Człowiek w poszukiwaniu sensu swojego istnienia: analiza "Lalki" Bolesława Prusa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.06.2024 o 10:50

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 10.06.2024 o 23:30

W procesie poszukiwania sensu swojego istnienia człowiek często staje przed różnymi dylematami i wyzwaniami, które kształtują jego tożsamość i wartości. Temat ten jest uniwersalny i ponadczasowy, co znajduje wyraz w literaturze, w której bohaterowie starają się odnaleźć cel swojego życia. "Lalka" Bolesława Prusa jest kanonicznym przykładem literatury, która zgłębia tę problematykę, a jej bohaterowie, zwłaszcza Stanisław Wokulski, są symbolem poszukiwania sensu istnienia. W tej rozprawce omówione zostaną różne aspekty tego poszukiwania, ilustrowane przykładami z literatury oraz kontekstami filozoficznymi i społecznymi.

Stanisław Wokulski, główny bohater "Lalki", jest osobą, która przez całe swoje życie dąży do znalezienia sensu istnienia. W młodości Wokulski jest idealistą, poświęca się nauce i marzy o poprawie swojego losu oraz losu innych. Jego dążenie do lepszego życia znajduje odzwierciedlenie w jego rozwijającej się karierze w handlu i późniejszej próbie wejścia do wyższych sfer społeczeństwa. W jego działaniach można dostrzec motyw poszukiwania sensu poprzez osiągnięcie sukcesu ekonomicznego i społecznego. Wokulski wierzy, że zdobywając bogactwo, zdobędzie również uznanie i szczęście.

Jednak jego dążenie do sukcesu materialnego nie przynosi mu zadowolenia. Bogactwo, które zdobywa, okazuje się pustą i iluzoryczną drogą do szczęścia. Wokulski doznaje bolesnego rozczarowania, kiedy spostrzega, że wyższe sfery, do których usiłował się dostać, są zdominowane przez hipokryzję i moralną degrengoladę. Fascynacja Izabelą Łęcką, której uczucia pragnie zdobyć, okazuje się jedynie złudzeniem i utwierdza go w przekonaniu o próżności jego dążeń. To rozczarowanie jest kluczowym momentem w jego życiu, który skłania go do przemyślenia swoich wartości i celu istnienia.

Wokulski próbuje również znaleźć sens w działalności społecznej. Angażuje się w pomoc biednym i potrzebującym, podejmuje inicjatywy, które mają na celu poprawę warunków życia ludzi z niższych warstw społecznych. Przykład Wokulskiego pokazuje, że sensem istnienia może być altruizm i działanie na rzecz innych. Jego empatyczna postawa oraz chęć zmniejszenia cierpienia innych ludzi są wyrazem głębokiego humanizmu, który staje się jednym z filarów jego systemu wartości.

Jednakże nawet działalność społeczna nie przynosi mu pełnej satysfakcji. Wokulski dostrzega bowiem, że jego działania są często marginalizowane i niezrozumiane przez otoczenie. Społeczeństwo, w którym żyje, nadal jest podzielone na warstwy, a zmiana wydaje się niemożliwa do osiągnięcia w krótkim czasie. To prowadzi go do kryzysu egzystencjalnego, w którym must face zarówno zewnętrzne ograniczenia, jak i wewnętrzne wątpliwości.

W literaturze można znaleźć wiele przykładów bohaterów, którzy podobnie jak Wokulski z "Lalki", poszukują sensu swojego istnienia. Jednym z takich bohaterów jest Raskolnikow z "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego. Raskolnikow próbuje znaleźć sens swojego istnienia poprzez odrzucenie moralnych norm społeczeństwa i przestępstwo. Jego dążenie do zdefiniowania siebie jako "nadczłowieka" oraz poszukiwanie własnych wartości w akcie zbrodni kończy się jednak głębokim wewnętrznym rozdarciem i moralnym upadkiem. Przykład Raskolnikowa pokazuje, że poszukiwanie sensu poprzez bunt i odrzucenie społecznych norm prowadzi do autodestrukcji i wewnętrznego chaosu.

Inny kontekst, który warto przywołać, to filozoficzne rozważania egzystencjalistów, takich jak Jean-Paul Sartre czy Albert Camus. Wokulski, podobnie jak bohaterowie ich dzieł, staje w obliczu absurdu egzystencji i musi znaleźć sposób na nadanie sensu swojemu życiu w świecie pozbawionym ostatecznych prawd. Camus w swojej powieści "Obcy" ukazuje, jak bohater, Mersault, staje w obliczu absurdalności życia i śmierci. Sens istnienia, według egzystencjalistów, nie jest dany z góry, lecz człowiek musi go samodzielnie tworzyć poprzez swoje wybory i działania.

Podsumowując, "Lalka" Bolesława Prusa oraz konteksty literackie i filozoficzne ukazują, że poszukiwanie sensu istnienia jest niełatwym i wielowymiarowym procesem. Stanisław Wokulski, poprzez swoje wewnętrzne dylematy i zewnętrzne działania, ilustruje różnorodne ścieżki prowadzące do tego celu. Jego przeżycia pokazują, że sens istnienia nie jest dany, lecz musi być odkryty poprzez działanie, refleksję i konfrontację z rzeczywistością. Literatura i filozofia podkreślają, że poszukiwanie sensu jest nieodzownym elementem ludzkiego doświadczenia, które kształtuje naszą tożsamość i system wartości.