Życie młodzieży polskiej w latach 70.-80. XIX wieku na podstawie "Syzyfowych prac" Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.08.2024 o 11:23

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 4.08.2024 o 11:00

---

"Wszyscy jesteśmy jednakowi, tylko środowisko i czasy, w jakich żyjemy, narzucają nam autorytety i postawę życiową..." - te słowa doskonale oddają kwintesencję życia młodzieży polskiej w latach 70.-80. XIX wieku, jaką można odkryć na kartach powieści "Syzyfowe prace" Stefana Żeromskiego. Młodość, z jej niewinnością i idealizmem, zdaje się być w tym okresie szczególnie bolesnym kontekstem historycznym. Dramatyczny proces rusyfikacji, mający na celu zniszczenie tożsamości narodowej Polaków, nie mógł pozostać bez echa wśród młodzieży. Dzieciństwo, pełne niewinności i braku uprzedzeń, zderzało się z brutalną rzeczywistością polityczną. Jest to moment szczególnie istotny, gdyż kształtuje późniejszą postawę młodych Polaków wobec zaborców. Wpływa na ich moralność, świadomość narodową i kształtuje buntownicze postawy. Niniejsza rozprawka ma na celu analizę życia młodzieży polskiej w kontekście "Syzyfowych prac" oraz przedstawienie mechanizmów rusyfikacyjnych i reakcji młodzieży na naciski zaborcy.

Życie młodzieży w okresie rusyfikacji w "Syzyfowych pracach"

Dzieciństwo dla wielu stanowi okres niewinności, gdzie naturalne postawy moralne nie są obciążone uprzedzeniami i politycznymi kalkulacjami. W kontekście powieści Żeromskiego, młodzież polska jest na początku nieskażona systemem zaborczym. Marcin Borowicz, główny bohater powieści, początkowo chłonie życie wiejskie z jego całą prostotą i naturalnością. Dzieciństwo to czas niewinny, gdzie młody człowiek nie jest jeszcze świadomy mechanizmów rządzących światem dorosłych. Jednak stopniowo, w miarę dorastania, niewinność ta zaczyna zderzać się z rzeczywistością zewnętrzną. Bunt młodzieńczy staje się odpowiedzią na niezrozumienie świata dorosłych, polityczną represję oraz moralną obłudę otaczającego świata. Młodzi ludzie, tak jak Borowicz, zaczynają dostrzegać niesprawiedliwość i sprzeciwiać się jej, co prowadzi do wewnętrznych i zewnętrznych konfliktów.

Przymus dostosowania się do świata dorosłych

W świecie Żeromskiego, dorastanie to nie tylko biologiczny proces, ale przede wszystkim społeczne dostosowanie. Młodzież jest zmuszona zapomnieć o beztroskim dzieciństwie i wejść w świat dorosłych, który jest pełen politycznych napięć i narodowych konfliktów. Rusyfikacja narzuca im nowe reguły gry, wskaźniki lojalności i zasady adaptacji. Zamiast naturalnej ścieżki rozwoju, młodzi Polacy muszą naginać swoje marzenia i według narzuconych standardów żyć zgodnie z polityką zaborców. Środowisko szkolne, które powinno wspierać rozwój młodzieży, staje się narzędziem represji. Nauka języka polskiego zostaje zmarginalizowana, a propaganda rusyfikacyjna wkrada się w każdy aspekt życia szkolnego.

Mechanizmy rusyfikacji w "Syzyfowych pracach"

Polityka rusyfikacyjna w "Syzyfowych pracach" to złożony system architektoniki propagandy. Jednym z najbardziej dotkliwych zabiegów było zakaz posługiwania się językiem polskim w szkołach. Język ojczysty, który powinien być sercem narodowej tożsamości, został zdegradowany do "języka miejscowego". Biblioteki były regularnie kontrolowane, a zakazana literatura patriotyczna była konfiskowana i niszczona. Przymus uczestnictwa w lekcjach w języku rosyjskim miał na celu nie tylko niszczenie polskiej kultury, ale także formowanie umysłów zgodnie z założeniami zaborcy. Manipulowanie semantyką języka było jednym z narzędzi kontroli - redefiniowanie pojęć narodowych, fałszowanie historii, wprowadzenie do świadomości młodych ludzi rosyjskiego punktu widzenia na dzieje i kulturę.

Wpływ na uczniów

Reakcje młodzieży na te mechanizmy były różnorodne. Początkowo brak świadomości narodowej i nieznajomość historii sprawiały, że wielu uczniów godziło się z nowym porządkiem. Jednak z biegiem czasu, pod wpływem zarówno rodziców, jak i bardziej świadomych kolegów, zaczynała rodzić się patriotyczna świadomość. Marcin Borowicz, który początkowo poddawał się rusyfikacji, z czasem nawiązuje konspiracyjny kontakt z patriotycznie nastawionymi rówieśnikami. Bezwzględne kary, takie jak chłosta czy wyrzucenie ze szkoły z "wilczym biletem", tylko podsycały bunt. Gdy Bernard Zygier deklamuje w szkole zakazane "Redutę Ordona", staje się symbolem oporu - jego śmiały akt inspiruje innych uczniów do walki z rusyfikacyjną polityką zaborcy. Konspiracja staje się elementem codzienności, jedną z niewielu form realnego sprzeciwu.

Postacie i ich role w kontekście rusyfikacji

Marcin Borowicz jest modelowym przykładem młodego człowieka, który przechodzi ewolucję od stanu mentalnego zniewolenia do pełnej świadomości narodowej. Na początku powieści, Borowicz postrzega naukę w języku rosyjskim jako coś normalnego. Jednak poprzez kontakt z osobami bardziej świadomymi, zdaje sobie sprawę z zagrożeń utraty tożsamości narodowej i zaczyna działać na rzecz polskości. Jego przemiana jest dowodem na to, jak silny wpływ może wywierać środowisko i kontakty z ludźmi o głębokiej świadomości narodowej.

Bernard Zygier to postać szczególna, o wyraźnej świadomości patriotycznej od samego początku jego wystąpienia w powieści. To on staje się katalizatorem dla zmiany postaw Borowicza i innych uczniów. Jego deklamacja "Reduty Ordona" w klasie jest nie tylko manifestem oporu, ale również dowodem na to, że młodzież polska, pod wpływem literatury i historii, była zdolna do heroicznych aktów odwagi.

Rola kadry nauczycielskiej

Kadra nauczycielska, z nielicznymi wyjątkami, była narzędziem systemu rusyfikacyjnego. Nauczyciele, zarówno rosyjskiego jak i polskiego pochodzenia, byli zmuszani do stosowania metod nagród i kar, które miały zachęcać uczniów do akceptacji rusyfikacji. Manipulowanie uczuciami religijnymi, wykorzystywanie nabożeństw i sakramentów, miało na celu deprecjonowanie Kościoła Katolickiego, który był ostoją polskości. Nauczyciele, często pozostając po stronie systemu, tracili autorytet w oczach uczniów, którzy zaczynali widzieć w nich oprawców swojej narodowej tożsamości.

Reakcje młodzieży na rusyfikację

Przeobrażenie się młodzieńczego buntu w świadomą walkę patriotyczną jest wyraźnym motywem "Syzyfowych prac". Z kolei determinacja i odwaga młodzieży, mimo represji, stanowią istotny element tej walki. Młodzi Polacy, szczególnie ci, którzy byli świadomi swojej tożsamości narodowej, stawiali opór zaborcom na każdej płaszczyźnie. Tajne spotkania, ukrywanie zakazanych książek i publiczne manifestacje patriotyzmu były formami codziennego sprzeciwu. Powieść Żeromskiego pokazuje, że nawet drobne działania, takie jak głośne recytowanie zakazanych utworów, miały duże znaczenie dla kształtowania postaw narodowych.

Codzienność młodzieży polskiej

Obok problemów związanych z rusyfikacją, młodzież polska przeżywała także typowe młodzieńcze emocje i doświadczenia. Pierwsze miłości, przyjaźnie, codzienne konflikty i problemy szkolne stanowiły tło dla większych wydarzeń historycznych. Żeromski umiejętnie oddaje to, jak zmagania narodowo-wyzwoleńcze przenikały codzienne życie młodzieży, wpływając na ich wybory, przyjaźnie i światopogląd.

Refleksje na temat młodzieży w "Syzyfowych pracach"

Młodzieńcza niewinność i uczciwość, mimo prób jej zniszczenia przez zaborców, stała się jedną z najsilniejszych broni przeciwko rusyfikacji. Młodzieńczy entuzjazm i brak wyrachowania sprawiały, że młodzi ludzie byli gotowi na heroiczne akty odwagi i poświęcenia. Ich determinacja przeciwko rusyfikacyjnej polityce zaborców, nawet w obliczu groźby kar i represji, była dowodem na siłę młodzieńczego ducha i niezłomność polskości.

Ocena działań zaborców

Polityka antypolska prowadzona przez zaborców była nie tylko zbrodnicza, ale także miała odwrotny skutek niż zamierzony. Zamiast całkowicie poddać młodzież rusyfikacji, represje i zakazy tylko wzmocniły ich narodową świadomość i determinację do walki. Rusyfikacja nie zdołała złamać ducha młodzieży polskiej, a wręcz przeciwnie, stała się bodźcem do wzrostu narodowej tożsamości i dumy z bycia Polakiem.

Zakończenie