Wokulski wobec utraty złudzeń

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 27.09.2025 o 12:51

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 24.09.2025 o 14:30

Stanisław Wokulski, główny bohater powieści "Lalka" Bolesława Prusa, to jedna z najbardziej złożonych postaci w literaturze polskiej. Jego życie pełne jest dramatycznych zwrotów akcji, napięć emocjonalnych i nieustannej walki z rzeczywistością. Wokulski jest przykładem człowieka, który zawieszony między romantyzmem a realizmem, odnosi się do świata z ogromnym zasobem marzeń, które z biegiem czasu ulegają brutalnej konfrontacji z rzeczywistością. Zdolny, przedsiębiorczy, ale również romantyczny i wrażliwy, doświadcza on bolesnej utraty złudzeń, która ostatecznie doprowadza go do dramatycznego przewartościowania własnego życia.

Na początku historii Wokulski jest człowiekiem pełnym nadziei i marzeń o lepszej przyszłości. Jego wcześniejsza biografia jest świadectwem nieustannej walki o lepsze życie. Uczy się, angażuje się w nauki przyrodnicze i podejmuje pracę w sklepie Minclów, wierząc, że dzięki pracy i edukacji zdoła osiągnąć sukces. Już w tym okresie można zauważyć jego ambicję i determinację. Przełomem w jego życiu staje się wybuch Powstania Styczniowego, które angażuje go emocjonalnie i ideologicznie. Po powstaniu jednak Wokulski doznaje pierwszego rozczarowania. Z przykrością odkrywa, że jego korzenie szlacheckie i patriotyczne ideały nie są w stanie zapewnić mu materialnego bezpieczeństwa i społecznego uznania, co zmusza go do emigracji do Rosji.

Tu pojawia się pierwszy etap utraty złudzeń: zderzenie romantycznych ideałów z rzeczywistością społeczną i polityczną. Pobyt w Rosji daje mu jednak również nowe możliwości. Dzięki swoim zdolnościom i pracowitości dorabia się majątku, co pozwala mu na powrót do Polski i rozpoczęcie działalności handlowej. To wtedy w jego życiu pojawia się Izabela Łęcka, kobieta, która staje się dla niego ucieleśnieniem wszelkich marzeń o miłości i społecznej akceptacji.

Fascynacja Izabelą wprowadza Wokulskiego w drugi etap złudzeń. Wokulski idealizuje Izabelę, widząc w niej kobietę doskonałą, anielską. Jego uczucie do niej przypomina bardziej młodzieńcze zauroczenie niż dojrzałą miłość. Gotów jest na największe poświęcenia, aby zdobyć jej względy – w tym celu rozwija swoją działalność handlową i angażuje się w różne projekty społeczne, licząc, że zyska uznanie w oczach arystokracji. Równocześnie jego działalność dobroczynna wynika z głębokiego poczucia odpowiedzialności za innych, co tylko podkreśla jego wewnętrzne rozdarcie między egoistyczną miłością a altruizmem.

Kryzys przychodzi, gdy iluzje Wokulskiego związane z Izabelą i światem arystokracji ulegają rozpadowi. Wokulski zaczyna dostrzegać obłudę i próżność środowiska, do którego tak bardzo chciał należeć. Przełomowym momentem staje się podsłuchanie rozmowy Izabeli z baronem Krzeszowskim, w której Izabela w brutalny sposób wyraża się o Wokulskim, nazywając go "kupcem" i "mezaliansem". To wydarzenie jest dla niego druzgocącym ciosem i prowokuje głębokie przewartościowanie jego dotychczasowego życia i dążeń.

Nagłe uświadomienie sobie, że marzenia o Izabeli i awansie społecznych są jedynie złudzeniem, prowadzi Wokulskiego na skraj załamania nerwowego. Podejmuje próbę samobójczą, jednak ostatecznie decyduje się na wyjazd do Paryża, gdzie liczy na nowe szanse i odmianę losu. Jednak nawet tu nie znajduje ukojenia. Spotkanie z Geistem i atmosfera naukowych marzeń o nowej przyszłości tylko na chwilę dają mu poczucie sensu. Wokulski zdaje sobie sprawę, że jest "człowiekiem znikąd" – za późno, by w pełni zanurzyć się w nauce, za rozczarowany życiem, by odnaleźć nowe złudzenia.

Ostatecznie Wokulski wraca do Warszawy, lecz nie znajduje już w sobie siły ani chęci do walki. Jego życie jest teraz pasmem porażek i niespełnionych marzeń. Rezygnuje z wszelkich dążeń, wycofuje się z życia publicznego i społecznego, świadomy nierealizowalności swoich ideałów. Rozczarowanie Izabelą i światem arystokracji doprowadza go do stanu wewnętrznej pustki.

Wokulski wobec utraty złudzeń odkrywa brutalną prawdę o świecie i o sobie samym. Jego życie jest świadectwem tego, jak idealizm i romantyczne marzenia mogą zderzyć się z nieubłaganą realnością, prowadząc do wewnętrznego załamania. To dramatyczne przeżycie ukazuje, jak trudna i kosztowna jest droga od marzeń do ich konfrontacji z rzeczywistością, i jak wielką cenę trzeba czasem za to zapłacić. Wokulski pozostaje postacią tragiczną – jego historia jest przestrogą dla tych, którzy zbyt głęboko zanurzeni w marzeniach, zapominają o realiach życia.