Rozprawka na temat patriotyzmu w pozytywizmie na podstawie książek: „Lalka” Bolesława Prusa i „Potop” Henryka Sienkiewicza, uwzględniająca kontekst.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.01.2026 o 15:35

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 27.04.2025 o 14:19

Patriotyzm w literaturze pozytywistycznej to instytucja będąca odpowiedzią na trudne czasy zaborów, w których przyszło żyć Polakom. Dzieła tego okresu, takie jak "Lalka" Bolesława Prusa i "Potop" Henryka Sienkiewicza, prezentują różnorodne postawy i podejścia do kwestii miłości do ojczyzny. Obie książki ukazują, jak bohaterowie, mimo różnych dróg życiowych, na swój sposób wyrażają i realizują patriotyzm. W niniejszej rozprawce przyjrzymy się, jak te dwie powieści przedstawiają tę problematykę, a także przedstawimy kontekst historyczny oraz literacki, który miał wpływ na twórczość pisarzy.

W "Lalce" Bolesława Prusa patriotyzm przejawia się głównie w postaci pracy organicznej i pracy u podstaw. Główny bohater, Stanisław Wokulski, to przedsiębiorca, który pragnie nie tylko osobistego sukcesu, lecz także poprawy sytuacji społecznej Polaków. Wokulski, mimo że dorobił się sporego majątku, nie zapomina o obowiązkach wobec ojczyzny. Inwestuje swój kapitał w rozwój polskiej gospodarki, chcąc, by Polacy stali się niezależni od zaborców. Prus ukazuje, że w czasach, gdy walka zbrojna nie była możliwa, patriotyzm można było wyrażać przez działania na rzecz rozwoju kraju i podnoszenia świadomości narodowej. Wokulski wspiera także biednych studentów, ułatwiając im zdobycie wykształcenia, co wpisuje się w ideę pracy u podstaw – edukację jako narzędzie do budowy silnej i świadomej społeczności. Przez pryzmat "Lalki" możemy więc dostrzec, że patriotyzm pozytywistyczny to nie tylko walka na froncie, ale także codzienna praca na rzecz ojczyzny i jej obywateli.

Z kolei "Potop" Henryka Sienkiewicza jest przykładem literatury, która w odmienny sposób podchodzi do pojęcia patriotyzmu. Akcja powieści toczy się w XVII wieku, w czasie najazdu szwedzkiego na Polskę, co daje Sienkiewiczowi okazję do przedstawienia heroicznych postaw Polaków walczących o niepodległość. Bohaterowie, tacy jak Andrzej Kmicic, ewoluują z postaci pełnych wad do przykładnych patriotów. Kmicic, początkowo znany z nieodpowiedzialnych działań, wraz z rozwojem fabuły zaczyna przejawiać nie tylko osobistą przemianę, ale także dojrzewa do świadomości narodowej. Jego działania w obronie ojczyzny, mimo wcześniejszych błędów, czynią go symbolem odkupienia przez patriotyzm. Sienkiewicz przez swoje dzieło nie tylko przedstawia przeszłość, ale także odwołuje się do współczesnych mu czasów zaborów, podkreślając znaczenie jedności narodowej i walki o wolność.

Aby zrozumieć, dlaczego tematyka patriotyzmu była tak istotna w pozytywizmie, warto zwrócić uwagę na ówczesny kontekst historyczny i literacki. Po nieudanych powstaniach, jak listopadowe i styczniowe, polska świadomość narodowa doświadczyła głębokiego kryzysu. Zmaganie się z zaborcami wymagało nowych strategii – stąd też apel pozytywistów o pracę organiczną i u podstaw, które miały stać się narzędziami do budowy silnej, polskiej wspólnoty. Literatura stała się ważnym kanałem przekazywania idei, które miały inspirować i motywować społeczeństwo do działania na rzecz ojczyzny. Twórczość Prusa i Sienkiewicza nie tylko odpowiadała na potrzeby chwili, ale także podtrzymywała nadzieję i wiarę w możliwość odzyskania niepodległości.

Podsumowując, patriotyzm w literaturze pozytywistycznej, widoczny zarówno w "Lalce" Bolesława Prusa, jak i "Potopie" Henryka Sienkiewicza, przyjmuje różnorodne formy. W jednym przypadku jest to codzienna praca na rzecz rozwoju kraju, w drugim zaś heroiczna walka o jego przetrwanie. Oba podejścia, mimo różnic, dążą do jednego celu – zachowania polskiej tożsamości i niepodległości. Literatura pozytywistyczna, poprzez swoje bogactwo treści i form, ukazuje niezwykłą determinację i oddanie dla sprawy ojczyzny, będąc istotnym elementem polskiego dziedzictwa kulturowego i literackiego.