Czy życie bez wartości ma sens? Analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.04.2024 o 14:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.04.2024 o 22:19

Problem sensu życia i roli wartości, które nim kierują, jest jednym z najważniejszych zagadnień, nad którymi zastanawiali się ludzie od zarania dziejów. Wartości, których przestrzegamy, mają ogromny wpływ na nasze działania, sposób myślenia oraz odczuwanie. Przykładem literackim, który pozwala na głęboką analizę powyższej problematyki, jest "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego oraz "Lalka" Bolesława Prusa. Oba dzieła, choć różnią się kontekstem historycznym i kulturowym, podejmują problem wartości i ich wpływu na sens życia.

"Zbrodnia i kara" to powieść, w której główny bohater, Rodion Raskolnikow, decyduje się na popełnienie morderstwa, motywowany po części ideą, że niektórzy ludzie posiadają moralne prawo do krzywdzenia innych dla większego dobra. Raskolnikow, będąc przekonanym o własnej teorii nadczłowieka, która zwalnia go z przestrzegania powszechnie przyjętych wartości, kieruje się w swoim działaniu osobistą filozofią. Jednak w miarę rozwoju akcji powieści Raskolnikow doświadcza głębokiego konfliktu wewnętrznego. Cierpi z powodu żalu i jest dręczony wyrzutami sumienia. Dostojewski ukazuje przez to, że życie w oparciu o wartości, które odrzucają uniwersalne zasady moralności, prowadzi jednostkę do wewnętrznej destrukcji i utraty sensu życia. W konsekwencji, tylko przez przyznanie się do winy i akceptację kar, Raskolnikow zaczyna dostrzegać możliwość odkupienia i odzyskania utraconego sensu życia. Można więc stwierdzić, że Dostojewski opowiada się za życiem ukierunkowanym na uniwersalne wartości jako fundamentem sensownego bytu.

Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa przedstawia inną, lecz równie interesującą perspektywę na kwestię wartości w życiu człowieka. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, to człowiek, który poprzez swoje doświadczenia na wojnie oraz zawodowe sukcesy zdaje się poszukiwać sensu życia w miłości oraz społecznym uznaniu. Wokulski, inwestując swój czas, energię i majątek w miłość do Izabeli Łęckiej, a także próbując wejść w wyższe sfery społeczeństwa, w końcu doświadcza zwątpienia w wartość swoich dążeń. Próba samobójcza bohatera wskazuje na kryzys sensu życia, gdy wartości, które przyjął za najważniejsze, nie przynoszą mu spodziewanego spełnienia. Sam Prus, przez opisane losy Wokulskiego, zdaje się podważać wartość materialnych i pozornych dążeń, kładąc nacisk na potrzebę szukania głębszego, bardziej autentycznego sensu życia.

Obie powieści, choć w różny sposób, ukazują, że życie bez wartości bądź oparte na błędnie rozumianych wartościach traci swój sens. Zarówno Raskolnikow jak i Wokulski poszukują wyzwolenia poprzez zmaganie się z własnymi wyborami wartości. Ostatecznie, można argumentować, że sens życia jest ściśle związany z wartościami, które przyjmujemy za swoje i które kształtują nasze decyzje oraz relacje z innymi. Dostojewski i Prus, mimo różnic w podejściu, zdają się więc zgadzać, że życie bez wartości, bądź życie prowadzone w oparciu o niewłaściwe wartości, jest życiem pustym i pozbawionym głębszego sensu.