Ludzkie dążenie do wolności. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.06.2024 o 16:58

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 26.06.2024 o 16:39

Wprowadzenie

Wolność jest jednym z najważniejszych fundamentów ludzkiego życia, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym. Przez wieki była jednym z głównych motywów wyznaczających kształt i kierunek historii ludzkości. Wolność uznawana jest za jedno z podstawowych praw człowieka, wpisane w liczne deklaracje i konstytucje, ale także głęboko zakorzenione w literaturze i filozofii. Sprzeciw wobec ograniczeń wolności stanowi fundamentalną przesłankę walk rewolucyjnych i ruchów emancypacyjnych. Wolność można definiować zarówno jako niezależność fizyczną, jak i psychologiczną, dającą jednostce możliwość samostanowienia oraz ekspresji własnych myśli i przekonań. Jednak dążenie do całkowitej wolności często niesie ze sobą paradoksy i niebezpieczeństwa, które z kolei są przedmiotem refleksji literackiej, jak w "Dziadach" części III Adama Mickiewicza i "Tangu" Sławomira Mrożka.

Wolność w "Dziadach" części III Adama Mickiewicza

"Dziady" część III to dzieło osadzone w kontekście historycznym okupowanej Polski, która podzielona pomiędzy trzech zaborców, zetknęła się z brutalnym tłumieniem wolności. W tym kontekście Mickiewicz rozważa dwa główne aspekty wolności: indywidualną (osobistą) oraz kolektywną (narodową). Konrad, główny bohater tego dramatu, staje się ucieleśnieniem romantycznego bohatera, który dąży do uwolnienia swojego narodu spod jarzma zaborców.

Konrad jest postacią pełną sprzeczności - z jednej strony jest artystą i poetą, który walczy o niepodległość swojego narodu za pomocą swej twórczości, z drugiej strony swoje zapatrywania przeżycia kieruje ku pragnieniu uzyskania niemal boskiej wszechmocy. Symbolizuje nade wszystko pragnienie wolności – nie tylko dla siebie, ale i dla całego narodu. Najpełniej wyraża to w "Wielkiej Improwizacji", gdzie jego dramatyczny monolog staje się manifestem twórczej i narodowej wolności.

Wielka Improwizacja - analiza motywu wolności

W "Wielkiej Improwizacji", Konrad w dramatyczny sposób wyraża swoje dążenie do twórczej wolności. Porównuje swój talent poetycki do mocy Boga, co sugeruje, że jako twórca ma zdolność kreowania rzeczywistości i idei. W tym momencie Konrad stara się uzyskać absolutną wolność, dążąc do ustanowienia wszechmocy porównywalnej z boską. To pragnienie staje się paradoksalne, jak bowiem można być absolutnie wolnym będąc wszechmocnym? Czy taka wolność prowadzi do samowoli i czy może być moralnie uzasadniona?

Rzeczywiście, dążenie Konrada do absolutnej wolności prowadzi go do odrzucenia moralności. Jest gotów narzucić swoją wolę i wizję narodowi, nawet kosztem jednostek. Tym samym wolność, do której dąży, staje się wypaczona - zamiast prowadzić do samostanowienia, prowadzi do tyranii i możliwości manipulacji. Konrad, będąc blisko bóstwa, paradoksalnie traci swoją wolność przez samowolność. Wielka Improwizacja stawia pytanie, czy dążenie do wolności bez ograniczeń nie jest równoznaczne z brakiem odpowiedzialności i moralności - czy taka wolność nie jest w istocie destrukcyjna?

Analiza kontekstu - "Tango" Sławomira Mrożka

Zagadnienie wolności podejmowane przez Adama Mickiewicza znajduje interesujący kontekst i rozszerzenie w dramacie "Tango" Sławomira Mrożka. W "Tangu" wolność rozpatrywana jest w kontekście walki międzypokoleniowej oraz dekonstrukcji społecznych wartości. Starsze pokolenie dokonuje rewolucji, która prowadzi do obalenia tradycyjnych norm i zasad. W miejsce dawnego ładu wkracza chaos i stagnacja, a wolność, którą zdobyli, staje się formą anarchii.

Artur, młody bohater "Tanga", symbolizuje pragnienie młodego pokolenia przywrócenia porządku. Jego dążenie do wolności jest paradoksalne - pragnie narzucić reguły i zasady, aby przywrócić sens i ład w świecie pozbawionym wartości. Dla Artura wybór własnych ograniczeń staje się wyrazem wolności. Tym samym, jego bunt wobec absolutnej wolności rodziców manifestuje się przez narzucenie nowych restrykcji. Ten paradoks obrazuje, że wolność bez granic prowadzi do chaosu, a jedynie uporządkowane zasady mogą stanowić prawdziwą wartość.

Kulminacją dramatu jest triumf Edka, postaci, która ucieleśnia prymitywizm i tyranię, wynikającą z wypaczonej wizji wolności. Jego triumf symbolizuje, że wolność bez zasad prowadzi do chaosu i anarchii, a w efekcie do destrukcji samej idei wolności. Wolność absolutna niesie ze sobą samounicestwienie.

Konkluzja

"Paradoksy wolności" są jednym z głównych tematów analizowanych w literaturze i dramacie. Wolność jako pozbawienie wpływu sił zewnętrznych na nasze decyzje, choć aspiruje do najczystszej formy wolności, prowadzi często do skrajności - od samowoli poprzez anarchię po tyranię. Zarówno w "Dziadach" części III Adama Mickiewicza, jak i w "Tangu" Sławomira Mrożka, obserwujemy, że dążenie do absolutnej wolności może prowadzić do jej wypaczenia.

Ostatecznie należy podkreślić, że prawdziwy sens wolności polega na wyborze własnych ograniczeń, uznanych za słuszne i prawdziwe w kontekście moralnym i społecznym. Chaos, będący ostateczną formą samowoli, przekształca idee wolności w tyranię, co dowodzi, że niezależnie od kontekstu historycznego i społecznego, dążenie do wolności musi być zrównoważone przez moralną odpowiedzialność i zasady. W przeciwnym razie wolność prowadzi do autodestrukcji i przestaje być wartością, stając się narzędziem ciemiężenia i chaosu.