Przyczyny i skutki tęsknoty człowieka w literaturze.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 14.02.2025 o 19:34

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.06.2024 o 19:11

Tęsknota to jedno z najsilniejszych i najtrwalszych uczuć, jakie towarzyszą człowiekowi na przestrzeni wieków. Może być skoncentrowana na różnych aspektach – na osobach, których nam brakuje, na miejscach, z którymi jesteśmy związani, czy nawet na minionych chwilach, które pozostawiły trwałe ślady w naszej pamięci. Przyczyny tęsknoty są różnorodne, a jej skutki mogą być zarówno destruktywne, jak i budujące. W celu dokładniejszego zrozumienia tego uczucia warto przyjrzeć się wybranym przykładom literackim, które ukazują różne oblicza tęsknoty oraz jej konsekwencje.

Pierwszym utworem, który pragnę tu przywołać, jest "Mit o Orfeuszu i Eurydyce" z mitologii Jana Parandowskiego. Mit ten opowiada historię Orfeusza, legendarnego muzyka, który traci swoją ukochaną żonę, Eurydykę. Tęsknota Orfeusza za Eurydyką jest tak wielka, że decyduje się on na niebezpieczną podróż do Hadesu, aby ją odzyskać. Jego miłość i tęsknota są tak silne, że nawet bogowie podziemi poruszeni są jego muzyką i pozwalają Eurydyce powrócić z martwych. Jednak Orfeusz, łamiąc zakaz spojrzenia się na nią przed opuszczeniem Hadesu, na moment traci nad sobą kontrolę i ogląda się za siebie, co prowadzi do jej ostatecznej utraty. Tęsknota Orfeusza, początkowo motywująca go do heroicznego czynu, w końcu staje się przyczyną jego rozpaczy i ostatecznie jego klęski. Mit ten ukazuje, że tęsknota może być siłą napędową, lecz jednocześnie niebezpieczną, ponieważ może prowadzić do działań impulsywnych, które kończą się tragicznymi skutkami.

Kolejnym przykładem tęsknoty jest dramat "Balladyna" Juliusza Słowackiego. Postać Goplany, bohaterki dramatu, pokazuje inną stronę tęsknoty – tęsknotę za miłością i byciem z ukochaną osobą. Goplana zakochana jest w Grabcu, jednakże jej miłość pozostaje nieodwzajemniona. Goplana, będąc nimfą jeziorną, posiada nieograniczone moce, którymi próbuje wpłynąć na rzeczywistość, aby zyskać miłość Grabca. Jej tęsknota prowadzi ją do skrajnych decyzji – wykorzystuje swoje magiczne zdolności, aby zbliżyć się do ukochanego, co jednak przynosi więcej szkody niż pożytku. Ostatecznie jej czary wpędzają ją w samotność, gdyż miłości nie można wymusić, a uczucia, którymi się kierowała, pozostają niespełnione. Przykład Goplany ilustruje, że tęsknota za miłością może prowadzić do czynów, które destrukcyjnie wpływają na nas samych oraz na otoczenie.

Przechodząc do innego dzieła literackiego, warto zwrócić uwagę na "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. W tej epopei narodowej przedstawiony jest obraz tęsknoty za ojczyzną. Główny bohater, Tadeusz Soplica, powraca do kraju po wielu latach nieobecności. Tęskno mu było do Litwy, rodzinnych stron, ludzi, obyczajów i tradycji. Tadeusz odczuwa silne pragnienie powrotu do korzeni, które jest głównie napędzane przez nostalgię. Tęsknota za ojczyzną i domu sprawia, że docenia on to, co wcześniej mogło wydawać się mało wartościowe – prostotę życia, wiejskie krajobrazy oraz rodzinną atmosferę. Skutkiem tej tęsknoty jest również zjednoczenie różnych pokoleń wokół wspólnego celu, co prowadzi do odzyskania niepodległości. W tym przypadku tęsknota ma charakter budujący, mobilizujący do działania i powrotu do wartości istotnych dla wspólnoty narodowej.

Wyraźnym kontrastem wobec przedstawionych przykładów jest utwór poetycki "Kamień na kamieniu" Wiesława Myśliwskiego. Tytułowy wiersz ukazuje tęsknotę za utraconym dzieciństwem, młodością i światem, który przeminął. Poeta wylewa swoją nostalgię za dawnymi czasami, które były bardziej wartościowe, niewinne i pełne piękna. Nieodwracalność przeszłości powoduje, że z jednej strony jest to uczucie bolesne, ale z drugiej stanowi fundament refleksji nad znaczeniem czasu i wartości naszego życia. Myśliwski przedstawia tęsknotę jako nieodłączne, naturalne uczucie, które towarzyszy każdemu człowiekowi w kontekście upływającego czasu.

Podsumowując, tęsknota może mieć różne przyczyny i różne skutki, w zależności od kontekstu, w którym się pojawia. W podanych przykładach literackich widzimy, jak tęsknota może kierować ludzkimi działaniami, prowadząc do heroicznych czynów, działań destrukcyjnych lub refleksji nad życiem. Mityczna opowieść o Orfeuszu i Eurydyce ukazuje motywację napędzaną miłością, która jednak kończy się tragedią. Goplana z "Balladyny" pokazuje, jak nieodwzajemniona miłość może prowadzić do działań niszczących dla samej osoby tęskniącej. Z kolei w przypadku "Pana Tadeusza" tęsknota za ojczyzną i domem prowadzi do odzyskania wartości narodowych i wspólnotowych. Ostatecznie wiersz Wiesława Myśliwskiego ukazuje tęsknotę za przeszłością i refleksję nad nieodwracalnością czasu. Wszystkie te przykłady pokazują, jak różnorodne mogą być oblicza tęsknoty oraz jak głęboki wpływ ma ona na życie i działania człowieka.