Motyw tańca śmierci. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 27.08.2024 o 15:48

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.08.2024 o 14:53

Motyw tańca śmierci. Omówienie zagadnienia na podstawie znanych fragmentów „Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” oraz filmu „Siódma pieczęć” Ingmara Bergmana

I. Wprowadzenie

2. Śmierć w literaturze i sztuce: Śmierć jako temat wzbudzała zainteresowanie wielu twórców literatury i sztuki przez wieki. Motyw tańca śmierci, znany również jako danse macabre, jest jednym z najbardziej sugestywnych symboli wykorzystujących obraz śmierci. Danse macabre jest artystycznym motywem przedstawiającym śmierć jako postać prowadzącą ludzi, często reprezentujących różne warstwy społeczne, w tańcu, co symbolizuje równość wszystkich wobec śmierci. Motyw ten ma swoje korzenie w średniowieczu i był szeroko eksploatowany jako ostrzeżenie przeciwko próżności i przypomnienie o nieuchronnym końcu.

3. Wprowadzenie do omawianych tekstów: Jednym z klasycznych przykładów wykorzystania motywu danse macabre jest średniowieczny moralitet „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”. Dzieło to, będące dialogiem między uczonym a personifikowaną Śmiercią, było narzędziem dydaktycznym mającym na celu pouczyć ludzi o przyczynach i nieuchronności śmierci. Z kolei film „Siódma pieczęć” Ingmara Bergmana jest współczesną wariacją na temat tego motywu, rozszerzającą rozważania o śmierci na pytania o sens życia i istnienie Boga.

II. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” – analiza

2. Streszczenie fabuły: Fabuła „Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” jest stosunkowo prosta, ale jej przekaz jest głęboki. Uczony Mistrz Polikarp prosi Boga o pozwolenie na spotkanie ze Śmiercią. Jego modlitwa zostaje wysłuchana, a Śmierć ukazuje mu się w odrażającej postaci – chuda, bosa, pozbawiona oczu i warg, co wywołuje u Polikarpa strach i omdlenie. Gdy odzyskuje przytomność, rozpoczyna z nią dialog, w którym Śmierć opisuje swą naturę i działanie.

3. Symbolika i funkcje: Dialog między Polikarpem a Śmiercią pełni funkcję dydaktyczno-moralizującą. Polikarp, jako uczony człowiek, pragnie wiedzieć, co go czeka po śmierci i jakie są przyczyny jej nadejścia. Śmierć nie lituje się nad jego strachem i jasno komunikuje, że jest wynikiem grzechu pierworodnego i nie ominie nikogo. Utwór ubarwiają groteskowe elementy, które zmniejszają napięcie, lecz równocześnie wzmacniają przekaz: co śmieszne, bywa często najsmutniejsze, a strach przed śmiercią jest nie do przezwyciężenia.

4. Motyw tańca śmierci: W trakcie rozmowy, Śmierć wylicza różne grupy społeczne, które są jej podległe. Wyraźne jest przesłanie, że nikt nie jest w stanie uciec przed śmiercią – monarchowie, kapłani, rycerze, i chłopi, wszyscy spotkają ten sam los. Ta uniwersalność śmierci jest kluczem do zrozumienia motywu tańca śmierci – wszyscy bez wyjątku biorą udział w tym symbolicznym korowodzie.

5. Interpretacja i morał: Utwór podkreśla, że śmierć jest nieunikniona i wynika z ludzkiego grzechu. Jest przypomnieniem o Sądzie Ostatecznym i konieczności prowadzenia prawego życia. Przeciwstawienie się śmierci jest niemożliwe, a jedyną nadzieją jest żyć w sposób, który zapewni zbawienie. Morał „Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” to przygotowanie na nieunikniony koniec, bycie zawsze gotowym do ostatecznego rozrachunku, który będzie miał miejsce przed Bogiem.

III. Kontekst średniowieczny wobec współczesnych interpretacji („Siódma pieczęć”)

2. Motywy wspólne i różnice: Motyw tańca śmierci jest obecny zarówno w średniowiecznym moralitecie jak i we współczesnym dziele Bergmana. Obydwa utwory wykorzystują ten motyw, aby podkreślić nieuchronność śmierci i równość wszystkich wobec niej. Jednakże, podczas gdy „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” skupia się na dydaktycznym przekazie moralnym, „Siódma pieczęć” podejmuje bardziej złożone rozważania filozoficzne. Antonius Block, jako bohater, jest paradoksalnie jak Polikarp – szuka odpowiedzi na fundamentalne pytania o sens życia, istnienie Boga i zło świata.

3. Rozważania filozoficzne i egzystencjalne: W „Siódmej pieczęci” postać Antoniusa Blocka jest obrazem człowieka zmieniającego się pod wpływem dżumy i nieuchronnej śmierci. Block, wracając z krucjaty, jest pełen pytań i wątpliwości dotyczących sensu swojej egzystencji, wiary i moralności. Jonas, wędrowiec materialista, zobrazowuje pragmatyczne spojrzenie na rzeczywistość, które kontrastuje z refleksyjnymi rozważaniami Blocka. Obie postaci reprezentują różne sposoby podejścia do życia i śmierci, które są wspólne w swej tęsknocie za odpowiedzią na najtrudniejsze pytania egzystencjalne.

4. Symbolika tańca śmierci w filmie: W końcu filmu „Siódma pieczęć” rycerz oraz inne postacie podążają za Śmiercią w symbolicznym tańcu śmierci. Jest to obraz równości wszystkich wobec poczucia pustki egzystencjalnej i przemijania, który ma uniwersalny charakter. Bergman, poprzez ten taniec, zgłębia temat marności życia i nieuchronności śmierci, pokazując, że rozważania te są aktualne nie tylko w kontekście średniowiecznym, ale także współczesnym.

IV. Podsumowanie

2. Refleksje końcowe: Śmierć jako temat inspiruje zarówno do filozoficznych rozważań, jak i tworzenia literatury oraz sztuki. Groteskowy obraz Kostuchy prowadzącej korowód ludzi w tańcu przypomina o równości wszystkich ludzi wobec śmierci, niezależnie od ich statusu społecznego czy bogactwa. Ostateczne pytania o sens życia i nasze miejsce w świecie pozostają bez jednoznacznej odpowiedzi, jednak to właśnie te pytania nadają sens ludzkiemu istnieniu i kształtują kulturę oraz religię na całym świecie.

---

V. Wykorzystane źródła