Obraz Polski i Polaków. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Kazań sejmowych Piotra Skargi. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.07.2024 o 11:38

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 11.07.2024 o 10:41

Obraz Polski i Polaków na podstawie Kazań sejmowych Piotra Skargi oraz Świata zepsutego Ignacego Krasickiego

I. Wstęp

1. Zagadnienie Polski i Polaków:

Tematyka obrazowania Polski i Polaków w literaturze jest szczególnie interesująca, ponieważ pozwala nam zgłębić nie tylko historyczne, ale i kulturowe aspekty życia społecznego. Polacy na przestrzeni wieków doświadczyli licznych kryzysów, transformacji i odbudów, co czyni debatę o ich tożsamości skomplikowaną i wielowymiarową. W literaturze często pojawiają się obrazy narodowe, które mogą być zarówno pozytywne, jak i negatywne, a ich analiza pozwala lepiej zrozumieć duchowe i społeczne wyzwania danego okresu.

Rola literatury w tej debacie jest kluczowa, ponieważ teksty literackie często działają jako kroniki społeczne, dokumentując wydarzenia, nastroje i problemy, z jakimi borykali się Polacy. Dzieła takie jak „Kazania sejmowe” Piotra Skargi i „Świat zepsuty” Ignacego Krasickiego pełnią funkcję dydaktyczną, próbując przestrzec przed konkretnymi wadami i zachęcić do działań naprawczych.

2. Teza:

Literatura (szczególnie w kontekście dydaktycznym) często przedstawia obraz Polski i Polaków w negatywnym świetle. W „Kazaniach sejmowych” Piotra Skargi oraz w „Świecie zepsutym” Ignacego Krasickiego autorzy stawiają na krytykę, by uwypuklić wady i zmotywować do poprawy. Analizując te teksty, można zauważyć, że krytyczne przedstawienie Polski i Polaków miało na celu edukację społeczeństwa i przestrzeganie przed dalszymi nieszczęściami.

II. Główna część

1. Kontekst Kazań sejmowych Piotra Skargi:

„Kazania sejmowe” to dzieło oratorskie autorstwa Piotra Skargi, które powstało pod koniec XVI w. Skarga, jako wybitny kaznodzieja kontrreformacji, miał na celu pouczenie senatorów Rzeczypospolitej oraz zwrócenie uwagi na palące problemy kraju. Kazania wygłaszane były podczas sejmów, czyli zgromadzeń szlacheckich, gdzie omawiano kluczowe sprawy państwowe. Historyczny kontekst powstania dzieła to okres, w którym Polska borykała się z problemami politycznymi, społecznymi i religijnymi, co znaleźć można w zjawiskach takich jak „złota wolność” szlachecka przekształcająca się w anarchię.

2. Negatywny obraz Polaków w Kazań sejmowych:

Skarga w swoich kazaniach nie szczędzi krytyki Polakom. Jego wizja pełna jest obrazów swawoli, niegospodarności i pogardy dla władzy królewskiej.

- Swawola: Skarga ostro krytykuje szlachecką „złotą wolność”, która jego zdaniem przekształciła się w anarchię. Szlachta, ceniąc swoją wolność ponad wszystko, często lekceważyła zasady prawa i porządku, co prowadziło do chaosu i niestabilności państwa.

- Niechęć do prawa: W „Kazaniach sejmowych” Skarga wskazuje, że Polacy mają skłonność do omijania prawa i niechęci do podporządkowania się jego normom. Według niego, złe prawa, które służą wyłącznie klasy uprzywilejowanej, przyczyniają się do moralnego upadku państwa.

- Niechcena władzy królewskiej: Skarga jest zwolennikiem silnej monarchii i krytykuje szlachtę za jej niechęć do władzy królewskiej. Jego zdaniem, brak szacunku i podporządkowania się silnemu królowi osłabia całe państwo, trzymając je w stanie permanentnego kryzysu.

3. Obraz Polski w Kazań sejmowych:

Skarga posługuje się szeregiem analogii biblijnych, aby przedstawić stan Rzeczpospolitej:

- Kobieta, okręt, organizm: Polska jest porównywana do chorego organizmu, gdzie różne organy (np. serce i głowa) odpowiadają za różne elementy państwa. Serce symbolizuje władzę króla i Kościoła, głowa – struktury sądownicze i rządzące. Każda z tych części jest chora, co prowadzi do osłabienia całego organizmu.

- Choroby serca i głowy: Skarga pisze o osłabieniu władzy królewskiej i kapłańskiej jako o chorobach serca i głowy. Bez silnego wsparcia władzy królewskiej i moralnego wsparcia Kościoła, państwo jest narażone na różne wewnętrzne i zewnętrzne zagrożenia.

- Niedowład sądów, tolerowanie heretyków: Skarga krytykuje również polski system sądowniczy za jego niesprawiedliwość i skorumpowanie. Prawa są ignorowane, a tolerowanie „heretyków” prowadzi do dalszego upadku moralnego.

Te obrazy służą do podkreślenia skrajnie negatywnego obrazu kraju, który Skarga chciał przestrzec, próbując w ten sposób zmobilizować społeczeństwo do reform.

4. Kontekst dydaktyczny Kazań sejmowych:

Cel Skargi w przedstawieniu tak negatywnego obrazu Polski i Polaków miał głębszy wydźwięk dydaktyczny. Chciał on, aby jego krytyka zwróciła uwagę społeczeństwa na palące problemy i potrzebę natychmiastowych reform. Rola kaznodziei jako nauczyciela miała na celu nie tylko piętnowanie wad, ale także wskazywanie właściwej drogi i prorokowanie skutków zaniechania działań naprawczych.

5. Obraz Polski i Polaków w Świecie zepsutym Ignacego Krasickiego:

„Świat zepsuty” to utwór literacki autorstwa Ignacego Krasickiego, który powstał w epoce oświecenia. Krasicki, znany z ostrych satyr, pojmuje tę formę jako sposób na ukazanie degeneracji i upadku moralnego społeczeństwa. Historyczny kontekst utworu to okres upadku dawnej świetności Rzeczypospolitej, kiedy to ideały szlacheckie i patriotyczne były coraz bardziej zapominane.

6. Analiza w Świecie zepsutym:

- Kondensacja wad Polaków: Krasicki, podobnie jak Skarga, w swoim utworze nie szczędzi krytyki. Powstaje obraz Polaków jako ludzi rozpasanych i nieprzyzwoitych, którzy skupiają się na własnych przyjemnościach kosztem dobra narodowego.

- Porównanie Polski do Starożytnego Rzymu: Ostro krytykując swoje czasy, Krasicki porównuje sytuację Polski do upadku Starożytnego Rzymu. To nawiązanie ma na celu przypomnienie, że każde wielkie państwo może upaść, jeśli jego obywatele zignorują obowiązki wobec wspólnoty i zaniedbają wartości moralne.

7. Kontekst dydaktyczny Świata zepsutego:

Krasicki, choć pełen sarkazmu i krytyki, miał również na celu edukację swojego społeczeństwa. Przez ukazanie nagannych postaw Polaków, chciał przestrzec przed zgubnymi skutkami ich postępowania. Poprzez kontrastowanie współczesnej rzeczywistości z godnymi naśladowania wzorcami, próbował zainspirować do moralnego i społecznego odrodzenia.

III. Zakończenie

1. Podsumowanie:

Literatura, jak pokazują "Kazania sejmowe" Piotra Skargi oraz "Świat zepsuty" Ignacego Krasickiego, pełni rolę narzędzia dydaktycznego, które często poprzez krytykę stara się wpłynąć na poprawę społeczeństwa. Autorzy tych dzieł, mimo negatywnego obrazu Polski i Polaków, chcieli wskazać drogi wyjścia z kryzysu i poprawy stanu rzeczywistości.

2. Refleksja:

Dzieła te, chociaż powstały wieki temu, mają swoje miejsce i znaczenie również dla współczesnego czytelnika. Problemy, które dostrzegali Skarga i Krasicki, nadal mogą być aktualne i stanowić przestrogę również dzisiaj. Ich krytyka i negatywny obraz Polski i Polaków to nie tylko świadectwo epoki, ale też nieustające wezwanie do refleksji nad własnym postępowaniem i dążenia do naprawy Rzeczypospolitej. Skarga i Krasicki stali się prorokami społecznymi, próbującymi zapobiec dalszemu upadkowi kraju poprzez swoje literackie ostrzeżenia i dydaktyczne nauki.