Czy zgadzasz się z opinią, że 'nie ma zbrodni bez kary'? Rozważ problem w oparciu o tekst Dostojewskiego 'Zbrodnia i kara' oraz inną książkę.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.12.2024 o 20:36

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.12.2024 o 17:10

„Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego to powieść, która w sposób wyjątkowy ukazuje moralne i psychologiczne implikacje ludzkich czynów. Główny bohater, Rodion Raskolnikow, jest młodym studentem prawa, który z powodu biedy i desperacji decyduje się na dokonanie morderstwa. Jego ofiarą pada lichwiarka Alona Iwanowna, którą Raskolnikow postrzega jako osobę bezużyteczną społecznie. Uważa, że jej śmierć mogłaby zostać usprawiedliwiona, jeśli pieniądze, które jej ukradnie, zostaną wykorzystane na szlachetne cele. Jednak popełnienie tego czynu zamiast przynieść mu ulgę, powoduje w nim wewnętrzne rozdarcie i poczucie winy.

Dostojewski w swojej powieści znakomicie ukazuje, jak ciężar popełnionej zbrodni wpływa na psychikę Raskolnikowa. Mimo że początkowo wydaje się, że bohater uniknie odpowiedzialności, nie jest zdolny do ucieczki przed własnym sumieniem. Jego życie zamienia się w koszmar, pełen lęków, omamów oraz niepokoju. Zbrodnia, którą popełnił, staje się nieustannym źródłem jego cierpień. Psychologiczne męki, którym jest poddany, stanowią rodzaj kary przewyższającej nawet potencjalne sankcje prawne. W tej perspektywie Dostojewski pokazuje, że kara za zbrodnię nie zawsze musi być wymierzona przez sąd; czasami największym sędzią jest własne sumienie człowieka.

Literatura obfituje w przykłady, które wspierają tezę, że nie ma zbrodni bez kary. Jednym z utworów, który można zestawić z „Zbrodnią i karą”, jest „Makbet” Williama Szekspira. W tej tragedii główny bohater, Makbet, pod wpływem proroctwa trzech wiedźm i namowom żony, zamordowuje króla Dunkana, by zdobyć tron Szkocji. Makbet, podobnie jak Raskolnikow, przeżywa wielkie wewnętrzne rozdarcie po dokonaniu zbrodni. Jego zdrowie psychiczne stopniowo się załamuje, a poczucie winy i strach przed zdemaskowaniem stają się coraz bardziej dotkliwe. Każde kolejne przestępstwo, które popełnia w celu utrzymania władzy, jedynie pogłębia jego izolację i obłęd. Ostatecznie Makbet ginie, próbując bronić się przed zasłużoną karą, którą zgotowali mu inni bohaterowie tragedii.

W obydwu utworach główni bohaterowie doświadczają podobnego mechanizmu: bez względu na osobiste racjonalizacje i próby uzasadnienia swoich czynów, każda zbrodnia znajduje swoje echo w ich psychice. Nie ma zbrodni bez kary, ponieważ niezależnie od tego, czy jest ona wymierzana przez społeczeństwo, czy przez własne sumienie, konsekwencje działań zawsze stają się zauważalne. Zarówno Raskolnikow, jak i Makbet próbują zrealizować swoje wizje, bezwzględnie dążąc do celu, lecz w zamian otrzymują jedynie autodestrukcję i duchowe cierpienie.

Warto tutaj wspomnieć o jeszcze jednym aspekcie obecnym u Dostojewskiego, mianowicie o możliwości odkupienia winy. Pomimo popełnionej zbrodni, Raskolnikow ma szansę na moralną odnowę i integrację z otoczeniem. Jego wewnętrzna przemiana zaczyna się w momencie, gdy zostaje skazany i trafia na zesłanie. Ta transformacja w dużej mierze jest efektem współczucia Zofii Siemionownej (Soni), która prowadzi go do duchowego oczyszczenia. Dostojewski ukazuje, że pomimo iż zbrodnia nie pozostaje bez kary, człowiek ma szansę na odkupienie i wewnętrzną przemianę.

Kontrastując te dwa dzieła, zauważamy, że kara może przyjmować różne formy. W „Makbecie” kara jest bardziej ostateczna i objawia się głównie poprzez obłęd i śmierć bohatera. W „Zbrodni i karze” pomimo przeżywanych cierpień, istnieje możliwość nawrócenia i znalezienia wewnętrznego spokoju. Zbrodnia zawsze niesie ze sobą konsekwencje, ale tylko od bohatera zależy, w jaki sposób zareaguje na swój czyn. Literatura wielokrotnie pokazuje, że nie ma zbrodni bez kary, jednak wymiar tej kary może się różnić w zależności od moralnej siły jednostki oraz okoliczności zewnętrznych.

Tym samym można stwierdzić, że zgadzając się z tezą „nie ma zbrodni bez kary”, warto zrozumieć, iż kara ta nie zawsze przyjmuje formę, którą jesteśmy w stanie przewidzieć. Jednak jej obecność w życiu ludzkim jest nieunikniona, stanowiąc ważny element moralnego porządku świata.