Utwór literacki jako forma prezentowania wartości: Odniesienie do trzeciej części "Dziadów"

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 2.12.2025 o 20:04

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 9.02.2025 o 16:21

Literatura od wieków pełni ważną rolę w kształtowaniu wartości, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym. Utwory literackie mogą stanowić swoisty kompas moralny, ukazując, jakie postawy i wybory są godne naśladowania, a jakie prowadzą do zguby. W kontekście polskiej literatury romantycznej trudno nie wspomnieć o dziełach Adama Mickiewicza, a w szczególności o trzeciej części "Dziadów". Ten właśnie dramat stanowi doskonały przykład, jak utwór literacki może stać się nośnikiem różnorodnych wartości — patriotycznych, religijnych oraz egzystencjalnych.

Trzecia część "Dziadów" powstała w kontekście represji po upadku powstania listopadowego. Jest to utwór silnie nasycony myślami patriotycznymi, które przekazywane są poprzez postawy bohaterów oraz sytuacje, w których się znajdują. Główny bohater, Konrad, to człowiek owładnięty gorącym uczuciem miłości do ojczyzny. Jego monolog, zwany „Wielką Improwizacją”, jest przejmującym wyrazem determinacji oraz walki o wolność i niezależność narodową. Konrad przedstawia się jako jednostka, która pragnie poświęcić wszystko dla dobra ojczyzny, stając się tym samym symbolem wartości patriotycznej. Utożsamia się z narodem, stając ponad jednostkowe cierpienie, co jest wyrazem najwyższego oddania idei narodowej.

Kolejną wartością, na której skupia się Mickiewicz w "Dziadach", jest religia i duchowość. W utworze nie brakuje odwołań do chrześcijaństwa, które stanowi istotny kontekst dla rozważań nad losem jednostki oraz całego narodu. Motywy religijne są obecne chociażby w dialogach Konrada z Bogiem, gdzie bohater rzuca wyzwanie Stwórcy, obwiniając go o cierpienie narodu polskiego. Choć na pierwszy rzut oka można odczytać tę scenę jako bluźnierczą, to w szerszym kontekście ukazuje ona człowieka poszukującego zrozumienia dla cierpień, których doświadcza, oraz sensu własnej egzystencji. Poprzez skonfrontowanie bohatera z Bogiem Mickiewicz stawia pytania o miejsce jednostki w świecie, porządek moralny, a także o tajemnicę zła. Jest to nie tylko wyraz kryzysu wiary, ale także głęboka refleksja nad nią.

Elementy mistycyzmu, które przenikają cały utwór, również niosą ze sobą wartości ponadczasowe. Zjawiska nadprzyrodzone, obecność duchów oraz świat zmarłych są sposobem na ukazanie walki dobra ze złem, która odbywa się nie tylko w świecie realnym, ale i duchowym. Widmo złego pana czy postać Senatora Nowosilcowa stanowią personifikację zła, które jest piętnowane i stanowi przeciwieństwo wartości, do jakich dąży Konrad i pozostali bohaterowie związani z ruchem niepodległościowym. Tym samym Mickiewicz ukazuje, że wartości duchowe są integralnym elementem walki o wolność, a ich zrozumienie jest kluczowe dla osiągnięcia prawdziwego wyzwolenia.

Warto także zwrócić uwagę na aspekt moralności jednostki w kontekście społeczności. Mickiewicz poprzez "Dziady" przypomina o konieczności działania wspólnotowego, które jest nieodzowne w kontekście walki o wolność. Bohaterowie dramatu często muszą mierzyć się z wyborem pomiędzy własnym interesem a dobrem ogółu. Szczególnie Goplana i jej rozmowy z duchami przeszłości ukazują, jak konieczne jest poświęcenie jednostki dla wspólnoty oraz co znaczy odpowiedzialność za przyszłe pokolenia. Również przez postać Ewy, której modlitwa w intencji skazańców uosabia wartości chrześcijańskiej miłości bliźniego, "Dziady" przekazują nieprzemijające ideały moralne.

Podsumowując, trzecia część "Dziadów" Adama Mickiewicza to dzieło literackie, które w unikalny sposób prezentuje zestaw wartości patriotycznych, religijnych i moralnych. Utwór ten nie tylko był odpowiedzią na aktualną sytuację polityczną Polski w XIX wieku, ale także stał się uniwersalną medytacją nad losem człowieka i narodu. Mickiewicz dzięki swojemu geniuszowi literackiemu zdołał stworzyć tekst, który po dziś dzień jest źródłem wartości niezbędnych do zrozumienia naszej tożsamości narodowej oraz sensu życia. "Dziady" przypominają, że w obliczu cierpienia i niesprawiedliwości wartości duchowe, moralne oraz patriotyczne pozostają niezmiennym fundamentem, a literatura jest jednym z najpotężniejszych narzędzi ich prezentacji i zachowania.