Jaki wpływ na sposób postrzegania świata przez człowieka mają czasy, w których żyje?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.02.2026 o 18:03

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 14.02.2026 o 9:31

Czasy, w których żyje człowiek, niewątpliwie mają istotny wpływ na jego sposób postrzegania świata. Światopogląd jednostki kształtowany jest przez wiele czynników, w tym wydarzenia historyczne, społeczne i kulturowe, które dominują w konkretnej epoce. Literatura, jako jeden z najbardziej wyrazistych dokumentów czasów, w których powstaje, dostarcza licznych przykładów ukazujących, jak realia i problemy danej epoki wpływają na postrzeganie rzeczywistości przez jej mieszkańców.

Zacznijmy od czasów antycznych, gdzie jednym z najważniejszych dzieł literatury jest "Iliada" Homera. Epos ten, osadzony w realiach starożytnej Grecji, ukazuje światopogląd społeczeństwa, w którym honor, lojalność wobec swojego plemienia i heroizm były wartościami nadrzędnymi. Homerycki świat, pełen bogów ingerujących w ludzkie sprawy, odzwierciedlał rzeczywiste przekonania społeczeństwa greckiego tamtych czasów, gdzie życie i śmierć były ściśle związane z wolą bogów. W takim otoczeniu człowiek postrzegał siebie jako istotę zależną od sił wyższych, co kształtowało jego znaczenie i rolę w świecie.

Przechodząc do średniowiecza, można zauważyć, jak wielki wpływ na postrzeganie świata miał wówczas Kościół i religia chrześcijańska. "Boska komedia" Dantego Alighieri to jedno z dzieł, które doskonale oddaje światopogląd tej epoki. Wędrując przez piekło, czyściec i raj, Dante ukazuje wizję świata jako miejsca, gdzie sprawiedliwość boska odgrywa kluczową rolę, a życie doczesne jest jedynie etapem przed wiecznym potępieniem lub zbawieniem. Średniowieczny człowiek postrzegał swój świat w kontekście głębokiej wiary i obaw związanych z sądem ostatecznym, co miało ogromne znaczenie dla jego decyzji, wartości i sposobu życia.

Przykładem literackim ilustrującym renesansowy tok myślenia jest twórczość Williama Szekspira, zwłaszcza dramaty takie jak "Hamlet". Renesans, z jego narodzinami humanizmu, przyniósł nową perspektywę człowieka jako jednostki rozumnej i niezależnej. Hamlet, protagonista utworu, boryka się z pytaniami o moralność, egzystencję i los, co odzwierciedla renesansowe przełamanie średniowiecznego myślenia o człowieku jako istocie zdominowanej przez religię. Shakespeare ilustruje dylematy i tragiczne położenie jednostki, która szuka prawdy i sensu istnienia w świecie coraz bardziej złożonym i skomplikowanym.

Epoka oświecenia wprowadziła z kolei ideały racjonalizmu i wiary w postęp. Jednym z ważnych utworów tej epoki jest "Kandyd" Voltaire’a, który poprzez przygody tytułowego bohatera w ironiczny sposób krytykuje optymizm i ideologię "najlepszego z możliwych światów". Człowiek oświecenia widział świat jako miejsce, które można zrozumieć i ulepszyć dzięki nauce i rozumowi. Voltaire, demaskując absurdy i okrucieństwa rzeczywistości, skłaniał ludzi do krytycznego postrzegania powszechnych prawd i dogmatów, co sugeruje, jak oświeceniowa myśl wpłynęła na sposób widzenia rzeczywistości przez jednostki tamtego czasu.

Wiek XIX, z dominującym w nim romantyzmem, przynosi kolejną rewolucję w postrzeganiu świata. "Cierpienia młodego Wertera" Johanna Wolfganga Goethego ukazują konflikt jednostki ze światem konwenansów, norm i ograniczeń. Romantyczne postrzeganie świata stawiało w centrum emocje, indywidualność i bunt przeciwko zasadom społecznym. Werter, przepełniony nieszczęśliwą miłością i pragnieniem autentycznego istnienia, staje się symbolem romantycznego konfliktu między marzeniami a rzeczywistością. W tym kontekście romantycy postrzegali świat jako miejsce tajemnicy i wewnętrznego konfliktu ducha ludzkiego.

Podsumowując, analiza różnych przykładów z literatury ukazuje, że czasy, w których żyje człowiek, mają niebagatelny wpływ na jego sposób widzenia świata. Każda epoka niesie ze sobą specyficzne wartości, idee i wyzwania, które kształtują mentalność i podejście ludzi do rzeczywistości. Zrozumienie, jak historia wpływa na nasze postrzeganie, pozwala lepiej interpretować zarówno przeszłość, jak i teraźniejszość, a literatura jest jednym z kluczowych narzędzi pozwalających zgłębiać ten fascynujący proces.