Zasady moralne mieszkańców wsi na przykładzie "Chłopów" Reymonta, "Dziadów" cz. II oraz "Świtezianki

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.01.2026 o 16:44

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 2.10.2024 o 18:07

W literaturze polskiej wielokrotnie poruszany był temat życia na wsi, a co za tym idzie, również zasad moralnych i etycznych mieszkańców wsi. Kwestie te stanowią istotną część wspomnianych dzieł, takich jak "Chłopi" Władysława Reymonta, "Dziady cz.2" Adama Mickiewicza oraz ballada "Świtezianka". Analiza tych tekstów pozwala na zrozumienie, jak różnorodne mogą być zasady moralne w społecznościach wiejskich oraz jak wiele wartości i norm rządzi życiem ich mieszkańców.

"Chłopi" Reymonta to epopeja, która ze szczegółowością i realizmem przedstawia życie mieszkańców wsi Lipce. Reymont w swoim dziele ukazuje, że wiejskie społeczeństwo kieruje się szeregiem zasad moralnych, które są głęboko zakorzenione w tradycji i religii. Przykładowo, wielką wagę przykłada się do honoru rodziny oraz do przestrzegania zasad wspólnoty. Rodzina Borynów, która jest jednym z głównych wątków powieści, ukazuje, jak ważne dla mieszkańców wsi są wartości takie jak praca, bogacenie się oraz zachowanie dobrego imienia.

Jednym z przykładów moralnych konfliktów w "Chłopach" jest relacja między Jagusią a Antkiem. Ich romans wywołuje skandal w społeczności, ponieważ współżycie przedmałżeńskie jest surowo potępiane przez wiejską społeczność. Antek Boryna, będący człowiekiem impulsywnym i pełnym pasji, a zarazem bohaterem o dużym poczuciu własnej wartości, staje przed dylematem moralnym – czy postąpić zgodnie z uczuciami, czy też podporządkować się obowiązującym normom. Konflikt ten pokazuje, jak wielkie znaczenie mają zasady moralne w wiejskim życiu, które często stawiają jednostki przed trudnymi wyborami.

W "Dziadach cz. 2" Adama Mickiewicza również mamy do czynienia ze społecznością wiejską, chociaż tutaj perspektywa jest nieco inna. Druga część "Dziadów" to dramat, który przedstawia obrzęd zaduszny, podczas którego wieśniacy przywołują duchy zmarłych, by uzyskać ich błogosławieństwo lub pomoc. W utworze tym silnie obecne są elementy wierzeń ludowych i religijności. Zasady moralne są tutaj ściśle związane z wiarą w moralne prawo przyciągania i odpłaty: dusze zmarłych cierpią, jeśli za życia postępowały niegodziwie, natomiast są nagradzane, jeśli były cnotliwe.

Postać Zosi, która pojawia się jako duch, jest przykładem "moralnej lekcji" dla wieśniaków. Jako młoda dziewczyna za życia była obojętna na uczucia swoich adoratorów, przez co po śmierci jest skazana na samotną wędrówkę, bez możliwości zbawienia. Jej los uczy, że brak empatii i egoizm prowadzą do cierpienia, co stanowi moralne przesłanie dla społeczności wiejskiej uczestniczącej w obrzędzie.

Ballada "Świtezianka" opowiada o miłości między młodym strzelcem a tajemniczą dziewczyną, która okazuje się być duchem Świtezianki. W tej historii widzimy, jak ważne są wierność i uczciwość w relacjach międzyludzkich. Strzelec, który przysięga wieczną miłość dziewczynie, łamie swoje słowo, co prowadzi go do tragicznego końca. Świtezianka ukazuje się jako istota, która chroni zasady moralne i karze za ich naruszenie. Ballada Mickiewicza ukazuje, że złamanie przysięgi i zdrada są surowo karane, co podkreśla znaczenie wierności i uczciwości w moralnym kodeksie wiejskiej społeczności.

Wszystkie te utwory literackie pokazują, że społeczności wiejskie cechuje silne przywiązanie do wartości moralnych. Zarówno w "Chłopach" Reymonta, jak i w "Dziadach cz. 2" oraz "Świteziance" Mickiewicza, zasady moralne są fundamentem, na którym opiera się życie wspólnoty. Są one głęboko zakorzenione w tradycji, wierzeniach religijnych i etosie pracy. Naruszenie tych zasad jest surowo potępiane i prowadzi do tragicznych konsekwencji, co podkreśla ich wagę i niezmienność w społeczności wiejskiej.

Literatura ta uczy, że mimo upływu czasu i zmieniających się warunków społecznych, pewne wartości pozostają niezmienne. Praca, honor rodziny, wierność, uczciwość i empatia są fundamentami, które kształtują etyczne zachowania mieszkańców wsi i pozwalają im budować wspólnotę opartą na wzajemnym szacunku i zaufaniu. Wnioskować można, że zasady moralne mieszkańców wsi, jak pokazują zarówno Reymont, jak i Mickiewicz, są uniwersalne i mają bezpośredni wpływ na kondycję i harmonię społeczności.