Literacki wizerunek matki. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.08.2024 o 15:32

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 8.08.2024 o 15:06

Literacki wizerunek matki. Omów zagadnienie na podstawie "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

I. Wstęp

W różnych kulturach i religiach matka jest postrzegana jako istota wyjątkowa. W religiach politeistycznych, takich jak grecka, rzymska czy japońska, występują boginie-matki: Gaja, Amaterasu, Kybele, które symbolizują płodność, urodzaj i troskę o życie. W literaturze matka jest postacią, której rola często ilustruje głębokie ludzkie uczucia oraz uniwersalne prawdy.

Celem tej pracy jest analiza literackiego wizerunku matki na podstawie "Przedwiośnia" Stefana Żeromskiego oraz zestawienie go z wizerunkiem matki w "Tangu" Sławomira Mrożka. Oba utwory ukazują odmienne, lecz równie ważne aspekty macierzyństwa, co pozwala na głębsze zrozumienie tej roli w kontekście literatury i rzeczywistości społecznej.

II. Analiza wizerunku matki w "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego

Charakterystyka Jadwigi Baryki jest z jednej strony typowa, a z drugiej głęboko tragiczna. Jej przeciętność jest kluczowym elementem, który podkreśla jej życie w cieniu męża Seweryna. Jadwiga nie jest wybitną jednostką, nie wyróżnia się specjalnymi talentami ani ambicjami, ale to właśnie jej miłość i poświęcenie dla rodziny czynią ją wyjątkową. Żyje dla męża i syna, odbierając siebie jako wsparcie i oparcie dla nich.

Podczas rewolucji bolszewickiej w Baku Jadwiga staje przed ogromnymi wyzwaniami. Zdobywanie jedzenia, sprzątanie i pranie w ogarniętym chaosem mieście stają się jej codziennością. Mimo że Cezary traktuje ją czasami z opryskliwością, a nawet jak służącą, miłość Jadwigi nie maleje. Jest to miłość bezwarunkowa, pełna poświęcenia i oddania, nawet w najbardziej beznadziejnych sytuacjach.

Bezgraniczna miłość Jadwigi ma swoje konsekwencje. Trudności życiowe i nieustanny stres niszczą jej zdrowie - zgarbia się, traci wzrok i sprawność. Jest symbolem miłości i poświęcenia matki, której ciężar życia wyciska fizyczne i emocjonalne piętno. Dopiero kiedy Jadwiga umiera na robotach przymusowych, Cezary zdaje sobie sprawę, jak wiele dla niego znaczyła. Jej cierpienie i śmierć stają się momentem zwrotnym w jego życiu.

III. Analiza wizerunku matki w "Tangu" Sławomira Mrożka

Charakterystyka Eleonory pokazuje ją jako osobę zauroczoną ideą rozmontowania konwenansu. Jej romans z Edkiem - osobą prymitywną - wydaje się być podświadomym pragnieniem wywołania zazdrości u męża, co jednak nie przynosi oczekiwanych efektów. Eleonora nie interesuje się jednak synem, Arturem. Nie pamięta nawet daty jego urodzin i odgrywa się na nim, nie zajmując się jego potrzebami emocjonalnymi.

Relacje między Eleonorą a Arturem są pełne napięcia. Syn ma do niej pretensje o brak zaangażowania i zrozumienia. Eleonora nie zna jego marzeń i oczekiwań, co prowadzi do licznych konfliktów. Jej niezdolność do odczuwania i okazywania głębszych uczuć sprawia, że jest obojętna na tragiczne wydarzenia, takie jak śmierć Artura.

Konsekwencje idei "wyzwolenia" u Eleonory są destrukcyjne. Niszczenie tradycyjnych ról matki i żony doprowadza ją do dylematu, w którym nie potrafi sprostać ani jednej, ani drugiej roli. Staje się niepełna jako matka, żona i kobieta, sprowadzona jedynie do roli kochanki. Jest literacką antytezą tradycyjnego wizerunku matki, która zamiast miłości i poświęcenia, prowadzi do zaniedbania i katastrofy rodzinnej.

IV. Porównanie wizerunków matki w obu utworach

Eleonora natomiast jest nowoczesną matką, która odrzuca tradycyjne role żony i matki, dążąc do wyzwolenia i osobistej satysfakcji. Jednak jej postawa prowadzi do zaniedbania syna i destrukcji rodziny. Jest obrazem matki niezaangażowanej, której brak miłości i poświęcenia ma katastrofalne skutki dla dzieci i ich przyszłości.

Wpływ matki na dziecko jest w obu przypadkach ogromny, choć skrajnie różny. Miłość i poświęcenie Jadwigi mają pozytywny wpływ na Cezarego, chociaż ten zdaje sobie sprawę z tego zbyt późno. Zaniedbanie Eleonory prowadzi do tragicznych konsekwencji, pokazując, jak ważna jest rola matki w kształtowaniu przyszłości dziecka.

V. Wnioski

Słowo "matka" jest wyrażeniem pochwał - symbolizuje troskę, opiekę i miłość, które są fundamentalne dla przetrwania gatunku ludzkiego. Matka odgrywa kluczową rolę w społeczeństwie, zasługując na uznanie i szacunek za swoje poświęcenie. Literatura ukazuje zarówno pozytywne, jak i negatywne wzorce macierzyństwa, co pozwala na pełniejsze zrozumienie tej roli.

VI. Kontekst historyczno-kulturowy

Porównując wizerunki matek w polskiej literaturze z innymi kulturami, zauważamy uniwersalność tej roli. Matka jest centralną postacią w wielu społeczeństwach, niezależnie od różnic kulturowych. Jednak kulturowe i społeczne konteksty wpływają na to, jak przepisywane są jej obowiązki i jak jest postrzegana jej rola.

W analizie literatury i rzeczywistości społecznej, obraz matki jest złożony i wielowymiarowy. Zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne podejście do macierzyństwa mają swoje miejsce w literaturze, pokazując różnorodność doświadczeń i uczuć związanych z tą ważną rolą.