Postawy człowieka wobec cierpienia w motywach biblijnych i literackich

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 10:18

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 7.06.2024 o 10:26

Cierpienie to nieodłączny element ludzkiego życia, towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Historia literatury oraz teksty sakralne pełne są przykładów, które ilustrują różne postawy ludzi wobec tego trudnego doświadczenia. W niniejszej rozprawce postaram się ukazać różnorodność tych postaw, odwołując się zarówno do motywów biblijnych, jak i literatury pięknej, która interpretując źródła kultury, często staje się swoistym komentarzem do kondycji człowieka.

Rozważanie różnych postaw wobec cierpienia rozpocznę od postaci biblijnych, które są fundamentem dla literatury i kultury Zachodu. Pierwszym przykładem jest Hiob, bohater Księgi Hioba. Hiob, człowiek prawy i bogobojny, zostaje poddany strasznym próbom: traci majątek, dzieci oraz zdrowie. Jego przyjaciele przekonują go, że cierpi, ponieważ musiał zawinić wobec Boga, jednak Hiob trwa przy swoim stanowisku, że jest niewinny. W swoim cierpieniu buntuje się, skarży się na swój los, ale nie przestaje ufać Bogu. Jest to postawa godna podziwu, gdzie mimo okrutnego cierpienia i braku zrozumienia sytuacji, Hiob zachowuje wiarę i nadzieję. Jako człowiek nie może pojąć planów i zamiarów Boga, ale ostatecznie przyjmuje wszystko pokornie.

Inny biblijny przykład to postać Jezusa Chrystusa, którego męka i śmierć na krzyżu są centralnym wydarzeniem Nowego Testamentu. Jezus świadomie przyjmuje cierpienie, wiedząc, że jest to konieczne dla zbawienia ludzkości. Jego postawa pełna miłości i wybaczenia, nawet wobec prześladowców, pokazuje najczystszy rodzaj ofiary. Przykładem jest głośne zdanie: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”, wypowiedziane podczas krzyżowania. Jego cierpienie nie jest narzędziem kary, ale aktem zbawienia wszystkich ludzi. Ta postawa wskazuje na cierpienie jako formę transcendencji oraz najwyższej miłości.

Przechodząc do literatury, warto odwołać się do polskiej epiki. Adam Mickiewicz w swoim dziele „Dziady” ukazuje różne postawy wobec cierpienia w części III. Losy Konrada, głównego bohatera, ukazują cierpienie jako katalizator przemiany duchowej. Konrad, w ostrym monologu z Bogiem, oskarża Go o bierność wobec niesprawiedliwości, ale jednocześnie ujawnia głębokie uczucia patriotyczne i gotowość do poświęcenia. Jego bunt można interpretować jako próbę zrozumienia sensu cierpienia narodowego i osobistego.

Z kolei w „Panu Tadeuszu” Mickiewicza odnajdujemy postać Jacka Soplicy, który poprzez swoje cierpienie i pokutę dojrzewa moralnie. Jacek, zagłębiony w duchowym cierpieniu z powodu swojego udziału w zbrodni, zrozumiał swój błąd i stara się poprzez czyny naprawić swoje winy. Jest to przykład postawy pokutniczej, gdzie cierpienie prowadzi do odkupienia win i wewnętrznej przemiany.

Analizując inny przykład, „Medaliony” Zofii Nałkowskiej, możemy zobaczyć cierpienie niewyobrażalne, wynikające z doświadczeń obozów koncentracyjnych podczas II wojny światowej. Bohaterowie tych relacji ukazują różne postawy: od skrajnej apatii i rezygnacji, po akty heroizmu i buntu. Przykładem może być postać Michała Pankiewicza, który mimo tragicznych warunków, starał się ratować resztki człowieczeństwa w sobie i innych. Cierpienie tutaj nie jest tylko fizyczne, ale również duchowe, związane z dehumanizacją i utratą nadziei.

W innym kontekście, w utworze „Chłopi” Władysława Reymonta, widzimy postać Jagny, która cierpi na skutek oskarżeń i ostracyzmu ze strony społeczności wiejskiej. Jej cierpienie wynikające z braku akceptacji i zrozumienia pokazuje, jak społeczność może wpływać na jednostkę, jednak Jagna mimo to nie przestaje być wierna swoim przekonaniom i wewnętrznej prawdzie. Jej cierpienie ma wymiar społeczny i egzystencjalny.

Na podstawie przytoczonych przykładów widać, że postawy wobec cierpienia są różnorodne i zależą od kontekstu, w jakim stawia się jednostka oraz od jej cech charakteru. Może to być postawa pełna wiary i zaufania, jak u Hioba; ofiarnicza i zbawcza, jak u Chrystusa; buntownicza, jak u Konrada; pokutnicza, jak u Jacka Soplicy; heroiczna i humanistyczna, jak u bohaterów „Medalionów” albo pełna wewnętrznej prawdy, jak u Jagny.

Cierpienie w literaturze i Biblii jest nie tylko tematem samym w sobie, ale również narzędziem do ukazania głębi ludzkiej duszy, jej przemian i wędrówek duchowych. Bez względu na to, jaka jest nasza postawa wobec cierpienia, ważne jest, aby starać się znaleźć w nim sens, który pomoże nam wyjść z niego silniejszymi albo przynajmniej bardziej świadomymi istoty ludzkiego życia.