Władza ustawodawcza i wykonawcza w Polsce

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.02.2024 o 19:04

Rodzaj zadania: Referat

Dodane: 9.02.2024 o 16:00

W Republice Polskiej, zgodnie z Konstytucją z 1997 roku, władza dzieli się na trzy niezależne gałęzie: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Niniejszy referat koncentruje się na pierwszych dwóch gałęziach, czyli na władzy ustawodawczej i wykonawczej, które stanowią podstawowe elementy systemu polityczno-prawnego państwa.

Władza ustawodawcza w Polsce należy do parlamentu, który jest dwuizbowy i składa się z Sejmu oraz Senatu. Sejm liczy 460 posłów, a Senat 100 senatorów. Sejm zajmuje się głównie pracami legislacyjnymi, kontroluje działania władzy wykonawczej oraz pełni funkcję reprezentacyjną obywateli. Sejm uchwala ustawy, które są podstawowymi aktami prawnymi w kraju, mogącymi wpływać na życie każdego obywatela. Uchwalenie ustawy wymaga zwykle bezwzględnej większości głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Senat natomiast podejmuje uchwały, które mogą dotyczyć poprawek do ustaw sejmowych, stosowania prawa amnestyjnego oraz wykonywania innych zadań określonych w Konstytucji. Jego rola jest jednak bardziej konsultacyjna i opiniodawcza w procesie legislacyjnym.

Ustawy, aby stały się obowiązującym prawem, muszą być podpisane przez Prezydenta, który ma prawo zawetować projekt ustawy. Weto prezydenckie może być jednak odrzucone przez Sejm większością co najmniej 3/5 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Jest to przejaw kontroli władzy wykonawczej nad ustawodawczą, jak również element równowagi i hamulców między różnymi gałęziami władzy.

Władza wykonawcza w Polsce spoczywa głównie w rękach Prezydenta i Rady Ministrów (rządu). Prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję, jest zwierzchnikiem sił zbrojnych i reprezentuje Polskę na arenie międzynarodowej. Jego rola w zakresie władzy ustawodawczej ogranicza się do wspomnianego już prawa weta oraz inicjatywy ustawodawczej. W praktyce, realny wpływ na funkcjonowanie państwa realizowany jest przez Radę Ministrów, która odpowiada za kierowanie bieżącą polityką kraju, realizację ustaw oraz zarządzanie administracją publiczną.

Na czele Rady Ministrów stoi Prezes Rady Ministrów, czyli premier, który kieruje pracami rządu, proponuje skład osobowy rządu i zarządza sprawami wewnętrznymi państwa. Premier wraz z ministrami stanowią rząd, który odpowiada przed Sejmem za swoje działania. Odpowiedzialność ta ma charakter zbiorowy, co oznacza, że decyzje są podejmowane wspólnie, a nie przez pojedynczych ministrów. Rząd sprawuje kontrolę nad całością sił zbrojnych, administracją publiczną oraz realizacją budżetu państwa uchwalonego przez Sejm.

Spośród innych uprawnień władzy wykonawczej warto wymienić wydawanie rozporządzeń – aktów prawnych, którymi rząd precyzuje sposób wykonania ustaw. Rozporządzenia wymagają oparcia w ustawie oraz nie mogą jej zmieniać ani uchylać. Ponadto, członkowie rządu mają prawo uczestnictwa w posiedzeniach Sejmu i Senatu, co umożliwia dialog i wzajemną kontrolę między władzami.

Obie wymienione gałęzie władzy współdziałają ze sobą, tworząc złożony system kontroli i równowagi, zaprojektowany tak, by żadna z nich nie zdominowała pozostałych, co stanowi o demokratycznej strukturze państwa. Odpowiedzialność rządu przed parlamentem, prawo weta prezydenckiego, a także konieczność respektowania Konstytucji przez wszystkie gałęzie władzy, tworzą stabilne fundamenty dla praworządności oraz zapewniają, że żadna z władz nie działa arbitralnie i ponad prawem.