Wartość ludzkiego życia w czasach II wojny światowej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 12:48

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 22.03.2024 o 20:23

Ludzkie życie jest wartością absolutną, a jego istotę starano się zdefiniować na przestrzeni wieków w różnych kulturach, religiach i systemach filozoficznych. W kontekście biblijnym, życie jest darem od Boga, a Szósta Przykazanie "Nie zabijaj" jednoznacznie podkreśla jego świętość. Niestety, historia ludzkości, a szczególnie okres II wojny światowej, pokazuje, jak łatwo można tę wartość zrelatywizować, zdeprecjonować, a nawet całkowicie zanegować.

Tadeusz Borowski w swoim opowiadaniu "Pożegnanie z Marią" z tomu "Pożegnanie z Marią i inne opowiadania", a także w tekstach zawartych w zbiorze "Proszę państwa do gazu", a także Gustaw Herling-Grudziński w "Innym Świecie" ukazują życie w najbardziej ekstremalnych warunkach, jakie można sobie wyobrazić – w obozach koncentracyjnych podczas II wojny światowej. Obie te pozycje literackie pokazują rzeczywistość, w której ludzkie życie nierzadko traci na wartości, stając się przedmiotem w rękach zbrodniarzy, lub nawet gorzej, przekształcając się w coś bezosobowego, pozbawionego jakiejkolwiek wartości.

"Borowski przez swój nieludzki realizm, wręcz dokumentalizm opisów, pokazuje, jak życie w obozie koncentracyjnym było dehumanizowane – zarówno ofiary, jak i oprawców. Literackie środki, których używa, pozwalają czytelnikowi dostrzec ogrom tragedii, jednak z perspektywy codziennego przetrwania, gdzie śmierć towarzyszy na każdym kroku, często stając się niemal obojętną" – można by powiedzieć, podsumowując jego podejście.

Gustaw Herling-Grudziński w "Innym Świecie" ukazuje analogiczne procesy, chociaż przez pryzmat własnych doświadczeń i refleksji. Jego opis życia w sowieckim łagrze podkreśla, jak warunki ekstremalne potrafią przemodelować postrzeganie ludzkiego życia – zarówno przez ofiary, jak i oprawców. Przemoc i ciągła walka o przetrwanie na nowo definiują wartość życia, czasem redukując ją do czystego instynktu przetrwania.

Biblijne przykazanie "Nie zabijaj" w kontekście tych doświadczeń nabiera nowego, tragicznego wymiaru. Skoro życie dane przez Boga jest święte, to każdy akt jego odbierania jest czynem przeciwko Boskiej woli. Jednak rzeczywistość obozów pokazała, że w warunkach ekstremalnego zła, ludzkie życie może być traktowane jako towar, numer, czy materiał do eksperymentów.

Okres II wojny światowej, zwłaszcza doświadczenia obozów koncentracyjnych i łagrów, pokazuje, jak elastyczne i względne może stać się pojęcie wartości ludzkiego życia. Rozważania Borowskiego i Herlinga-Grudzińskiego prowokują pytanie, czy w ekstremalnych warunkach człowiek jest jeszcze w stanie zachować moralne imperatywy, czy też instynkt przetrwania bierze górę nad wszelkimi przejawami humanizmu. Zarówno biblijne przykazania, jak i nasze współczesne, humanistyczne ideały etyczne, w obliczu takich doświadczeń, są wystawione na najcięższą z możliwych prób. W konfrontacji z tak absolutnym złem, jakie reprezentuje Holokaust czy represje stalinowskie, pojawia się pytanie, czy ludzka cywilizacja nauczyła się czegokolwiek z tych doświadczeń, i czy potrafi dzisiaj bardziej niż kiedykolwiek docenić absolutną wartość, jaką jest życie ludzkie.