Lodowce górskie i lądolody – klasa 1 LO

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: godzinę temu

Streszczenie:

Poznaj lodowce górskie i lądolody w klasie 1 LO: definicje, budowę, przykłady oraz ich wpływ na rzeźbę terenu i Polskę.

Lodowce górskie i lądolody

Notatka na podstawie podręcznika „Oblicza geografii” dla klasy 1 LO

---

1. Podstawowe pojęcia

Lód lodowcowy powstaje w wyniku wieloletniego nagromadzania i przekształcania się śniegu. Na terenach, gdzie opady śniegu przekraczają ilość śniegu topniejącego w ciągu roku, śnieg zaczyna się gromadzić przez kolejne sezony, a jego warstwy ulegają sprasowaniu tworząc firn, a następnie lód lodowcowy.

Lodowiec to masa lodu powstała na powierzchni Ziemi, poruszająca się pod wpływem własnego ciężaru. Wyróżnia się dwa podstawowe typy lodowców: - lodowce górskie - lądolody (lodowce kontynentalne)

---

2. Lodowce górskie

Lodowce górskie (alpejskie) występują głównie w wysokich górach, powyżej granicy wiecznego śniegu. Tworzą się w miejscach o odpowiednio dużych opadach śniegu i niskiej temperaturze, która uniemożliwia całkowite topnienie śniegu w ciągu roku.

- Części lodowca górskiego: 1. Pola firnowe (pole akumulacyjne) – miejsce gromadzenia śniegu i jego przekształcania w lód. 2. Jęzor lodowcowy – część ruchoma, przesuwająca się w dół doliny pod własnym ciężarem. 3. Strefa ablacji – miejsce roztapiania się lodu i jego ubytku.

- Przykłady występowania w Europie: - Alpy (np. Aletschgletscher – największy lodowiec Alp) - Skandynawia (góry Skandynawskie) - Pireneje, Kaukaz, Karpaty (ostatni niewielki lodowiec w Tatrach, tzw. Lodowiec Mięguszowiecki, zanikł na początku XX wieku)

- Wpływ na rzeźbę terenu: Lodowce górskie modelują teren, tworząc charakterystyczne formy: - Dolina U-kształtna (dolina polodowcowa) - Cyrki lodowcowe - Moreny boczne, środkowe, dolne i czołowe - Ozy, drumliny, rynny polodowcowe (niektóre powstają również przy lądolodach)

---

3. Lądolody

Lądolody (lodowce kontynentalne) to olbrzymie masa lodu pokrywające rozległe obszary lądów, niezwiązane z ukształtowaniem terenu. Tworzą się tam, gdzie opady śniegu przez tysiące lat przewyższają procesy topnienia, nawet latem. Największe lądolody współczesnego świata znajdują się na Grenlandii oraz Antarktydzie.

- Charakterystyka lądolodu: - Może pokrywać wiele tysięcy kilometrów kwadratowych. - Porusza się bardzo powoli we wszystkich kierunkach od środka ku peryferiom. - Ma średnią grubość od kilkuset do kilku tysięcy metrów (>3 km na Antarktydzie).

- Znaczenie historyczne dla Polski: W plejstocenie (ok. 2,5 mln–11,7 tys. lat temu) lądolód pokrywał większość dzisiejszych terenów Polski. Efektem działalności lądolodu są m.in.: - moreny denne i czołowe, - pola sandrowe, - pradoliny, - głazy narzutowe (tzw. eratyków).

- Współczesne występowanie lądolodów: - Antarktyda – największy lądolód na Ziemi, pokrywa całą Antarktydę (ok. 14 mln km²). - Grenlandia – druga pod względem wielkości, pokrywa ok. 85% powierzchni wyspy.

---

4. Porównanie lodowców górskich i lądolodów:

| Cecha | Lodowiec górski | Lądolód (lodowiec kontynentalny) | |---------------------------|-------------------------------------------|------------------------------------------------| | Miejsce występowania | Góry, powyżej granicy wiecznego śniegu | Rozległe obszary lądów (np. Antarktyda) | | Kształt | Zależy od doliny, zwykle jęzorowate | Pokrywa teren ławą, nie zależy od rzeźby terenu| | Skala | Ograniczony rozmiar, kilkanaście-kilkadziesiąt km² | Tysiące-miliony km² | | Prędkość ruchu | Do kilku m/dzień | Bardzo powolny (centymetry/dzień) | | Przykłady w Polsce | Brak współczesnych, były w Tatrach | Lądolód plejstoceński w przeszłości |

---

5. Znaczenie lodowców

- Regulacja klimatu: Odbijają promieniowanie słoneczne, wpływając na temperaturę Ziemi. - Zasoby wody pitnej: Gromadzą ogromne ilości słodkiej wody. - Formowanie krajobrazu: Odpowiadają za wiele form terenu w Polsce i na świecie.

---

6. Podsumowanie

Lodowce górskie i lądolody to dwa główne rodzaje lodowców, które odegrały olbrzymią rolę w kształtowaniu rzeźby Ziemi, zwłaszcza w klimacie umiarkowanym i chłodnym. Działania obu typów lodowców pozostawiły trwały ślad w krajobrazie Polski, szczególnie podczas zlodowaceń plejstoceńskich.

---

Notatkę opracowano na podstawie podręcznika: *M. Więckowski, R. Uliszak, K. Wiedermann, „Oblicza geografii 1”, Nowa Era, Warszawa.*

Przykładowe pytania

Odpowiedzi zostały przygotowane przez naszego nauczyciela

Czym są lodowce górskie i lądolody w klasie 1 LO?

Lodowce górskie to lodowce występujące w wysokich górach, a lądolody to ogromne masy lodu pokrywające rozległe obszary lądów. Oba typy poruszają się pod wpływem własnego ciężaru.

Jak powstaje lód lodowcowy w lodowcach górskich?

Lód lodowcowy powstaje z wieloletnio nagromadzonego śniegu, który ulega sprasowaniu. Najpierw tworzy się firn, a potem lód lodowcowy.

Jakie są części lodowca górskiego i lądolodu?

Lodowiec górski ma pola firnowe, jęzor lodowcowy i strefę ablacji. Lądolód nie jest związany z doliną i rozprzestrzenia się od środka ku peryferiom.

Gdzie występują lądolody na Ziemi i w Polsce?

Współcześnie lądolody występują głównie na Antarktydzie i Grenlandii. W plejstocenie pokrywały także większość obszaru dzisiejszej Polski.

Jak lodowce górskie i lądolody zmieniają rzeźbę terenu?

Lodowce górskie tworzą doliny U-kształtne, cyrki i moreny. Lądolody pozostawiają moreny denne i czołowe, sandry, pradoliny oraz głazy narzutowe.

Napisz za mnie referat

Tagi:#geografia #lodowce #lodowcegorskie