"Najlepszym dowodem prawdziwej wielości człowieka jest przeświadczenie o własnej małości" - Thomas Carlyle

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 19.11.2025 o 19:29

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.02.2024 o 12:31

Wielkość człowieka mierzy się nie tylko jego osiągnięciami, lecz także postawą, z jaką podchodzi do własnej osoby oraz świata, który go otacza. Słowa Thomasa Carlyle'a o przekonaniu o własnej małości jako o dowodzie prawdziwej dojrzałości człowieka mogą wydawać się paradoksalne, lecz zastanawiająco trafne, gdy przyjrzymy się bliżej ludzkim postępowaniom i historiom, które przetrwały wieki. W literaturze znajdziemy wiele postaci, których rozwój duchowy i moralny oraz podejście do siebie i świata pokazuje, jak bardzo te słowa odzwierciedlają esencję prawdziwej wielkości.

Jedną z takich postaci jest Ksiądz Paneloux z powieści "Dżuma" autorstwa Alberta Camusa. Ksiądz, początkowo pełen dumy i przekonania o swojej ważnej roli w społeczności, stopniowo uświadamia sobie swoją bezradność i małość wobec cierpienia, które niesie epidemia. Zdając sobie sprawę, że nie jest w stanie zaoferować ludzkości prostych odpowiedzi, przeżywa kryzys wiary, który paradoksalnie prowadzi go do głębszego zrozumienia i większej pokory. Ta przemiana duchowa pokazuje, iż uświadomienie sobie własnej ograniczoności i braku pełnej wiedzy może być przejawem dojrzałości i autentycznej wielkości.

Postać Raskolnikowa z "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego to kolejny przykład literackiej egzystencji, która demonstruje, jak refleksja nad własną małością i popełnionymi błędami jest elementem procesu dojrzewania. Raskolnikow, młody człowiek pełen pychy i przekonany o swojej wyjątkowości, dopuszcza się zbrodni przekonany, że jako "nadczłowiek" ma moralne prawo do decydowania o życiu innych. Jego awanturnicza teoria przekształca się w męczącą walkę z własnym sumieniem. Dopiero podczas odsiadywania kary w syberyjskim łagrze, Raskolnikow zaczyna dostrzegać własną małość i, stopniowo, otwiera się na możliwość zgody z własną duszą.

Wielkość człowieka objawia się też w gotowości do służenia innym, co jest z kolei portretowane w "Quo Vadis" Henryka Sienkiewicza. Winicjusz, początkowo przywiązani do bogactwa, przechodzi przemianę, w wyniku której rozpoznaje, że prawdziwa wielkość i dojrzałość kryje się w służbie bogu i ludziom, a nie w zaspokajaniu własnych ambicji czy pychy.

Thomas Carlyle w swojej myśli podkreśla nie lekkomyślność, ale mądrość i głęboką introspekcję, która pozwala dostrzec i akceptować granice swych możliwości. Takie rozumienie siebie nie jest znakiem słabości, ale przejawem siły i dojrzałości wynikającej z głębokiego zrozumienia życia, jego złożoności i niepewności. Być może właśnie to skłania wielkich myślicieli, pisarzy i bohaterów literackich do refleksji nad sensem istnienia i nad tym, co w życiu najważniejsze.

Przykłady z literatury pokazują, że przeświadczenie o własnej małości często prowadzi do poszukiwania prawdy o sobie samym i świecie, a przełamanie egoistycznych dążeń otwiera drogę do prawdziwiej wielkości i dojrzałości moralnej. Ponadczasowa rada Carlyle'a zdaje się mówić, iż tylko poprzez akceptację własnej niedoskonałości możemy osiągnąć pełnię ludzkiej dojrzałości i zrealizować nasz prawdziwy potencjał. Jest to zatem przesłanie nie tyle o małości, co o pokorze, która jest fundamentem dla rozwoju i zgłębiania prawdziwej esencji człowieczeństwa.