Relacje rodzinne w krzywym zwierciadle: Omówienie zagadnienia na podstawie „Skąpca” Moliera oraz odniesienie do innego tekstu literackiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.01.2026 o 14:36

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 24.03.2025 o 17:38

Relacje rodzinne stanowią jedno z najpopularniejszych zagadnień w literaturze całego świata. Przez wieki pisarze wykorzystywali temat rodziny, aby ukazać zarówno piękne, jak i dramatyczne aspekty tych więzi. W literackim zwierciadle możemy ujrzeć nie tylko codzienne zmagania, ale także komiczne i tragiczne sytuacje wynikające z dysfunkcjonalnych relacji rodzinnych. W niniejszym referacie przyjrzymy się relacjom rodzinnym w "Skąpcu" Moliera oraz odniesiemy się do innego klasycznego dzieła literackiego, "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego.

"Skąpiec" Moliera to sztuka, która w komediowy sposób przedstawia relacje w rodzinie dotkniętej chciwością i bezwzględnością głowy rodziny – Harpagona. Tytułowy skąpiec jest człowiekiem, którego całe życie kręci się wokół gromadzenia majątku. Jego obsesyjne przywiązanie do pieniędzy prowadzi do zakłócenia relacji z własnymi dziećmi – Élise i Cléantem. W domu Harpagona brak jest miłości i ciepła, a każda decyzja podejmowana przez ojca motywowana jest jedynie chęcią oszczędzania i pomnażania majątku.

Pod pozorem troski o przyszłość dzieci, Harpagon planuje wydać Élise za bogatego, ale znacznie starszego mężczyznę, Anzelma, co ma przynieść mu korzyść finansową. Dla Cléante’a ma natomiast zaplanowane zupełnie inne życie niż to, które syn chce prowadzić. Gdy Cléante zakochuje się w Mariannie, Harpagon, nieświadom uczuć syna, postanawia sam się z nią ożenić, widząc perspektywę małżeństwa jako sposób na uniknięcie wydatków.

W "Skąpcu" Moliera relacje rodzinne są więc ukazane w krzywym zwierciadle. Pieniądze są dla Harpagona ważniejsze od szczęścia jego dzieci, co czyni z niego postać niemal groteskową. Widzimy, jak skąpstwo i chciwość mogą prowadzić do wynaturzenia uczuć rodzinnych i kompletnego zatarcia granic między miłością a posiadaniem.

Z kolei w "Zbrodni i karze" Dostojewskiego relacje rodzinne są naznaczone skomplikowaną mieszanką miłości, obowiązku i moralnych dylematów. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, to biedny student, który w trudnej sytuacji ekonomicznej i psychicznej postanawia zabić lichwiarkę, by zdobyć potrzebne środki i jednocześnie udowodnić sobie swoją teorię o "nadczłowieku".

Raskolnikow jest silnie związany z rodziną, zwłaszcza z siostrą Dunią i matką, Pulcherią Aleksandrowną, które darzy głębokim uczuciem. To właśnie ich trudna sytuacja życiowa jest dla niego dodatkowym motywem do popełnienia zbrodni, którą uzasadnia jako sposób na poprawę losu bliskich. Jednak popełnione morderstwo staje się źródłem ogromnej psychicznej presji i konfliktu wewnętrznego, który w końcu prowadzi bohatera do wyznania winy.

Dostojewski w "Zbrodni i karze" przedstawia relacje rodzinne w sposób pełen dramatyzmu, w którym miłość jest silna, ale nie zawsze wystarczająca, by uchronić przed tragicznymi wyborami. Bohaterowie jego powieści żyją w dusznej atmosferze Petersburga, w nędzy i niepewności, co potęguje poczucie izolacji i desperacji.

W porównaniu do Molierowskiego "Skąpca", gdzie relacje rodzinne są ukazane w sposób ironiczno-komediowy, "Zbrodnia i kara" oferuje wgląd w ciemniejsze zakamarki ludzkiej duszy, gdzie miłość rodzinna nie jest w stanie zapobiec tragedii. Dostojewski analizuje nie tylko konsekwencje przestępstwa, ale także wpływ destrukcyjnych działań na więzi rodzinne.

Obie te pozycje literackie, pomimo różnic gatunkowych i stylistycznych, ukazują jak ważne, a zarazem skomplikowane mogą być relacje rodzinne. W "Skąpcu", chciwość Harpagona prowadzi do groteskowego zniekształcenia uczuć rodzinnych, podczas gdy w "Zbrodni i karze" miłość i moralne zobowiązania w rodzinie są wystawione na próbę w ekstremalnych okolicznościach.

Podsumowując, literatura, zarówno w formie komedii, jak i dramatu, często staje się lustrem odbijającym skomplikowane natury ludzkich relacji rodzinnych. Zarówno Molier, jak i Dostojewski, pokazują, że więzy krwi mogą być źródłem zarówno siły, jak i cierpienia, zależnie od kontekstu społecznego i osobistych wyborów.