Ład świata i przyczyny jego destrukcji. Omów zagadnienie na podstawie Chłopów tomu I – Jesień Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.06.2024 o 7:16

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 5.06.2024 o 7:06

Władysław Stanisław Reymont w swojej powieści „Chłopi” przedstawia szczegółowy obraz życia lipieckiej społeczności, w której pozorny ład i porządek ulegają stopniowej destrukcji. Powieść idealnie wpisuje się w ramy epoki Młodej Polski, charakteryzującej się dekadentyzmem, co znajduje swoje odzwierciedlenie w losach bohaterów. Opierając się na pierwszym tomie zatytułowanym „Jesień”, spróbujemy zrozumieć, jakie czynniki wpływają na destrukcję społecznego ładu, a także jak te obserwacje mogą być stosowane do analizy współczesnych problemów społecznych.

Na pozór życie w Lipcach toczy się zgodnie z naturalnym rytmem pór roku. Społeczność jest ściśle związana z przyrodą i cyklem rolnym, co wyraźnie widać w strukturze całej powieści, podzielonej na cztery tomy odpowiadające czterem porom roku. Tom „Jesień” ukazuje początek tego cyklu, pełen nadziei na przyszłą obfitość plonów. Poza tym istotnym elementem życia jest religia – każde święto katolickie oraz niedzielne msze stanowią ważne punkty odniesienia dla codziennych obowiązków i zachowań mieszkańców wsi. Codzienne życie toczy się zgodnie z ustalonymi normami moralnymi i rytuałami religijnymi, co sugeruje istniejący porządek i ład społeczny.

Jednakże wewnątrz tej zewnętrznej harmonii kryją się zarzewia destrukcji, wynikające z ludzkich słabości i namiętności, które stopniowo podważają ten pozorny ład. Pierwszym przykładem takiej destrukcji są konflikty wewnątrz społeczności, gdzie jednostka stawia się w opozycji do gromady. Jagna, bohaterka burząca ustalony porządek, jest przykładem kobiety, która poprzez swoje relacje romantyczne i cudzołóstwo łamie obowiązujące normy. Jej romanse z Antkiem, Mateuszem, wójtem oraz klerykiem Jaśkiem wywołują skandale i prowadzą do społecznego wykluczenia. Jagna staje się kozłem ofiarnym, a jej ostracyzm i wygnanie ze wsi służą społeczności jako sposób na symboliczne „oczyszczenie” z nieprawości.

Materializm również odgrywa kluczową rolę w destrukcji społecznego ładu. Ziemia, będąca podstawowym zasobem, staje się przyczyną konfliktów rodzinnych. Przykład Macieja Boryny, który do ostatnich chwil swojego życia skoncentrowany jest na zabezpieczeniu swojego gospodarstwa, oraz konflikt z synem Antkiem, ukazują, jak chciwość może prowadzić do rozpadu więzi rodzinnych. Podobnie wątek Jagustynki, która z powodu chęci posiadania jest skazana na tułaczkę przez swoją rodzinę, pokazuje skutki, jakie niesie ze sobą nadmierne przywiązanie do materialnych dóbr.

Dekadentyzm, będący charakterystyczną cechą epoki Młodej Polski, jest widoczny w życiu mieszkańców Lipiec. Poczucie upadku moralnego i cywilizacyjnego objawia się w tolerancji społeczeństwa dla destrukcyjnych zachowań. Przykłady z powieści takie jak pijaństwo, bijatyki oraz romanse, są odzwierciedleniem dekadenckiej postawy do życia: ucieczki od odpowiedzialności i moralnych zasad na rzecz chwilowych przyjemności.

Reymont, wnikliwie obserwując swoją wiejską społeczność, ukazuje, że destrukcja porządku społecznego jest procesem nieuchronnym, jeśli ludzkie słabości oraz materialistyczne dążenia stanowią dominujące siły w życiu jednostek i grup. Historia Lipiec jest z jednej strony uniwersalną opowieścią o walkach między dobrem a złem, porządkiem a chaosem, ale także specyficznym opisem kryzysu moralnego charakterystycznego dla tamtych czasów.

Podsumowując, powieść Reymonta ukazuje, iż destrukcja społecznego ładu wynika zarówno z indywidualnych namiętności, jak i z szerszych tendencji społeczeństwa. Współczesne społeczeństwa mogą czerpać z tej analizy, aby zrozumieć, że destrukcja porządku nie jest nigdy wynikiem jednego czynnika, ale skomplikowaną siecią wpływów oraz reakcji ludzkich słabości i dążeń. Przykład Lipiec, mimo upływu czasu, wciąż jest aktualny, ukazując, że ludzkie namiętności i materialistyczne dążenia mogą prowadzić do destrukcji, jeśli nie zostaną odpowiednio zbalansowane przez wartości moralne i wspólne dobro.