Czy człowiek decyduje o własnym losie? "Makbet" Williama Szekspira.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 19.12.2024 o 18:31

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 20.06.2024 o 8:58

1. Zagadnienie ludzkiego losu Refleksja nad losem człowieka jest jednym z fundamentalnych tematów filozofii, literatury i religii. Czy człowiek jest w pełni odpowiedzialny za swoje decyzje i ich konsekwencje, czy raczej podlega większym, często nieodgadnionym siłom? Odpowiedź na to pytanie znajduje odzwierciedlenie w skrajnym podziale stanowisk. Z jednej strony, niektórzy myśliciele i literaci twierdzili, że człowiek ma pełną wolność w decydowaniu o swoim losie, kierując się swoimi pragnieniami, ambicjami i moralnością. Z drugiej strony, istnieje koncepcja, według której ludzkie życie jest w pełni zdeterminowane przez siły wyższe, takie jak los, przeznaczenie czy boska ingerencja.

2. Stanowisko pośrednie Pomiędzy tymi dwoma skrajnościami znajduje się stanowisko pośrednie, które łączy w sobie elementy ludzkiej wolnej woli oraz wpływu sił wyższych na nasze życie. Dzieła literackie, takie jak *Makbet* Williama Szekspira, *Boska komedia* Dantego Alighieri oraz *Z legend dawnego Egiptu* Bolesława Prusa, często ukazują bohaterów jako jednostki kroczące pomiędzy własną wolnością a zewnętrznymi naciskami. W niniejszej rozprawce przeanalizujemy te utwory, aby zrozumieć złożoność zagadnienia ludzkiego losu i odpowiedzialności za swoje czyny.

II. Analiza "Makbeta" Williama Szekspira

2. Rola ambicji Ambicja jest jednym z głównych napędów działań Makbeta. Jego pragnienie władzy oraz proroctwa wiedźm stają się bodźcem do popełnienia morderstwa na królu Duncanie, co jest pierwszym krokiem ku jego upadkowi. W scenie, w której Makbet rozważa morderstwo Duncana, znajdujemy głęboki wgląd w wewnętrzną walkę bohatera. "Gdyby wszystkie nasze działania mogły zakończyć się tutaj, na tej ziemi, moglibyśmy wtedy pogłębiać naszą śmiałość; ale wszystkie sprawy mają swe skutki i zdolne są skalą powrócić na ziemię, i obdarzyć jedynie sprawcę." Ta scena ukazuje, że Makbet jest świadomy konsekwencji swoich czynów, jednak jego ambicja okazuje się silniejsza niż moralne rozterki.

3. Ingerencja sił nadprzyrodzonych Wiedźmy w *Makbecie* odgrywają kluczową rolę jako symbole sił nadprzyrodzonych. Ich przepowiednie, które napotykają Makbeta na początku dramatu, sugerują mu przyszłość jako króla, co budzi jego ambicje i prowadzi do jego tragicznych decyzji. Choć przepowiednie wiedźm nie są konkretne i jednoznaczne, Makbet interpretuje je jako wyroki losu, które muszą się spełnić. Dodatkowo, postać bogini Hekate, która pojawia się w późniejszych scenach, dodaje nowego wymiaru nadprzyrodzonego wpływu, podkreślając, że działania Makbeta są nie tylko wynikiem jego ambicji, ale również zewnętrznych kuszeń.

4. Granice wolności decyzji Pomimo nadprzyrodzonych wpływów, *Makbet* Szekspira przedstawia bohatera jako jednostkę wolną, lecz kuszoną przez siły zewnętrzne. Makbet podejmuje swoje decyzje, nawet jeśli są one inspirowane przepowiedniami wiedźm. Jest odpowiedzialny za swoje czyny, co ostatecznie prowadzi go do zguby. Niemniej jednak, jego los jest nierozerwalnie związany z wpływami sił wyższych, co stawia pytanie o granice ludzkiej wolności w kontekście nadprzyrodzonych elementów. Makbet jest symbolem człowieka, który balansuje między wolną wolą a przeznaczeniem, ukazując złożoność ludzkiej natury i niepewność odnośnie pełnej kontroli nad własnym losem.

III. Analiza wybranego kontekstu: *Boska komedia* Dantego Alighieri

2. Symbolika piekła, czyśćca i nieba *Boska komedia* przedstawia podróż Dantego przez piekło, czyściec i niebo jako alegorię życia człowieka i jego poszukiwania zbawienia. Każdy krąg piekielny jest odzwierciedleniem grzechu, za który dusza ponosi karę, co ukazuje konsekwencje ziemskich działań na życie pośmiertne. Przykładowo, dusze potępione za nieumiarkowaną ambicję cierpią w odpowiednich kręgach piekielnych, co jest bezpośrednim odniesieniem do ich ziemskich wyborów.

3. Wolność wyboru Dante w swojej komedii pokazuje, że los człowieka po śmierci jest wynikiem jego decyzji podjętych za życia. Symbolika ciemnego lasu i bestii, z którymi Dante spotyka się na początku utworu, oddaje chaos i zagubienie jednostki szukającej właściwej drogi. Jest to metafora życia pełnego prób i pokus, gdzie każdy wybór ma kluczowe znaczenie dla ostatecznego przeznaczenia duszy.

4. Rola sił zewnętrznych W *Boskiej komedii* ciemny las symbolizuje nieprzewidywalne i niepojęte życie, pełne żądz i nieczystych sił, które mogą kierować człowieka na złą drogę. Jednakże, w przeciwieństwie do Makbeta, Dante kładzie większy nacisk na odpowiedzialność jednostki za swoje czyny i możliwość odkupienia poprzez nawrócenie i pokutę. Życie człowieka jest bowiem nieustannym balansowaniem między własnymi wyborami, a pokusami świata zewnętrznego.

IV. Analiza wybranego kontekstu: *Z legend dawnego Egiptu* Bolesława Prusa

2. Bezsilność człowieka wobec sił wyższych Prus, poprzez historie zawarte w legendach, ukazuje porządek świata jako niezrozumiały i niepojęty mechanizm, wobec którego człowiek często bywa bezsilny. Losy bohaterów, takich jak tyran Ramzes, prezentują kontrast między ich wolną wolą a niemożliwością pełnego zapanowania nad losem. Ramzes, mimo swojej tyranii i władzy, nie jest w stanie zapanować nad wszystkim, co go otacza, co ostatecznie prowadzi do jego upadku.

3. Ocena moralna postaci Prus pokazuje, że mimo ograniczeń wynikających z sił wyższych, człowiek jest odpowiedzialny za swoje czyny. Tyrania Ramzesa jest krytycznie oceniana, co kontrastuje z bardziej pozytywną postacią Horusa, który ucieleśnia bardziej moralne i sprawiedliwe rządy. Człowiek, choć nie ma pełnej kontroli nad swoim losem, jest oceniany na podstawie swoich decyzji i moralnych wartości, które nimi kierują.

V. Wnioski

2. Znalezienie równowagi Literatura wskazuje na konieczność uznania zarówno wolnej woli, jak i wpływów sił wyższych. Bohaterowie analizowanych dzieł, takich jak Makbet, Dante czy postacie z legend Prusa, ukazują, że człowiek jest zawsze w pewnym stopniu ograniczony przez niepojęte wpływy zewnętrzne, ale mimo to jego decyzje mają istotne znaczenie.

3. Podsumowanie Reafirmacja tezy o zależności człowieka od sił wyższych przy równoczesnym uznaniu wolnej woli jest kluczowym wnioskiem tej rozprawki. Nasze życie jest mozaiką wolnych decyzji i nieuniknionych przeznaczeń, a odpowiedzialność za własne czyny, mimo ograniczeń, jest fundamentalnym elementem ludzkiej egzystencji.

VI. Bibliografia