Miejsce rozwoju - przestrzeń upadku. Rozważ w jaki sposób miasto może wpływać na losy człowieka.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.03.2025 o 19:16

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.01.2024 o 14:28

Miasto, z jednej strony pełne jest obietnic i możliwości, stanowi symbol postępu i rozwoju cywilizacyjnego. Z drugiej - może być miejscem, gdzie wartości giną w gwarze ulic, gdzie człowiek staje się anonimowy i zagubiony w tłumie. W jaki sposób zatem przestrzeń miejska wpływa na losy jednostki? Czy jest wyłącznie miejscem rozkwitu, czy raczej przyczynia się do upadku moralnego i społecznego?

W literaturze miejsce to jest często portretowane jako obszar konfliktu między jednostką a masą, pomiędzy aspiracjami a rzeczywistością. W powieści "Lalka" Bolesława Prusa, Warszawa fin de siècle staje się areną, na której rozgrywają się losy Stanisława Wokulskiego. Mężczyzna, w pogoni za miłością Izabeli Łęckiej i akceptacją w wyższych sferach społecznych, zderza się z hipokryzją i pustką świata arystokracji. Metropolia staje się w powieści symbolem zmagań o tożsamość i miejsca w społeczeństwie, a zarazem – przestrzenią, w której wartości użytkowe zaczynają dominować nad uczuciami i relacjami międzyludzkimi.

Natomiast w "Ziemi obiecanej" Władysława Reymonta Łódź przemysłowa okazuje się być krainą, w której dla zysku i sukcesu ekonomicznego bohaterowie są gotowi poświęcić niemal wszystko. W szybko rozwijającym się mieście przemysłowym, którego dynamiczny wzrost jest napędzany przez światowe koniunktury, Karol Borowiecki, Maks Baum i Moritz Welt wychodzą z założenia, że cel uświęca środki, a miejsce, które miało być przestrzenią ich rozwoju, stopniowo staje się areną moralnego zatracenia.

"Granica" Zofii Nałkowskiej to kolejne dzieło, gdzie miejsce stanowi tło rozważań o kondycji człowieka. Zenon Ziembiewicz, wychowany w wielkim mieście, ulega pokusom i korupcji, które prowadzą do jego upadku. Nałkowska pokazuje, że w mieście, oprócz szansy na rozwój, kryje się niebezpieczeństwo utraty wartości i własnej tożsamości.

Nie można przy tym zapomnieć o twórczości Stefana Żeromskiego. W "Ludziach bezdomnych" miasto, a zwłaszcza Warszawa doby przełomu wieków, jest miejscem, w którym wyznacznikiem wartości człowieka staje się jego status materialny i społeczny. Bohater, doktor Judym, wybiera życie na marginesie społecznym i zamiast realizować swoje ambicje, poświęca się dla innych. Miasto jawi się jako przestrzeń, która skłania do egotyzmu i utraty empatii, jednak dla Judyma staje się to także impulsem do pokazania, że można działać inaczej – poza systemem.

Miasto to także miejsce, które oferuje anonimowość i wolność, ale zarazem może prowadzić do osamotnienia i alienacji, co doskonale ukazuje poezja Mirona Białoszewskiego czy Tadeusza Różewicza, w której miejski krajobraz staje się odzwierciedleniem wewnętrznego życia jednostki i zewnętrznymi manifestacjami jej lęków i dążeń.

Mając na uwadze powyższe przykłady, wydaje się, że miasto w literaturze polskiej pełni rolę zarówno katalizatora rozwoju, jak i czynnika prowadzącego do upadku. Jego oblicze w dużej mierze zależy od charakteru ludzi, którzy w nim żyją, i od ich wyborów moralnych. Oczywiście, to nie miasto samo w sobie jest złe czy dobre, lecz sposób, w jaki używamy możliwości, jakie ono oferuje, ma kluczowy wpływ na nasze losy. Miasto bowiem, niczym lustrzane odbicie, pokazuje nas w naszej wielorakiej naturze – z wszystkimi naszymi aspiracjami, słabościami i grzechami. Decydujące stają się nasze wybory, wartości, które wyznajemy, i to, czy potrafimy zachować ludzką godność wobec wyzwań, jakie stawia nam współczesny świat.