Jakie postawy wobec zła może przyjąć człowiek? Odwołaj się do „Dziadów” cz. III oraz „Konrada Wallenroda”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.01.2025 o 9:00

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 13.01.2025 o 22:05

Ludzkie zmagania z pojęciem zła są tematem, który od wieków fascynuje pisarzy, filozofów i myślicieli. Literatura często staje się przestrzenią, w której badane są różnorodne postawy wobec zła, a polska klasyka obfituje w przykłady bohaterów, którzy stają przed tym dylematem. "Dziady" część III Adama Mickiewicza oraz "Konrad Wallenrod" tego samego autora oferują bogaty materiał do analizy tych postaw. Oba utwory, choć różnią się stylistyką i fabułą, ujawniają różnorodne podejścia do zmagania się z siłami zła i pokazują, jak te postawy wpływają na życie bohaterów oraz ich otoczenie.

W "Dziadach" część III Mickiewicz przedstawia postaci, które symbolizują różne reakcje na zło, skupiając się głównie na zmaganiach Polaków w czasie po upadku powstania listopadowego. Centralną postacią dramatu jest Konrad, bohater romantyczny, który staje przed dylematem walki z złem ucieleśnionym w opresyjnym systemie rosyjskim. Konrad, pełen buntu i wewnętrznej rozpaczy, przyjmuje postawę prometeizmu — postanawia rzucić wyzwanie Bogu, uważając, że tylko on sam jest w stanie pokonać zło i uratować swój naród. Jego mesjanistyczna postawa skłania go do postrzegania siebie jako ofiary, a jednocześnie jedynego wybawiciela, co prowadzi do sceny Wielkiej Improwizacji, w której wyraża swoją pogardę dla biernej postawy ludzi i bogów wobec cierpienia Polaków.

Konrad, mimo swojej wielkiej odwagi i determinacji, staje się więźniem własnej pychy. Jego działania, choć motywowane szlachetnymi intencjami, ostatecznie prowadzą do moralnej klęski. Konrad nie potrafi zrozumieć, że jego postawa oparta na pysze i żądzy władzy nie jest rozwiązaniem problemu zła, z którym się boryka. Poprzez tę postać Mickiewicz ostrzega przed niebezpieczeństwem całkowitego oddania się walce z złem, która może zniszczyć wewnętrznie człowieka i przekształcić go w to, z czym walczy.

Z kolei "Konrad Wallenrod", utwór przedstawiający losy tytułowego bohatera, przybliża czytelnikowi inną postawę wobec zła, jaką jest walka podstępem. Wallenrod, litewski rycerz wychowany przez Krzyżaków, decyduje się na zdradę i podwójną grę, aby pomścić krzywdy wyrządzone jego rodzinie i ojczyźnie przez Zakon Krzyżacki. Jest to postawa odmienna od tej, którą reprezentuje Konrad z "Dziadów". Wallenrod wybiera drogę intryg i podstępu, mając świadomość, że otwarta walka byłaby skazana na porażkę. Jego wybór jest świadomym odwróceniem klasycznych rycerskich wartości, jakimi powinien się kierować prawdziwy rycerz.

Dylemat moralny, przed którym stoi Wallenrod, polega na wyborze mniejszego zła. Świadomy tego, że jego działania mogą być uznane za niehonorowe i szkodliwe, decyduje się na nie, aby osiągnąć cel wyższy – wolność dla swojego narodu. Bohater ten symbolizuje trzecią drogę postępowania wobec zła, gdzie osobiste poświęcenie i moralne dylematy schodzą na dalszy plan wobec celu, który uznaje się za słuszny. Mickiewicz, poprzez tę postać, stawia pytania o granice moralności, gdzie walka z wrogiem może usprawiedliwiać działania z pozoru niegodne.

Analizując oba utwory Mickiewicza, zauważamy, że ludzie mogą przyjmować różne postawy wobec zła, każda z nich niosąca za sobą inne konsekwencje. Konrad z "Dziadów" ilustruje postawę buntu i prometeizmu prowadzącą do moralnej klęski, podczas gdy Wallenrod wskazuje na bardziej pragmatyczne, choć równie ryzykowne podejście do walki z niesprawiedliwością. Mickiewicz poprzez te postaci ukazuje złożoność ludzkich wyborów, ich moralne dylematy oraz nieskończone rozważania nad naturą dobra i zła.

W ostatecznym rozrachunku, zarówno Konrad, jak i Wallenrod nie znajdują pełnej satysfakcji ani wyzwolenia w swoich działaniach. Obaj pozostają postaciami tragicznymi, które mimo swoich wysiłków nie osiągają zamierzonych celów w sposób pełen i ostateczny. Mickiewicz pokazuje, że w obliczu zła nie ma łatwych i jednoznacznych rozwiązań, a każda postawa może prowadzić do nieprzewidzianych i bolesnych konsekwencji. W ten sposób dzieła Mickiewicza pozostają aktualne i inspirujące, skłaniając czytelników do refleksji nad własnymi wyborami i postawami wobec świata, w którym dobro i zło nieustannie się przeplatają.