Bierność czy działanie: Którą postawą kierują się bohaterowie romantyczni? Odwołanie do III cz. Dziadów, Kordiana i innych bohaterów romantycznych

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: dzisiaj o 14:55

Romantyzm jako epoka literacka charakteryzuje się różnorodnością postaw bohaterów wobec rzeczywistości. Zarówno bierność, jak i działanie są motywami przewodnimi w utworach czołowych pisarzy tego okresu. W twórczości Adama Mickiewicza oraz Juliusza Słowackiego można odnaleźć wiele przykładów bohaterów, którzy przyjmują jedną z tych postaw. Analizując postawy bohaterów z "Dziadów" cz. III oraz "Kordiana", a także innych utworów romantycznych, warto się zastanowić, które z tych postaw dominują i jakie mają one konsekwencje.

Adam Mickiewicz w "Dziadach" cz. III przedstawia postać Konrada, który jest uosobieniem działania i walki o wolność. Konrad jest poetą, ale jego poezja nie ogranicza się jedynie do słów. Jego monolog w Wielkiej Improwizacji to próba bezpośredniego dialogu z Bogiem, deklaracja buntu przeciwko niesprawiedliwości świata. Konrad pragnie przekroczyć granice ludzkich możliwości i wziąć na siebie odpowiedzialność za losy swojego narodu. Jego postawa buntownika symbolizuje dążenie do czynu, chęć realnego wpływu na rzeczywistość i odmianę losów ojczyzny. Konrad jest gotów poświęcić swoje życie i wieczną duszę dla dobra ogółu, co czyni go wybitnym przykładom postaci działającej.

Odwrotnie prezentuje się postać Księdza Piotra, również z "Dziadów" cz. III. Jego rola sprowadza się do bierności w oczekiwaniu na Bożą interwencję. W swoim widzeniu ksiądz ukazuje mesjanistyczną wizję Polski jako Chrystusa narodów, co wprowadza element oczekiwania na zbawienie i przetrwanie poprzez cierpienie. Dla Księdza Piotra aktywność i działanie nie wydają się ścieżką do osiągnięcia zmian — to wiara i cierpliwość są jego drogowskazami. Tym samym, jego postawa może być interpretowana jako pełna pokory i oddania, ale zarazem jako pasywna.

Juliusz Słowacki w "Kordianie" kreuje bohatera, który początkowo przejawia bierność, by później przejść do działania. Kordian zaczyna swoją drogę jako marzyciel zagubiony w świecie wyobrażeń i idei. Jego podróż po Europie jest swego rodzaju poszukiwaniem sensu życia i własnej tożsamości. Dopiero po doświadczeniu kryzysu egzystencjalnego w Alpach, Kordian zrywa z biernością i postanawia działać. Jego decyzja o zamachu na cara, choć nieudana i podszyta szaleństwem, stanowi symboliczne zerwanie z bezczynnością. Kordian reprezentuje rozwój bohatera od wahania i poszukiwań do czynu, choć niekoniecznie skutecznego.

W literaturze romantycznej można odnaleźć również postacie, które bierności nie traktują jako przeciwieństwa działania, ale jako jedyną możliwą formę oporu. Przykładem może być tytułowy bohater powieści poetyckiej „Giaur” George’a Byrona. Giaur, zamiast bezpośredniej konfrontacji, wybiera zemstę poprzez izolację i cierpienie, które stają się jego formą buntu wobec świata i samego siebie. Jego postawa wskazuje, że czasem bierność w postaci refleksji i introspekcji może być skuteczniejszą formą walki niż gwałtowna akcja.

Podobnie u Goethego w "Cierpieniach młodego Wertera" główny bohater wybiera ostateczny akt bierności – samobójstwo, jako jedyną ucieczkę z nieznośnej sytuacji emocjonalnej. Werter, zamiast podjąć realne działanie i próbę zmiany swojego życia, zatraca się w uczuciach i wewnętrznych rozterkach. Jego bierność prowadzi do zguby, co może być przestrogą przed zamknięciem się w swoim świecie bez perspektywy na rozwój.

Reasumując, romantyczni bohaterowie oscylują między krańcową biernością a gorącą potrzebą działania. Zarówno Konrad z jego nieustępliwością, jak i Kordian w procesie przemiany, ilustrują różnorodne sposoby mierzenia się z rzeczywistością. Także Werter i Giaur pokazują, że bierność to nie tylko rezygnacja z działań, ale niekiedy głęboka refleksja nad samym sobą i dramatem świata. Dokonując wyboru między biernością a działaniem, bohaterowie romantyczni rysują skomplikowany portret człowieka próbującego zmieniać rzeczywistość, jednocześnie będącego jej więźniem. Ich postawy podkreślają uniwersalny konflikt między potrzebą wpływu na świat a koniecznością jego akceptacji.