Czy egzamin ósmoklasisty jest potrzebny?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.02.2026 o 14:59

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 6.02.2026 o 10:38

Egzamin ósmoklasisty stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu młodego człowieka kończącego edukację na poziomie szkoły podstawowej. Jego przeprowadzenie budzi wiele emocji i kontrowersji, zarówno wśród uczniów, rodziców, jak i nauczycieli. Wielu z nich zastanawia się, czy egzamin ten jest rzeczywiście niezbędny. W artykule tym postaram się przeanalizować różnorodne aspekty tej kwestii, korzystając z literatury jako narzędzia do ilustracji argumentów za i przeciw.

Egzamin ósmoklasisty może być postrzegany jako swoisty test kompetencji ucznia, sprawdzający jego wiedzę i umiejętności zdobyte podczas edukacji w szkole podstawowej. Wielu zwolenników tego egzaminu argumentuje, że jest on niezbędny do oceny poziomu nauczania i przygotowania do kolejnych etapów edukacji. Pozwólmy na moment zastanowić się nad literackimi przykładami, które mogą potwierdzić tę opinię.

Jedną z kluczowych funkcji egzaminów, podobnie jak quizów czy testów, jest możliwość oceny postępów uczniów. W literaturze znajdziemy przykłady, które pokazują jak istotne jest testowanie wiedzy. W "Quo Vadis" Henryka Sienkiewicza, młody Marek Winicjusz musi przejść próby i zdobyć doświadczenie, aby stać się pełnoprawnym obywatelom rzymskim. Próbki te stanowią coś na wzór współczesnych egzaminów, które mają na celu sprawdzenie, czy jednostka jest gotowa do podjęcia nowych wyzwań. Egzamin ósmoklasisty może więc służyć podobnemu celowi - sprawdzeniu, czy uczniowie są gotowi do podjęcia edukacji na wyższym poziomie.

Z drugiej strony, istnieją argumenty przeciwko przeprowadzaniu egzaminu ósmoklasisty. Przede wszystkim, egzamin ten może wywoływać ogromny stres u uczniów i rodziców. W literaturze licznie przedstawiane są sytuacje, gdzie presja i stres spowodowane testami mogą prowadzić do negatywnych konsekwencji. Na przykład w "Lalce" Bolesława Prusa, pan Stanisław Wokulski, jako młody człowiek nie mógł znieść napięcia związanego z nauką i koniecznością utrzymania się na powierzchni w trudnym społeczeństwie. Nadmierna presja wywierana na uczniów może powodować podobne efekty, które odbijają się na ich zdrowiu psychicznym i samopoczuciu.

Warto również zauważyć, że egzaminy takie jak egzamin ósmoklasisty mogą nie oddawać pełni zdolności ucznia. Wynik egzaminu nie zawsze odzwierciedla prawdziwe umiejętności i wiedzę młodego człowieka. Przykładem może być bohater "Syzyfowych prac" Stefana Żeromskiego - Marcin Borowicz. Choć jest pilnym uczniem, jego prawdziwe talenty i pasje ujawniają się dopiero później, w nieformalnych sytuacjach życiowych, a nie na egzaminach szkolnych. Egzamin w formie testu może więc nie być wystarczająco wszechstronnym narzędziem do oceny wszystkich uczniów i zróżnicowanych talentów, jakie posiadają.

Kolejnym argumentem przeciwko egzaminowi ósmoklasisty jest jego rola w systemie edukacyjnym. System edukacyjny oparty na testach i wynikach egzaminacyjnych może sprzyjać jedynie nauczaniu pod kątem testów, a nie rzeczywistego rozwoju intelektualnego uczniów. Zamiast rozwijać krytyczne myślenie, kreatywność i umiejętności społeczne, nauczyciele są zmuszani do koncentrowania się na przygotowaniu uczniów do testów. Literackie przykłady ukazują, jak ważne dla rozwoju młodego człowieka mogą być różnorodne doświadczenia, a nie tylko zdolności wykazywane w ramach testów. W "Kamieniach na szaniec" Aleksandra Kamińskiego, Alek, Rudy i Zośka uczą się i rozwijają poprzez udział w różnorodnych akcjach, pracę zespołową i działalność konspiracyjną, co daleko wykracza poza to, co można sprawdzić na egzaminie szkolnym.

Podsumowując, egzamin ósmoklasisty jest aspektem systemu edukacyjnego, który posiada zarówno zalety, jak i wady. Z jednej strony, może służyć jako narzędzie do oceny przygotowania uczniów do kolejnych etapów edukacji. Z drugiej strony, może wywoływać stres, nie oddawać pełni zdolności uczniów oraz promować nauczanie nastawione na testy. Literatura obfituje w przykłady, które mogą być używane do ilustrowania różnych punktów widzenia na ten temat. Ostatecznie, decyzja o tym, czy egzamin ósmoklasisty jest potrzebny, powinna być podejmowana z uwzględnieniem obu stron argumentu oraz z uwzględnieniem dobrostanu uczniów.