumf USA.

Zimna wojna miała również wpływ na kulturę i społeczeństwo obydwu krajów. Strach przed wojną nuklearną stał się wszechobecnym elementem życia codziennego, co odbijało się w literaturze, filmach i sztuce. Ponadto, inwigilacja i polowanie na komunistów w USA, znane jako "maccartyzm", oraz represje polityczne w ZSRR znacząco oddziaływały na życie obywateli.

W latach 80. XX wieku zimna wojna zaczęła stopniowo wygasać. Rządy Michaiła Gorbaczowa w ZSRR przyniosły politykę „pieriestrojki” (przebudowy) i „głasnosti” (jawności), mające na celu zreformowanie systemu radzieckiego i poprawę stosunków z Zachodem. Spotkania Gorbaczowa z amerykańskim prezydentem Ronaldem Reaganem doprowadziły do znaczącej redukcji arsenałów nuklearnych obu supermocarstw.

Ostatecznie, upadek muru berlińskiego w 1989 roku i rozpad Związku Radzieckiego w 1991 roku oznaczały koniec zimnej wojny. Te wydarzenia nie tylko zakończyły okres intensywnej rywalizacji między USA a ZSRR, ale również zapoczątkowały nową erę w stosunkach międzynarodowych. Zimna wojna pozostawiła trwałe ślady w historii XX wieku i znacząco wpłynęła na kształtowanie współczesnego świata.