Komedia charakterów. "Zemsta" Aleksandra Fredry.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 4.07.2024 o 9:59

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 29.06.2024 o 16:15

Komedia to gatunek literacki, który ma na celu rozbawienie widza poprzez zastosowanie humoru, ironii, parodii oraz sytuacyjnych gagów. W literaturze komedia pojawia się nie tylko jako środek rozrywki, ale również jako narzędzie do krytyki społecznej i ukazania ludzkiej natury w sposób przerysowany i karykaturalny. Jednym z podgatunków komedii jest komedia charakterów – forma, która skupia się na wyeksponowaniu przerysowanych cech osobowościowych bohaterów oraz ich wzajemnych interakcji, co prowadzi do komicznych sytuacji i nieporozumień.

Celem niniejszej rozprawki jest omówienie komedii charakterów na przykładzie „Zemsty” Aleksandra Fredry. Zostaną przedstawione konkretne sceny i postacie, które reprezentują ten gatunek, a także nawiązanie do „Świętoszka” Moliera, jednego z klasyków komedii charakterów.

Komedia Charakterów w "Zemście" Aleksandra Fredry

„Zemsta” to jedno z najważniejszych dzieł Aleksandra Fredry, napisane pod koniec lat dwudziestych XIX wieku. Utwór ten oparty jest na rzeczywistym konflikcie o mur graniczny między dwoma sąsiadami: Cześnikiem Raptusiewiczem i Rejentem Milczkiem. Główną osią fabuły są ich nieustanne spory i intrygi, a jednocześnie próby pogodzenia zakochanych – Klarę, bratanicę Cześnika, oraz Wacława, syna Rejenta. Fredro, czerpiąc z tradycji komedii charakterów, kreuje postacie w sposób przerysowany, ukazując ich cechy w sposób komiczny i wyolbrzymiony, co podkreśla ich indywidualne słabości i wady.

2. Charakterystyka Głównych Bohaterów

Cześnik Raptusiewicz

Cześnik Raptusiewicz to postać gwałtowna i impulsywna. Jest stereotypowym „żołnierzem bez głowy”, który najpierw działa, a potem myśli. Jednym z najlepszych przykładów jego gwałtowności jest scena pisania listu do Rejenta. Cześnik, choć chce wyrazić swoje uczucia w sposób cywilizowany, nie potrafi zapanować nad emocjami, co prowadzi do komicznie złożonych zdań i licznych przekleństw. Jego impulsywność ujawnia się również podczas sceny sądu, gdzie zamiast logicznej argumentacji używa siły i groźb.

Rejent Milczek

Rejent Milczek to kompletny kontrast dla Cześnika. Jest spokojny, podstępny i skłonny do intryg. Rejent planuje naprawę muru granicznego nie dlatego, że naprawdę obchodzi go stan posiadłości, ale dlatego, że wie, iż sprowokuje to Cześnika. Jego spokojne i wyważone zachowanie jest w kontrze do gwałtowności Cześnika, co potęguje komizm wynikający z ich interakcji. Gdy dochodzi do konfrontacji, Rejent zamiast agresji, stosuje zimną kalkulację i intrygi, co tworzy dodatkowy kontrast i komiczny efekt.

3. Analiza Kontrastów Między Bohaterami

Komedia charakterów w „Zemście” Fredry polega przede wszystkim na zderzeniu kontrastujących postaci Cześnika i Rejenta. Te dwie skrajnie różne osobowości stanowią serce fabuły i napędzają komiczne sytuacje. Przykładem jest scena w sądzie, gdzie gwałtowna reakcja Cześnika zostaje zestawiona z zimną kalkulacją Rejenta. Brak skomplikowanej intrygi sprawia, że komizm rodzi się głównie z ich cech charakteru, a nie z zawiłych planów.

4. Komizm w Postaci Papkina

Lew Północy

Papkin to postać, która wnosi najwięcej lekkości i humoru do „Zemsty”. Jest samochwałą i tchórzem w jednym; jego opowieści o wyczynach wojennych budzą śmiech, zwłaszcza gdy okazuje się, że w rzeczywistości jest niezdarny i bojaźliwy. Scena, w której Papkin opowiada o swoich bohaterstwach tylko po to, aby chwilę później uciekać ze strachu przed najmniejszym zagrożeniem, jest klasycznym przykładem komedii charakterów.

Naiwność Papkina

Jego naiwność i pewność swoich zdolności manipulacji prowadzą do licznych komicznych sytuacji. Papkin przystępuje do prób oszukania Klary, pewien swego sukcesu, jednak jego plany kończą się fiaskiem. Naiwność Papkina prowadzi go do śmieszności, gdyż widzowie szybko dostrzegają rozdźwięk między jego pewnością siebie a rzeczywistymi umiejętnościami.

Porównanie z „Świętoszkiem” Moliera

Molier jest uznawany za jednego z mistrzów komedii charakterów. Jego sztuki, takie jak „Świętoszek”, nie tylko bawiły, ale również krytykowały społeczeństwo XVII-wiecznej Francji. W literaturze francuskiej, Molier jest postacią kluczową, a jego utwory stanowią kanon gatunku. W porównaniu do Fredry, różnice w stylu można dostrzec w większym nacisku na moralizatorskie przesłania w dziełach Moliera, podczas gdy Fredro skupia się bardziej na czystym humorze i karykaturze.

2. Główne Postacie w „Świętoszku”

Tartuffe

Tartuffe to symbol obłudy i fałszywej pobożności. Jego postać jest tak przerysowana, że staje się niemalże karykaturą dewocji. Jego intrygi i manipulacje są głównym motorem napędowym fabuły i prowadzą do licznych komicznych, a jednocześnie dramatycznych sytuacji.

Orgon

Orgon to postać, która uosabia łatwowierność i głupotę. Jego ślepe zaufanie do Tartuffe'a prowadzi do komicznych, ale również tragicznych sytuacji w jego rodzinie. Podobnie jak w „Zemście”, komizm wynika z kontrastujących postaw bohaterów – w tym przypadku dewocji Tartuffe'a i naiwności Orgona.

3. Komizm Postaci w „Świętoszku”

Jak w „Zemście”, głównym źródłem komizmu w „Świętoszku” są przerysowane cechy charakterystyczne bohaterów. Tartuffe w sposób karykaturalny prezentuje fałszywą pobożność, parodiując religijną dewocję. Orgon natomiast, swoją skrajną naiwnością, nieustannie stawia siebie i swoją rodzinę w komicznych sytuacjach. Te przerysowane cechy potęgują komizm sytuacyjny i charakterologiczny, podobnie jak w utworze Fredry.

Analiza i wnioski

Przerysowanie cech ludzkich w komediach charakterów sprawia, że widzowie łatwo mogą identyfikować wady bohaterów jako typowe i uniwersalne. Cześnik, Rejent, Papkin, Tartuffe czy Orgon – każdy z nich jest przedstawicielem ludzkich słabości, które są przerysowane do granic możliwości. Dzięki temu komedia charakterów nie tylko bawi, ale również skłania do refleksji nad własnymi wadami i zaletami.

2. Wpływ na Odbiorcę

Komedia charakterów, choć zabawna, pełni również funkcję refleksyjną. Przez śmiech uczy nas krytycznego podejścia do ludzkich wad, pokazując, że nikt nie jest idealny. Publiczność, śmiejąc się z przerysowanych postaci, jednocześnie rozpoznaje w nich siebie i innych, co sprawia, że komedia staje się uniwersalna i ponadczasowa.

3. Zakończenie

Podsumowując, komedia charakterów, zarówno w „Zemście” Fredry, jak i w „Świętoszku” Moliera, ukazuje ludzkie wady w sposób przerysowany i komiczny. Fredro i Molier, mimo różnic w stylu literackim i kontekście historycznym, osiągają podobny efekt – bawią i uczą jednocześnie. Komedia charakterów, dzięki swojej uniwersalności i zdolności do wywoływania śmiechu, pozostaje ważnym i popularnym gatunkiem literackim, który przetrwał próbę czasu. Rola humoru w literaturze jest niezaprzeczalna – daje chwilę wytchnienia, ale również skłania do głębszej refleksji nad sobą i społeczeństwem.