Bierność i aktywność: Różne postawy człowieka wobec zagrożenia i ich konsekwencje

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.03.2025 o 20:39

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 2.03.2025 o 19:03

W literaturze, podobnie jak w życiu, różnorodne postawy wobec zagrożenia są kluczowe w kształtowaniu losów bohaterów. Dwie kontrastujące postawy, bierność i aktywność, prowadzą do odmiennych konsekwencji i często stanowią ostateczny test wartości lub słabości jednostki. Przez analizę postaw bohaterów literackich wobec zagrożeń można dostrzec, jak wielki wpływ mają one na przebieg zdarzeń i ostateczny wynik historii.

Przykładem postawy biernej jest bohater o imieniu Józef K. z powieści „Proces” Franza Kafki. Józef K. zostaje aresztowany, jednak nie zna zarzutów przeciwko sobie. Zamiast aktywnie poszukiwać prawdy i walczyć o swoje prawa, staje się biernym uczestnikiem własnego losu. Jego stosunek do sytuacji jest pełen rezygnacji i bezsilności, co prowadzi go do nieuchronnego upadku. Przez cały czas jest zdominowany przez system, który wydaje się wszechpotężny i nieprzenikniony. Jego bierność w obliczu tego zagrożenia skutkuje tragicznym końcem, gdyż nie jest w stanie przezwyciężyć opresji zewnętrznej i ostatecznie zostaje zniszczony. Historia Józefa K. ukazuje, że bierność w obliczu zagrożenia może prowadzić do nieuchronnej zguby, zwłaszcza gdy jednostka nie potrafi wykrzesać z siebie siły, by stawić czoła sytuacji.

Z kolei wniosek o aktywności można wyciągnąć z postaci Winstona Smitha z powieści „Rok 1984” George’a Orwella. Winston żyje w totalitarnym państwie, gdzie wszelki sprzeciw wobec reżimu jest tłumiony. Mimo zagrożenia, jakie grozi mu ze strony wszechobecnej inwigilacji i opresji, podejmuje próbę buntu. Choć jego działanie jest skazane na porażkę, a sam Winston zostaje złamany przez Partię, aktywność bohatera ukazuje jego wewnętrzną potrzebę wolności i prawdy. Ostatecznie przegrywa, ale jego działania dowodzą, że aktywność może mieć na celu zarówno osobiste spełnienie, jak i próbę zmiany rzeczywistości, mimo ryzyka związanego z niepowodzeniem. Przypadek Winstona Smitha pokazuje, że nawet w obliczu niepewności i zagrożenia warto podjąć działanie, ponieważ odzwierciedla ono wartości, które są dla nas istotne.

Ciekawym przykładem postawy aktywności jest również bohater „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego, Rodion Raskolnikow. Po dokonaniu morderstwa, Raskolnikow zostaje zawieszony w poczuciu winy i zagrożenia odkryciem. Mimo że zbrodnia była efektem jego własnego wybory, Raskolnikow stopniowo podejmuje aktywne działania w celu zrozumienia samego siebie i swoich czynów. Jego wewnętrzna walka i dążenie do odkupienia prowadzą go do ostatecznego przyznania się do winy i przyjęcia kary. Aktywność Raskolnikowa w konfrontacji z własnym sumieniem i zagrożeniem odkryciem zbrodni oddziałuje na jego rozwój wewnętrzny. Mimo zewnętrznej klęski, jego duchowa przemiana staje się ważnym zwycięstwem.

Innym przykładem bierności można zobaczyć w postaci Olgi ze sztuki „Trzy siostry” Antona Czechowa. Olga, podobnie jak jej rodzeństwo, marzy o lepszym życiu w Moskwie, jednak nic nie robi, by to marzenie zrealizować. Jej postawa bierności wobec monotonnego życia w prowincjonalnym miasteczku prowadzi do frustracji i poczucia niespełnienia. Bierność w obliczu zagrożenia zatracenia własnych marzeń i ambicji prowadzi bohaterkę do stagnacji. Sztuka Czechowa ukazuje, że bierność nie tylko nie przynosi oczekiwanych rezultatów, ale może również pogłębiać poczucie beznadziejności i strat.

Podsumowując, literackie przykłady pokazują, że zarówno bierność, jak i aktywność w obliczu zagrożenia mogą prowadzić do różnych konsekwencji. Bierność często skutkuje brakiem zmian i utratą kontroli nad własnym losem, co zazwyczaj prowadzi do niepowodzenia i zguby. Z drugiej strony, aktywność może dawać szansę na rozwój, zmiany i choć czasem łączy się z ryzykiem, to odzwierciedla istotne wartości, takie jak dążenie do wolności, prawdy czy moralnego odkupienia. W zmaganiach z zagrożeniem to aktywność, choćby skazana na niepowodzenie, pozwala bohaterom pozostać wiernymi własnym przekonaniom i dążyć do spełnienia wewnętrznego, co jest niejednokrotnie cenniejsze niż sama fizyczna przetrwanie.