Jaki obraz ludzkiego losu kreuje literatura? Omów zagadnienie na podstawie mitu o Syzyfie z Mitologii Jana Parandowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 31.05.2024 o 11:17

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 31.05.2024 o 11:10

Literatura od zarania dziejów stanowi medium, które nie tylko dostarcza rozrywki, ale przede wszystkim stawia głębokie pytania o sens ludzkiego istnienia. W dziełach literackich autorzy często podejmują próbę zobrazowania losu człowieka, jego zmagań z przeznaczeniem, siłami wyższymi, a także jego własnymi słabościami i dążeniami. Celem niniejszej rozprawki jest analiza, w jaki sposób literatura przedstawia ludzkie przeznaczenie na przykładzie mitu o Syzyfie z „Mitologii” Jana Parandowskiego oraz porównanie tego obrazu z nowelą Bolesława Prusa „Z legend dawnego Egiptu”, co pozwoli nam zrozumieć uniwersalne motywy związane z ludzkim losem.

Mit o Syzyfie to opowieść o królu Koryntu, który za swoje oszustwa i bunt przeciwko bogom został skazany na wieczną karę wtaczania głazu pod górę. W interpretacji Jana Parandowskiego, postać Syzyfa jest ukazana jako człowiek niezmiernie przebiegły, który wielokrotnie zwodził bogów i próbował oszukać przeznaczenie. Jednym z najbardziej znaczących epizodów jest moment, gdy Syzyf zdołał pojmać samego Tanatosa – boga śmierci, czym przerwał cykl życia i umierania na Ziemi. Ta zdrada zaufania bogów miała poważne konsekwencje. Ostatecznie Syzyfowi udało się powrócić na Ziemię, jednak jego ucieczka przed losem zakończyła się karą, której wymiar był symboliczny – wieczna, bezsensowna praca.

Symboliczną wymowę wtaczania głazu pod górę, którą analizuje Parandowski, można rozpatrywać na kilku płaszczyznach. Po pierwsze, czynność ta odzwierciedla ludzką dążność do przekraczania własnych ograniczeń i próbę kontrolowania swojego losu. Po drugie, jest to kara za hybris – nadmierną pychę i próby stawiania się na równi z bogami. Syzyf nie tylko próbował oszukać przeznaczenie, ale również de facto wyzwał na pojedynek same siły wyższe, co jest w mitologii greckiej niewybaczalne. W ten sposób opowieść o Syzyfie staje się przestrogą przed igraniem z siłami, które przekraczają ludzkie zrozumienie. Ostateczne podporządkowanie się losowi jest tutaj ukazane jako nieuchronne – człowiek, mimo swoich zdolności i sprytu, musi pogodzić się z tym, że jego wolność jest w różnych wymiarach ograniczona.

Porównując ten mit z nowelą Bolesława Prusa „Z legend dawnego Egiptu”, można zauważyć kilka wspólnych motywów. Prus opowiada historię młodego Ramzesa, który zmaga się z tajemnicą życia po śmierci. Kluczową postacią w tej noweli jest również Horus, młody kapłan, którego refleksje na temat przeznaczenia dają dużo do myślenia. Cytat „Patrzcie, jak marne są ludzkie nadzieje wobec porządku świata...” doskonale oddaje dominantę uczuciową tej nowelizacji – bezsilność jednostki wobec sił wyższych. Rozważania Ramzesa i Horusa ukazują świat, w którym ludzka duma i ambicje muszą ostatecznie ustąpić przed wszechmocą przeznaczenia.

Oba dzieła, zarówno mit o Syzyfie, jak i nowela Prusa, podkreślają, jak ograniczone są możliwości człowieka w obliczu losu. Zarówno Syzyf, buntując się przeciw bogom, jak i Ramzes, starając się zrozumieć sens życia i przeznaczenia, muszą uznać swoją niemoc. W obu przypadkach narracja skupia się na pokazaniu, że ludzka egzystencja jest w dużej mierze podporządkowana siłom, które są poza zasięgiem ich kontroli.

Jednakże, mimo tych podobieństw, istnieją również istotne różnice między omawianymi tekstami. W micie o Syzyfie nacisk kładziony jest na osobistą walkę bohatera z losem i jego indywidualną karę, która jest rezultatem jego działań. Syzyf staje się symbolem nieskończonego, bezsensownego trudu, który jest karą za jego pychę i oszukiwanie bogów. Z kolei w noweli Bolesława Prusa refleksja nad losem ma bardziej filozoficzny wymiar – los postaci jest wpisany w boski porządek, a ich zmagania są bardziej duchowe niż fizyczne.

Podsumowując, literatura w różnorodny sposób przedstawia obraz ludzkiego losu, ukazując człowieka jako istotę walczącą, lecz zarazem ograniczoną przez nieuchronność przeznaczenia. Mit o Syzyfie oraz nowela „Z legend dawnego Egiptu” to dwa przykłady, które ilustrują, jak literatura stawia pytania o ludzkie przeznaczenie i ukazuje jego granice. Chociaż sposoby przedstawienia tych ograniczeń mogą się różnić, to jednak motyw nieuchronności losu pozostaje niezmiennie uniwersalny. Literatura prowokuje do myślenia, pozwalając czytelnikom na refleksję nad własnym miejscem w świecie i próbą zrozumienia sił, które kształtują nasze życie.