Historia myśli ekonomicznej MMT (Modern Monetary Theory): Początki, źródła ideowe i rozwój teorii

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 24.01.2025 o 21:00

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 14.01.2025 o 14:40

Modern Monetary Theory (MMT), czyli współczesna teoria monetarna, to nurt ekonomii, który zdobył popularność szczególnie po kryzysie finansowym z lat 2007-2008. MMT wywodzi się z różnych szkół myśli ekonomicznej, głównie z keynesizmu i czartalizmu, i oferuje nowe spojrzenie na politykę fiskalną oraz pieniężną. Z jej założeniami i kontrowersjami związanymi z tą teorią wiążą się postacie takie jak Warren Mosler, Randall Wray, Stephanie Kelton i Bill Mitchell. Artykuł Thomasa Palleya prezentuje krytyczne spojrzenie na ten nurt.

MMT wywodzi się pierwotnie z keynesizmu, który swoje korzenie ma w pracach Johna Maynarda Keynesa. Keynesizm zakładał, że rząd powinien odgrywać aktywną rolę w gospodarce, zwłaszcza w czasie kryzysów koniunkturalnych, poprzez stosowanie polityki fiskalnej i pieniężnej. Istotnym osiągnięciem Keynesa było zrozumienie, że nie zawsze rynek sam z siebie dąży do pełnego zatrudnienia i dobra koniunktura gospodarcza nie jest gwarantowana samoistnie. Keynesizm stał się podstawą dla rozwijania polityki gospodarczej wielu krajów rozwiniętych w połowie XX wieku.

Z kolei czartalizm, który jest również istotnym źródłem inspiracji dla MMT, opiera się na koncepcji, że pieniądz ma swoje źródło w decyzjach państwowych i służy do spełniania zobowiązań podatkowych. Podstawową ideą czartalizmu jest to, że państwo, jako emitent waluty, posiada kontrolę nad jej kreacją i może używać jej do finansowania wydatków publicznych, o ile nie prowadzi to do inflacji.

Podstawą współczesnej teorii monetarnej jest przekonanie, że suwerenne państwo z własną walutą ma większą swobodę w wydawaniu pieniędzy, niż to przyjmuje tradycyjna ekonomia. Dzięki temu rządy nie muszą finansować swoich wydatków jedynie za pomocą podatków lub pożyczek. W zamian, mogą bezpośrednio kreować pieniądz w celu finansowania wydatków publicznych, ograniczając się przy tym do kwestii inflacyjnych.

Warren Mosler, jeden z pionierów MMT, podkreślał znaczenie rozróżnienia pomiędzy rządami, które kontrolują swoją walutę, a tymi, które są od niej uzależnione. W swoim artykule „Seven Deadly Innocent Frauds of Economic Policy" Mosler wyjaśnia, że wiele z tradycyjnych przekonań na temat budżetu, takie jak konieczność bilansowania przez rządy swojego budżetu, jest błędnych i szkodliwych.

Randall Wray i Stephanie Kelton, inni prominentni przedstawiciele MMT, kontynuują rozwijanie tych koncepcji. Wray, w swojej książce „Modern Money Theory: A Primer on Macroeconomics for Sovereign Monetary Systems”, przedstawia kompleksowy system MMT jako narzędzie do osiągania pełnego zatrudnienia i stabilności cenowej. Stephanie Kelton, w swojej książce „The Deficit Myth”, wyjaśnia, w jaki sposób deficyty rządowe mogą wspierać rozwój gospodarczy bez negatywnych konsekwencji.

Bill Mitchell, kolejny z twórców MMT, kładzie nacisk na pełne zatrudnienie jako kluczową politykę ekonomiczną, którą można osiągnąć dzięki właściwemu zarządzaniu fiskalnemu. Przytacza on tzw. Job Guarantee – program gwarantowanego zatrudnienia – jako narzędzie, które państwo może stosować, aby utrzymać społeczną i ekonomiczną stabilność.

Jednocześnie MMT nie jest pozbawiona krytyki. Przykładem jest artykuł Thomasa Palleya „WHAT’S WRONG WITH MODERN MONEY THEORY (MMT): A CRITICAL PRIMER”, w którym autor krytycznie przygląda się MMT jako koncepcji prowadzącej do potencjalnych nadużyć finansowych oraz inflacji. Palley podkreśla, że ignorowanie tradycyjnych mechanizmów budżetowych może prowadzić do destabilizacji gospodarki i spadku zaufania do waluty.

Podsumowując, Modern Monetary Theory jest nowatorską koncepcją ekonomiczną, która proponuje rewizję tradycyjnie akceptowanych zasad polityki fiskalnej i pieniężnej. Czerpiąc inspirację z keynesizmu i czartalizmu, twórcy MMT, tacy jak Warren Mosler, Randall Wray, Stephanie Kelton i Bill Mitchell, zaprezentowali wizję gospodarczą, która podkreśla znaczenie rządowej suwerenności monetarnej. Jednakże, jak wykazuje Thomas Palley, teoria ta przyciąga również krytykę z uwagi na swoje potencjalne ryzyko prowadzenia do inflacji i nadmiernych deficytów. Właśnie te zagadnienia sprawiają, że MMT jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych i fascynujących tematów współczesnych debat ekonomicznych.